Кіріспе

3:2 музыкалық қатынасы
Музыкада гемиола (немесе гемиолия) – 3:2 қатынасы. Латын тіліндегі баламасы – sesquialtera. Ритмде гемиола – әдетте екі уақытқа бөлінетін уақыт ішінде үш тең соққыны білдіреді. Пернеде гемиола – таза квинта аралығын көрсетеді.

Этимология

Хемиола сөзі грек тіліндегі ἡμιόλιος, hemiolios деген сөзден шыққан, ол "бір жарымды қамтитын", "жартылай артық", "бір жарымға екіге (3:2) қатынаста, музыкалық дыбыстардағыдай" деген мағына береді. "Хемиола" және "сесквиальтера" сөздерінің екеуі де 3:2 қатынасын білдіреді, ал музыкада олар алғаш рет тон қатынастарын сипаттау үшін қолданылды. Монокордтың ішегін осы қатынаста бөлу нәтижесінде таза квинта аралығы туады. 15 ғасырдан бастап, екі сөз де ырғақты қатынастарды сипаттау үшін қолданыла бастады, атап айтқанда, алмастыру (әдетте, бояу арқылы – қара ноталардың орнына қызыл немесе "ақ", ішкі ноталардың орнына қара) үш толық емес нотаны (екіге бөлінген) екі толық нотамен (үш бөлікке бөлінген) tempus perfectum немесе prolatio maior ішінде жүзеге асырылды.

Ритм

Ритмде гемиола – әдетте екі соққыға келетін уақыт ішінде тең мәнді үш соққының болуын білдіреді.

Тік гемиола: sesquialtera

Оксфорд музыка сөздігі hemiola-ны екі уақыттың ішінде үш нотаны немесе керісінше, үш уақыттың ішінде екі нотаны қою арқылы түсіндіреді. Бір оқулықта "hemiola" сөзі бір уақытта да, бірінен кейін бірі де кездесетін ұзақтықтарды білдіргенімен, үш пен екінің бір уақыттағы үйлесімін сипаттау, бірінен кейін бірі келетін үйлесімге қарағанда дәл емес, ал "тік екіге қарсы үш үшін артықшылықты термин – sesquialtera" деп айтылады. "Жаңа Гарвард музыка сөздігінде" көрсетілгендей, кейбір жағдайларда сесквиальтера гемиоламен мағынасы бірдей. Grove's Dictionary 1880 жылғы алғашқы басылымынан бастап 2001 жылғы соңғы басылымына дейін грек және латын терминдерінің мағынасы бірдей және оларды бір-бірімен алмастыруға болады, бұл питч және ритм салаларында да қолданылады.

Сахарадан оңтүстікке қарай Африка музыкасы

Қайталанатын тік гемиола полиритм немесе, дәлірек айтқанда, айқас ритм деп аталады. Сахара аймағынан оңтүстік Африканың ең қарапайым ырғақтық жасушасы – 3:2 айқас ритмі. Новотни былай деп атап көрсетеді: «Батыс Африка музыкасындағы көптеген полиритмиялық құрылымдардың негізін 3:2 қатынасы (және оның түрленулері) құрайды». Ағаву былай дейді: «[3:2] ритмі 2 мен 3 бір тұтас құрылымға жататындықтан тәуелсіздік жоқ екенін түсінудің кілті болып табылады». Мысалда, Ганалық gyil аспабы остинто мелодиясының негізі ретінде гемиоланы орындайды. Сол қол (төменгі ноталар) екі негізгі соққыны, ал оң қол (жоғарғы ноталар) үш айқас соққыны тартады.

Көлденең гемиола

Питер Мануэль фламенконың солеа ән формасын талдау аясында келесі фигураны көлденең гемиола немесе "сесквиальтера" деп атайды (бұл қате аударғанда: "алтыны өзгертеді"). Ол "Испанияда XVI ғасырдан бері орныққан, әртүрлі испан және Латын Америка музыкасында жиі кездесетін клише", ішкі акценттері бар он екі уақыттық схема, 3 + 3 + 2 + 2 + 2 үлгісі үшін бір тактты, содан кейін бір тактты құрайды. Бұл фигура – Нигерияның хауса халқы, Гаити воду барабандары, Куба палосы және көптеген басқа барабан жүйелерінде қолданылатын кең таралған африкалық қоңырау үлгісі. Көлденең гемиола метрикалық модуляцияны (уақыт өлшемін өзгертуді) көрсетеді. Бұл интерпретациялық ауысуды, мысалы, Леонард Бернштейн "Вест-Сайд Стори" мюзикліндегі "Америка" әнінде қолданды, оны көрнекті мотивтен естуге болады (екі уақыттық схеманы, содан кейін үш уақыттық схеманы ұсынады):

Бесінші орын

Хемиола екі ішектің ұзындығының арақатынасын үшке екі (3:2) деп сипаттауға болады, олар бірге толық квинтаны құрайды.

Басқа аралықтар

Кейінгі грек авторлары, Аристоксен мен Птолемей сияқты, бұл сөзді кіші аралықтарды сипаттау үшін де пайдаланады, мысалы, гемиолдық хроматикалық пикнон, ол энгармониялық пикнон құрайтын жарты тоннан бір жарым есе үлкен.