Кіріспе
Lex Burgundionum (лат. Бургундия заңдары, Lex Gundobada) - бургундтардың заң кодексі, оны патша Гундобад шығарған болуы мүмкін. Бұл кітапқа Рим заңдары әсер еткен, онда неке мен мұрагерлікке қатысты, сондай-ақ ерлер мен әйелдер арасындағы одақ пен басқа да жазаларды реттейтін заңдар жазылған. Бургундиялықтар арасындағы өзара әрекеттесу бургундиялықтар мен галло-римдіктер арасындағы өзара әрекеттесуден бөлек қарастырылады. Тексттің 14 қолжазбасының ең көнесі 9 ғасырдан бері сақталған, бірақ кодекстің құрылуы патша Гундобадқа (516 жылы қайтыс болған) тиесілі, оның мұрагері Сигизмундтың (523 жылы қайтыс болған) қайта қарауы мүмкін. Lex Romana Burgundionum - бұл Рим дереккөздерінен алынған әртүрлі заңдарды қамтитын жеке кодекс, бұл, мүмкін, бургундтардың галло-римдік азаматтарына қолданылуы керек. Бұл мәтіннің ең көне көшірмесі VII ғасырдан қалған. Lex Burgundionum кодексі патша Гундобад (474 516 ж.) құрастырған. Кейіннен Гундобадтың өзі немесе оның ұлы Сигизмунд кейбір қосымшалар енгізді. Бұл заң Liber Constitutionum деп аталады, бұл оның патшадан шыққандығын көрсетеді; ол Lex Gundobada немесе Lex Gombata деп те аталады. Ол бургундтар арасындағы істерге қолданылған, сондай-ақ бургундтар мен римдіктер арасындағы істерге де қолданылған. Алайда Гундобад римдіктер арасындағы істер үшін "Лекс Романа Бургундион" деп аталатын "Лекс Романа Бургундион" жинағын шығарды.
Өмірбаян
Бургундия патшалығы - Рим империясының құрамында болған ертедегі герман патшалықтарының бірі. V ғасырдың аяғы мен VI ғасырдың басында Бургундия патшалары Гундобад пен Сигизмунд өздерінің варвар тайпасының мүшелерін, сондай-ақ олардың арасында тұратын римдіктерді басқару үшін заңдарды жинақтады және кодтады. Бургундиялықтардың өздерін басқаратын заңдар Lex Burgundionum деп аталады, ал римдіктерді басқаратын заңдар Lex Romana Burgundionum деп аталады. Екеуі де сақталған. Бургундия кодексіне енгізілген заңдар неміс тайпаларының мәдениетінің Рим үкімет жүйесімен ерте араласуын көрсетеді. Бұл бұрын бір-біріне жау болған, бірақ бір-біріне мүлдем ұқсамайтын адамдардың арасында татулық орнатуға көмектесті. Бұл уақытқа дейінгі басқа герман тайпаларына көбірек зерттеулер жүргізілді және бургундтардың мәдениеті мен өмір салты туралы олардың заң кодексінен шығатын қорытындыдан тыс көп нәрсе белгілі емес. Кэтрин Фишер Дрю бұл - франктардың басып алуынан кейін де, тоғызыншы ғасырға дейін сақталғандығы үшін барбарлық заң кодекстерінің ең ықпалдысы деп мәлімдейді. Римдіктер империядан тыс барбарлық топтармен үнемі одақтасып, оларды бәсекелес барбарлық тайпаларға қарсы бөліп, билік ету саясаты ретінде ойнатты, барбарлық одақтастар foederati деп аталды. Кейде бұл топтарға империяның ішінде өмір сүруге рұқсат етілетін. Барбарийлер империяның ішінде дедици немесе лаэти ретінде орналаса алатын. Осыдан бастап римдіктер осы топтарға әскери қолдау немесе тіпті легиондық рекруттар ретінде сенім арта алды. Мұндай топтардың бірі - бургундтар, оларды Рим императоры Гонорий 406 жылы Рим империясына қосқысы ретінде шақырды. Бургундтар көп ұзамай ғұндардан жеңілді, бірақ 443 жылы Гундиоке Женева көліне жақын жерде жер берілді. Бұл одақ екі халық арасында жасалған келісім-шарт болды. Гундиок тұрғындарына Рим құлдарының үштен бірі мен Рим территориясындағы жердің үштен екі бөлігі берілді. Бургундиялықтар империяның ішінде тәуелсіз федеративтік патшалық құруға рұқсат алды және өз аумақтарын басқа шеттен қорғау туралы келісім үшін Римнің атаулы қорғанысын алды. Бұл келісім-шарт қонақтар, бургундтар, және қонақжай римдіктер арасында заңды және әлеуметтік теңдікті қамтамасыз етті. Дегенмен, Дрю қонақтардың меншік құқықтары мен әлеуметтік мәртебесі оларға үй иелеріне қатысты шамадан тыс ықпал етуі мүмкін деп айтады. Франктар 523 жылы бургундтарға шабуыл жасай бастады және 534 жылы оларды толық жеңді, онда Сигизмундтің ағасы Годомар (532-534 жж.) қашып кетіп, патшалықты франк билеушілері арасында бөліп қалдырды. Алайда франктар Бургундия заңын іс жүзінде сақтады.
Лекстің мазмұны
Бургундия кодексі екі заң топтамасынан тұрады, бұдан бұрынғы Конституциялар кітабы немесе Гундобад заңы немесе Liber Constitutionum sive Lex Gundobada және Қосымша заңдар немесе Constitutiones Extravagantes. Екі елдің де заңдары жеке адамдардың арасындағы қарым-қатынасты реттейді. Гундобад заңы (II XLI бөлім) - қолданыстағы әдет-ғұрып заңдарының жинағы. Бұл заңдар көбінесе жалпы практика арқылы бүкіл тайпада заң ретінде қабылданған әдет-ғұрыптардың кодификациясы болып табылады. Дрю Гундобадтың еңбегін "оның халқының әдет-ғұрыптарын халық келісімімен жазған" деп сипаттады. Кейінгі қосымшалар (LXXXVIII CV және Constitutiones Extravagantes) негізінен Сигизмунд шығарған деп есептеледі, олар көбірек риторикалық. Король Гундобадтың заңдарды кодтаудағы ерекше әрекеті герман мәдениетіндегі үлкен өзгеріс ретінде қарастырылуы мүмкін, бұл корольдің жоғарғы судья және заң шығарушы ретінде пайда болуын көрсетеді. Бургундиялықтар өздерінің арасындағы дауларды шешу үшін дәстүрлер мен заңдарға ие болды, бірақ римдіктер өздерімен бірге орталықтандырылған үкімет үшін ұйымдастыру құрылымын әкелді. Көптеген заңдар бір-біріне қасақана зиян келтіргендерге германдық стильдегі ақшалай жазалаумен тікелей байланысты. Жазалау айыппұлдары, одан әрі дене жарақатын немесе өлім жазасын қолданудың орнына, рудың екі мүшесінің арасындағы қандастық қақтығысты болдырмау үшін дене жарақатын реттеу үшін қолданылды. Бургундия кодексі дене жарақатын өтеу үшін ақшалай төлеммен қатар, тағы бір германдық мекеме - вергельдті де қамтиды. Дрю вергельді "адамның бағасы және оның өлімі үшін өтемақы төлеу арқылы өтелетін сома" деп түсіндіреді. Жоғары санаттағы еріктілердің вергельді 300 солиди, төмен санаттағы еріктілер 200 солиди, ал ең төмен санаттағы еріктілер 150 солиди болды. Сонымен қатар, мұрагерлік заңдар германдық әдет-ғұрыпқа негізделген. Жер қатаң отбасылық мұрагерлік заңдары арқылы берілді, бұл Римнің мүліктік заңдарынан мүлдем өзгеше, өйткені мұрагерлік мұрадан басқа жолдармен, мысалы сатып алу және сату немесе куәлікпен мұрагерлік арқылы иеленуге мүмкіндік береді. Басқа ерекшеліктердің бірі - жесір әйел күйеуінің жер меншігінің үштен бір бөлігін өмір бойына алуға құқылы болды: бұл ерте ағылшын заңдарында аналогты жесірлік институтының прототипі болуы мүмкін. Егер ер адам қызға айттырылса, бірақ кейін қыздың ата-анасы бұдан бас тартса, олар қыздың күйеуін төрт еселеп қайтаруға міндетті болды. Бірақ егер ол өз еркімен бас тартса немесе егер үйлену тойы екі жыл ішінде өткізілмесе, ол айыппұлсыз қайтадан қосылуы мүмкін. Егер ол жігіт неке қиюды бұзса, ақшасын қайтарып алмады. (§27) Бургунд заңдары Рим ықпалының күшті іздерін көрсетеді. Ол өсиетті мойындайды және жазбаша актілерге үлкен мән береді, бірақ екінші жағынан сот дуэлі мен кожураторларды (қасам еткен куәгерлер) санкциялайды. IX ғасырда Лион епискобы Агобардтың Лекс Гундобадаға қарсы шыққан наразылығы оның сол кезде әлі де қолданыста болғанын көрсетеді. Х-ХІ ғасырларда біз Клюни жарғыларында бургундтардың заңын жеке заң ретінде қарастырамыз, бірақ бұл үзінділер ежелгі кодекстің нақты тармақтарына емес, жергілікті әдет-ғұрыптардың жинақталуына қатысты екені сөзсіз.
The laws of the Burgundians show strong traces of Roman influence. It recognizes the will and attaches great importance to written deeds, but on the other hand, sanctions the judicial duel and the cojuratores (sworn witnesses). The vehement protest made in the 9th century by Agobard, bishop of Lyon, against the Lex Gundobada shows that it was still in use at that period. So late as the 10th and even the 11th centuries we find the law of the Burgundians invoked as personal law in Cluny charters, but doubtless these passages refer to accretions of local customs, rather than to actual paragraphs of the ancient code.