Кіріспе

Шропширдегі тарихи үй-мұражай, Англия.

Стоуксей қамалы – Англиядағы ең жақсы сақталған бекінілген үйлердің бірі. Ол негізінен 13-шы ғасырдың соңында Лоуренс Лудлоу салған, алғашқы иелері де Лейси отбасының құрған бұрынғы қамалының (кейбір бөліктері бүгінге дейін сақталған) орнында тұрғызылған. Кейін ол де Верден әулетіне өтті, олар кем дегенде 1317 жылға дейін Стоуксейдің феодалдық билігін сақтады. Лоуренс Лудлоу Англияның ірі жүн саудагерлерінің бірі болды, ол қауіпсіз жеке үй салып, коммерциялық мүлік ретінде табыс табуды жоспарлады. Лоуренстің ұрпақтары 16-шы ғасырға дейін қамалда тұрды, содан кейін ол түрлі жеке меншік иелеріне өтті. 1642 жылы Англияның бірінші азамат соғысы басталғанда, Стоуксейге король Чарльз I-нің қолдаушысы Уильям Крейвен (1608–1697) ие болды. 1645 жылы роялистердің соғыс күштері жеңілгеннен кейін, парламенттік әскерлер маусым айында қамалды қоршап алып, оның гарнизонын жылдам қарсыластыруға мәжбүр етті. Парламент мүліктің бұзылуын бұйырды, бірақ қабырғаларға көп зиян келтірілмеді, бұл Болдуин отбасына 17-шы ғасырдың соңына дейін Стоуксейді тұруға мүмкіндік берді. 18-шы ғасырда Болдуиндер қамалды түрлі шаруашылық және өндіріс мақсаттары үшін жалға берді. Ол тозығына ұшырады, 1813 жылы антиквар Джон Бритон келгенде, оның "қарқынды түрде қирап бара жатқанын" байқады. 1830 және 1850 жылдары Уильям Крейвен, екінші граф, қамалды қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді. 1869 жылы Кревеннің иелігі, сол кезде көп қарызы болған, бай өнеркәсіпші Джон Дерби Оллкрофтқа сатылды, ол 1870 жылдары ауқымды қайта жаңартудың тағы бір кезеңіне төледі. Бұл екі иесі де консервация жұмыстары кезінде қолданыстағы ғимараттарға өзгерістер енгізуді шектеуге тырысты, бұл сол кезең үшін ерекше жағдай еді. Қамал туристер мен суретшілер үшін танымал орынға айналды және 1908 жылы ресми түрде төлемақы алатын келушілерге ашылды. Оллкрофттың ұрпақтары 20-шы ғасырдың басында қаржылық қиындықтарға тап болды, сондықтан Стоуксейді ұстап тұру шығындарын жабу олар үшін қиын болды. 1986 жылы Джуэлл Магнус Оллкрофт Стоуксей қамалын Англия мұражайының қамқорлығына беруге келісті, ал ол 1992 жылы қайтыс болғаннан кейін қамал ұйымға қалдырылды. Англия мұражайы 1980 жылдардың соңында қамалды кең ауқымда қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді. 21-шы ғасырда Стоуксей қамалы туристік орын ретінде жұмыс істеуін жалғастырып келеді, 2010 жылы 39 218 келушіні қабылдады. Тарихшы Генри Саммерсонның айтуынша, Стоуксей қамалы архитектуралық тұрғыдан "Англиядағы орта ғасырлық бекінілген үйлердің ең жақсы сақталғандарының бірі". Қамал қабырғалы, ормен қоршалған аумақтан тұрады, кіру жолы 17-шы ғасырға тән ағаштан жасалған және гипстен жасалған қақпа ғимараты арқылы өтеді. Ішкі аулада екі тас мұнарамен қоршалған тас зал және күн бөлмесі орналасқан. Залда 13-шы ғасырға тән ағаштан жасалған қабырғалы төбесі бар, ал 17-шы ғасырға тән ою-өрнектелген суреттер қақпа үйін және күн бөлмесін әшекейлейді. Қамал ешқашан маңызды әскери бекініс болу үшін салынбаған, бірақ оның стилі Солтүстік Уэльсте Эдуард I салған әлдеқайда үлкен қамалдардың бейнесін беруге арналған. Бастапқыда беделді, қауіпсіз және жайлы үй ретінде жобаланған қамал 13-шы ғасырдан бері көп өзгермеген және орта ғасырлық ғимараттардың толық жиынтығының сирек кездесетін мысалы болып табылады. Англия мұражайы мүліктің түсіндіру материалдарының мөлшерін азайтып, қамалды көбінесе жиһазсыз қалдырды.

13-15 ғасырлар

Стоксэй атауы англосаксон тіліндегі "stoches" сөзінен шыққан, ол "мал шаруашылығы" дегенді білдіреді, сондай-ақ 12 ғасырдың басынан бері осы жерді иеленген де Сейс отбасының тегінен алынған. Стоксэйге бастапқыда де Лейси отбасы ие болған, олар өздерінің Стэнтон Лейси билігінде алғашқы Ладлоу қамалын салған. "Domesday Book" кітабында Роджер де Лейси корольдің "Stoches" иелігін ұстап тұрғаны тіркелген. Кейіннен иелік де Лейси отбасының де Сей отбасы мүшелеріне тиесілі болды, олардың аты "Сток" есіміне қосылып, бүгінге дейін белгілі болған Стоксэй атауын қалыптастырды. 1241 жылы Стоксэйдің сол кездегі иесі, Мит лорды Уолтер де Лейси қайтыс болды. Оның ұлы Гилберт одан бұрын қайтыс болғандықтан, оның кең байлығы Уолтердің немерелеріне бөлінді. Олардың бірі, Марджери, Стаффордширдегі Алтон қамалының сэр Джон де Верденіне үйленді, ол мұрагер Розия де Верден мен Теобальд ле Ботильердің ұлы болды. Марджеридің атасының иелігіндегі үлесіне Стоксэй және жақын маңдағы Ладлоу кірді, олар кейін де Вердон отбасының иелігінде болды. 1270 жылдың 1 қыркүйегінде ханзада Эдуардпен сегізінші крест жорығына қатысу үшін ақша жинау мақсатында Джон де Верден өзінің Стоксэй иелігін Филипп де Вишекотке 3 жылға жалға берді, кейін бұл мерзім Филипптің өмірінің соңына дейін ұзартылды, содан кейін ол Джон де Верденге қайтарылуға тиіс болды. Алайда, Джон 1274 жылы қайтыс болды, ал Стоксэйді оның ұлы Теобальд I де Верден мұра етті. Джонның өлімінен кейін жүргізілген тергеуде де Вердонның сол кездегі Стоксэйдегі өкілі Реджинальд де Грей болғаны анықталды. 1284 жылғы феодалдық тізімдерде Лоуренс де Лудлоу Джон де Грейдің басшылығымен бір рыцарь ақысына Стоксэй ауылын иеленгені айтылады, ал Джон оны Теобальд де Верденнің басшылығымен корольдің басшылығында ұстаған. Стоксэй қамалы 1280 және 1290 жылдары Стоксэй ауылында, өте бай жүн саудагері Лоуренс де Лудлоудың басшылығымен қазіргі түрінде салынды. Мүмкін, Лоуренс де Лудлоу мен де Вердон отбасы арасында бұрын байланыс болған, бұл оның олардың жалға алушысы болған жағдайын түсіндіруге көмектесер еді. Лоуренс де Лудлоудың әйелі, Джеймс де Одлидің қызы болды, ол Ирландияның әділет судьясы және Стаффордшир мен Шропширдің шерифі болған. Джеймс де Одли отбасы Альтонның де Вердон отбасымен тығыз байланыста болды және олардың жалға алушылары болды. Джеймстің әкесі Генри де Одли Адам де Одли мен Эмманың ұлы болды, ол Ральф/Радульфс Фитцормның қызы болды, оның немересі Алина Роберт Фитцормның қызына, де Стаффорд отбасының бірі Энгенулф де Гресліге үйленді, оның арғы атасы Роберт де Стаффорд болды. Энгенулф пен Алинаның қызы Хавиз де Греслі Генри де Одлидің екінші туысы болды, ол Бертрам III де Верденнің ұлы Генри де Верденге үйленді. Бұл Лоуренс де Лудлоудың феодалдық иесі Теобальд де Верденнің туыстарымен некеде болғанын білдіреді. Лоуренстің енесі Эла де Одли Уильям II Лонгспейдің қызы болды, оның әкесі Уильям I Лонгспей, Солсбери графы Генрих II-нің Ида де Тоснимен заңды емес ұлы болды, ол Роджер Бигодтың әйелі болды, Норфолк графы. Джон де Верденнің атасы Николас де Верден Ида мен Роджер Бигодтың сарайында тәрбиеленген. Лоуренс 1281 жылы Филипп де Вишекотттан Стоксэйді жалға алу құқығын сатып алды, мүмкін шамамен 266 фунт стерлингке, ол жүн саудасынан байлық тапқандықтан, оны оңай төлей алды. Лоуренс Уэльс шекарасынан жүн экспорттап, сату туралы келіссөздер жүргізу үшін Еуропаны аралап, Шрусбери мен Лондонда кеңселер ашты. Ол Англияның ең ірі жүн саудагеріне айналды, үкіметтің сауда саясатын қалыптастыруға көмектесті және ірі дворяндарға қарыз берді. Стоксэй қамалы Лоуренс үшін қауіпсіз жеке үй болар еді, ол аймақтағы басқа да бизнес операцияларына жақын орналасқан. Ол сондай-ақ коммерциялық иелік ретінде пайдаланылуға арналған, өйткені ол жылына шамамен 26 фунт стерлингке бағаланған, соның ішінде ауыл шаруашылығы жерлері, шалғынды жерлер, орман, су диірмендері және көгершін үйі бар еді. Найджел Паундстың айтуынша, қамал "әсем де ыңғайлы" болды, бастапқыда тұрғын үй және солтүстікке қарай мұнарадан тұрды. 1291 жылы Лоуренс патшадан қамалын нығайтуға рұқсат алды – бұл құжатты "кренеляцияға рұқсат" деп атайды, ол осы рұқсатты оңтүстік мұнараны салу үшін пайдаланған болуы мүмкін, ол әскери көрінісімен ерекшеленді және көп ұзамай қамалға қосылды. 1294 жылдың қараша айында Лоуренс Англияның оңтүстігінде теңізде суға батып қайтыс болды, ал оның ұлы Уильям Стоксэйдегі соңғы жұмыстың бір бөлігін аяқтаған болуы мүмкін. Оның Ludlow тегін қабылдаған ұрпақтары 15 ғасырдың соңына дейін Стоксэй қамалын басқаруды жалғастырды, содан кейін ол неке арқылы Вернон отбасына өтті. 1317 жылы Стоксэйді де Вердонның басшылығымен Ludlow отбасы иеленгені көрінеді. Бұл сол жылы наурыз айында алынған Теобальд II де Верденнің (Теобальд I де Верденнің ұлы) өлімінен кейінгі тергеуде көрсетілген, онда сэр Уильям де Лодлоудың мұрагерлері қайтыс болғаннан бір рыцарь ақысына Оңтүстік Стоксэйде (де Вердонның Шропширдегі басқа да иеліктерінің бірі – Тернге жақын Стоксэй) иелік ететіні айтылған. Осы уақыттан кейін ғана Стоксэй толығымен Ludlow отбасының иелігіне өтті.

XVI-XVII ғасырлар

Стоуксей қамалы 1563 жылы Томас Верноннан оның немересі Генри Вернонға өтті. Отбасы пэрлік мәртебеге ие болуды үміттенеді және, мүмкін, соның салдарынан, осы кезеңде алғаш рет бұл мүлік "қамалдай" атала бастады. Жаңа иесі, сэр Джордж Мейнуаринг, 1620 жылы инвесторлар тобы арқылы мүлікті Лондонның бұрынғы мэрі, бай жесір Елизавета Крейвенге 13 500 фунт стерлингке сатты. Стоуксей маңындағы жерлер енді құнды болды, жылына 300 фунттан астам кіріс әкелді. Елизаветаның ұлы Уильям Стоуксейде аз уақыт өткізді және 1640 жылдары оны Чарльз Болдуин мен оның ұлы Самуилге жалға берді. Ол 1640 және 1641 жылдары қақпа үйін қайта салды, бұл шамамен 533 фунт стерлингке бағаланды. 1642 жылы король Карл I-нің жақтастары мен Парламент арасында Англияда Азамат соғысы басталды. Корольдік жақтас Уильям соғыс жылдарында Гаагадағы Елизавета Стюарт сарайында болды және корольдің соғыс жолына үлкен қаржылай көмек берді. Вильгельм қамалда гарнизон орнатты, онда Болдуиндер де роялистер болды, және қақтығыс күшейген сайын Шропшир графтығы роялистерге көзқарасы жағынан жақындады. Осыған қарамастан, 1644 жылдың соңында Шропширде өздігінен қорғаныс клубының мүшелері көтеріліс жасады, аймақтағы роялистердің әрекеттеріне наразылық білдірді және басқалармен қатар Стоуксей қамалынан гарнизонды алып тастауды талап етті. 1645 жылдың басында соғыс корольге қарсы шешімді бұрылыс жасады, ал ақпан айында Парламент әскерлері Шрусбери графтығын басып алды. Бұл аймақтың қалған бөлігін шабуылға ұшыратты, ал маусым айында 800 парламенттік сарбаз оңтүстікке қарай Лудлоуға қарай жылжып, жол бойында Стоуксейге шабуыл жасады. Капитан Доретт басқарған роялистер гарнизоны сандар жағынан кем болды және жаңа қақпа үйін тиімді қорғау мүмкін болмады, ол көбінесе әшекейлік мақсатта салынған еді. Дегенмен, екі тарап та соғыс ережелерін сақтады, нәтижесінде Парламент күштерінің қан төгілмейтін жеңісі болды: қоршаушылар гарнизонның берілуін талап етті, гарнизон бас тартты, шабуылшылар екінші рет берілуді талап етті, және осы жолы гарнизон қамалды абыроймен тастауға мүмкіндік алды. 9 маусымда сэр Майкл Вудхаус басқарған роялистер қамалды қайта басып алуға тырысты, енді оны Парламент күзетіп тұрды. Қарсы шабуыл сәтсіз аяқталды, жақын маңдағы Вистанстоу ауылындағы шайқаста роялистер жеңіліске ұшырады. Англиядағы көптеген қамалдардан айырмашылығы, олар әскери мақсатта қолданудан шығару үшін қасақана зақымдалған немесе қиратылған, Стоуксей соғыстан кейін елеулі зақымдардан құтылды. Парламент Уильямның мүлкін тартып алып, 1647 жылы қамалды қиратуға бұйрық берді, бірақ тек қамалдың сыртқы қабырғасын ғана бұзды, ал қалған кешенін сол күйінде қалдырды. Самуил 1649 жылы Қамқорлық жылдарында қамалды жалға алу үшін қайтып келді және мүліктің бір бөлігіне ағаштан жасалған панельдер мен жаңа терезелер орнатты. 1660 жылы Карл II таққа қайта оралғаннан кейін Уильямның жерлері оған қайтарылды, ал Болдуиндер одан Стоуксей қамалын жалға алуды жалғастырды.

18-19 ғасырлар

18 ғасырда Стоксей қамалы Болдуин отбасының жалға алуында болды, бірақ олар мүлікті түрлі жалдама алушыларға жалға берді; осыдан кейін ол тұрғын үй ретінде пайдаланылмай қалды. Сарайдың қабырғасына салынған екі ағаш және гипстен жасалған ғимарат 1800 жыл шамасында бұзылып, 19 ғасырдың басында қамал астық сақтау және өндіріс орталығына айналды, оның ішінде шелек жасау, монета соғу және ұстахана қызметтері болды. Қамал құлдырауға бет алды, ал 1813 жылы сапар шеккен антиквар Джон Бритон оны "қарқынды түрде қирап, ешкімге тиесілі болмай, күйреуге ұшырап бара жатыр: әйнектер қираған, төбелер мен едендер құлап жатыр, ал жаңбырлар ылғалды және көктеп бара жатқан қабырғалардың тесіктерінен ағып жатыр" деп сипаттады. Оңтүстік мұнараның жертөлесіндегі ұстаханада 1830 жылы өрт шығып, қамалға елеулі зиян келтіріп, оңтүстік мұнараны толығымен жақтап жіберді. Қамалдың шатырындағы крек конструкцияларының негізіндегі шіру залдағы қауіпті күшейтті, өйткені шіріген шатыр қабырғаларды біртінде бөліп жіберді. 1830 жылдары Уильям Крейвен, Крейвеннің 2-графы, қамалдың қалпына келтіру жұмыстарын жүргізді. Бұл ғимаратты қайта жасамауға, оның қазіргі күйін сақтауға бағытталған әдейі әрекет болды, сол кезде бұл өте ерекше тәсіл еді. Томас Тернердің 1851 жылы жарияланған зерттеулері қамалдың тарихын баяндады. Жергілікті жер иесі Франсис Стэкхаус Актон қамалға ерекше қызығушылық танытып, 1853 жылы Уильямды оның қадағалауымен қамалға қосымша жөндеу жұмыстарын жүргізуге көндірді, бұл жұмысқа 103 фунт стерлинг жұмсалды. 103 фунт стерлинг 2012 жылғы бағамен, қолданылатын өлшемге байланысты 8 825 фунттан 233 300 фунтқа дейін, ал 215 000 фунттан 16 миллион фунтқа дейін 329 миллион фунтқа дейін бағалануы мүмкін. Оллкрофт ірі қолғап өндіруші "Дентс" компаниясының директоры болды, осы арқылы ол зор байлыққа ие болды. Оллкрофт 1875 жылдан бастап Стоуксей қамалында бірнеше жыл бойы ауқымды қалпына келтіру жұмыстарын жүргізді. Ол жергілікті пастор, преподобный Джеймс Ла Туштің қамал тарихы мен архитектурасын талдауға романтикалық көзқараспен қараған заманауи жазбаларына ықпал еткен болуы мүмкін. 1870 жылдары қамал туристер мен суретшілер арасында танымал орынға айналды, ал қақпа үйі мүлікті қадағалау үшін қарауыл үйі ретінде жабдықталды. Жұмыс аяқталғаннан кейін, 1880 жылдардың соңында қамал қайтадан жақсы күйде болды.

20 ғасырлар

1902 жылы Стоуксей қамалына қосымша жөндеу жұмыстары қажет болды, оны Оллкрофттың мұрагері Герберт, Көне ғимараттарды қорғау қоғамының көмегімен жүргізді. 1930 жылдары Оллкрофт отбасының мүліктері күрделі қаржылық қиындықтарға тап болды, ал 1946 және 1950 жылдары мұрагерлік салығын төлеу отбасының проблемаларын одан әрі ушықтырды. 1955 жылы 16 000-нан астам келушіні қабылдауға қарамастан, қамалды күтіп ұстау іс жүзінде мүмкін емес болып келді, сондықтан мемлекет мүлікті өз бақылауына алуы керек деген талаптар көтерілді. Бірнеше онжылдық бойы иелері Филипп және Джуэлл Магнус Оллкрофт бұл ұсыныстарды қабылдамады және қамалды жеке басқаруды жалғастырды. 1986 жылы Джуэлл ақыры Стоуксей қамалын Англия мұрасының қамқорлығына беруге келісті, ал ол 1992 жылы қайтыс болғаннан кейін қамал ұйымға қалдырылды. Жұмысты алға жылжыту үшін әртүрлі нұсқалар қарастырылды, соның ішінде қамалды тарихының белгілі бір кезеңіне ұқсату үшін қалпына келтіру; келушілерге контексті түсіндіру үшін «тірі тарих» сияқты интерактивті тәсілдерді пайдалану; немесе әртүрлі кезеңдерге сәйкес қалпына келтіру техникаларын көрсету үшін алаңды пайдалану. Алайда, бұл ұсыныстар қабылданбады, орнына қалпына келтіру кезінде кез келген физикалық араласуды барынша азайту және қамалды Англия мұрасына берілген күйінде, жиһазызсыз қалпында сақтау саясаты қолданылды. Осыған байланысты 1986 жылдың тамызынан 1989 жылдың желтоқсанына дейін кең ауқымды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. XXI ғасырда Стоуксей қамалы Англия мұрасының басқаруында туристік нысан ретінде жұмыс істеуін жалғастыруда, 2010 жылы 39 218 келушіні қабылдады. British Airways компаниясы, Англия мұрасымен бірлесіп, 2010 жылы соңғы айлық рейсі үшін соңғы Boeing 757 ұшағына Stokesay Castle деген ат берді. Қамал Ұлыбритания заңнамасымен I санаттағы ескерткіш және жадгерлік ретінде қорғалады. Ол солтүстік және оңтүстік мұнараларға жалғасқан күн блогы мен залдан тұрды; зал мен мұнараның бұл комбинациясы 13 ғасырда Англияның басқа да аймақтарында, әсіресе солтүстік Англияда кездесетін. 17 ғасырда қиратылған, ішкі ауланы қоршаған қақпа ғимараты, бәлкім, бастапқыда тастан салынған, шамамен 1640 жылы ағаштан және гипстен қайта салынған. Қабырғаның биіктігі қамалдың орналасқан жерінен 10 метрге дейін жететін. Ішкі ауланың көлемі шамамен 46 метрге 38 метр болды, қамал тарихында ас үй, нан пісіру үйі және қоймалар сияқты қосымша ғимараттар болған, олар 1800 жылға қарай бұзылған. Қамал 5-8 метр ені бар ормен қоршалған, бірақ бұл ор бастапқыда құрғақ болған ба, әлде 21 ғасырдағыдай, көлденең және жақын жердегі өзеннен су толтырылған ба белгісіз. Орды қазудан алынған топырақ ішкі ауланың биіктігін көтеру үшін пайдаланылды. Ордың сыртында көл мен тоғандар орналасқан, олардың оңтүстік мұнарадан көрінуі жоспарланған. Қасiрдің жанында Нормандық дәуірінен қалған, бірақ 17 ғасырдың ортасында қайта салынған Иоанн Креститель шіркеуі орналасқан. Стоуксей қамалы археолог Гилл Читти сипаттағандай, ортағасырлық ғимараттардың «салыстырмалы түрде толық жиынтығын» құрайды, және олардың өзгеріссіз сақталуы өте сирек кездеседі. Тарихшы Генри Саммерсон оны «Англиядағы ортағасырлық бекінілген сарайлардың ең жақсы сақталғандарының бірі» деп санайды. Оның сыртқы және ішкі есіктерінде періштелер, Адам, Хауа және Едем бағынан жылан, сондай-ақ айдаһарлар мен басқа да жалаңаш суреттер бар, әшекейлі ағаштан жасалған ою-өрнектер бар. Ол негізінен қорғанысқа арналмаған, әшекейлік ғимарат ретінде жобаланған. Оңтүстік мұнара бесбұрышты пішіндес, үш қабаты бар және қалың қабырғалары бар. Қабырғалар баспалдақ пен гардеробтарды орналастыруға арналған, бос орындардың біркелкі еместігі құрылымды әлсіретіп, мұнараның құрылысы кезінде қабырғаларды қолдау үшін екі үлкен тіреу қосу қажет болды. Қазіргі қабаттар 1830 жылғы өрттен кейін салынған Виктория дәуіріне жатады, бірақ мұнара 13 ғасырдағыдай шынысыз, терезелерде қыста қорғаныш беретін жақтаулар бар. Жертөлеге тек бірінші қабаттан кіруге болатын, ол сақтау үшін қауіпсіз аймақ болған, сонымен қатар құдық та орналасқан. Мұнараның бастапқы кіреберісін құрайтын бірінші қабатта 13 ғасырдағы алғашқы шатырды қайта пайдаланған 17 ғасырдағы шатыр бар. Оңтүстік мұнараның шатырынан айналадағы ландшафтқа көрініс ашылады; 13 ғасырда қорғаныс мақсатында ағаштан жасалған мантелдер мерлонның аралықтарына орнатылған болуы мүмкін, ал Англия азаматтық соғысы кезінде гарнизонды қорғау үшін қосымша ағаш қорғаныспен жабдықталған. Залдың ұзындығы 17 метр, ені 9 метр, үш үлкен ағаштан жасалған 13 ғасырлық аркалармен жабдықталған, өлшеміне қарамастан, екі жақтан ағаш тіреулермен, бірақ тік тіреулерсіз. Шатырдың қабырғалық жолдары қазір 19 ғасырғы тас тіреулерге сүйеніп тұр, бірақ бастапқыда жерге дейін жеткен. Тарихшы Генри Саммерсон бұл шатырды «сол кезең үшін сирек кездесетін нұсқа» деп санайды. Ортағасырлық дәуірде ағаштан жасалған қоршау солтүстік бөлігін бөліп, жеке тамақтану аймағын жасаған. Сол бөлме бірінші қабатта орналасқан, және сыртқы баспақыштар арқылы қол жеткізіледі. Ағаштан жасалған қабырға панельдері мен оюлы ағаштан жасалған шатыр 17 ғасырға жатады, шамамен 1640 жылға дейін салынған. Үш қабатты солтүстік мұнараға залдан 13 ғасырлық баспалдақ арқылы көтерілуге болады, ол бірінші қабатқа жетеді. Екінші қабаттың қабырғалары көбінесе жартылай ағаштан жасалған, төмендегі тас қабырғалардың үстінен шығып тұрады; мұнарада 13 ғасырлық алғашқы шатыры бар, бірақ ағаштан жасалған шатыры 19 ғасырлық, 13 ғасырлық үлгіде жасалған, ал терезелері 17 ғасырда орнатылған. Бөлмелердегі бөлшектер мен ағаш өңдеушілердің жеке белгілері зал, күн бөлмесі және солтүстік мұнараның барлығы 1280 жылдардың соңы мен 1290 жылдардың басында бір ағаш шеберінің басшылығымен салынғанын көрсетеді.

Интерпретация

Стоуксей қамалы ешқашан маңызды әскери бекініс болу үшін салынбаған. Көп бұрын, 1787 жылы антиквар Фрэнсис Гроуз оны "күшті қамал емес, қамал сияқты сарай" деп атаған, ал соңғы кездегі тарихшы Найджел Паундс қамалдың "жеңіл қорғалған үй" екенін айтқан, ол қауіпсіздік береді, бірақ әскери шабуылға қарсы тұруға арналмаған. Тарихшы Генри Саммерсон оның әскери ерекшеліктерін "беткейлік" деп сипаттаса, Оливер Крейтон Стоуксейді бекіністен гөрі "көркемдік тұрғын үй" деп атаған. Оның әлсіздіктерінің бірі – қамалдың қарама-қарсы жағында, жолдан алыс орналасқан қақпаханасы, сондай-ақ залдың еденге дейін жететін үлкен терезелері, олар кез келген шабуылшыға оңай кіруге мүмкіндік беретін. Шындығында, бұл осалдық қасақана жасалған болуы мүмкін. Оның құрылысшысы Лоуренс – жоғары топтың жаңадан бай мүшесі болғандықтан, ол аймақтағы беделді Маркер лордтарына қауіп төндіретін бекініс салғысы келмеген болуы мүмкін. Дегенмен, Стоуксей қамалы сол кезде Эдуард I Солтүстік Уэльсте салған қамалдардың әскери беделін қайталайтын, тамаша әскери көрініс беруге арналған. Келушілер сумен толған ормен қамалға жақындап, оңтүстік мұнараның тамаша көрінісін көретін. Кордингли оңтүстік мұнараны "қауіпсіздіктен гөрі беделділік беретін" деп сипаттаған. Содан кейін қонақтар қамалдың ішіне кірмес бұрын, басты залдың әсерлі сыртына өтіп, Роберт Лиддиард атап өткендей, бұл ортағасырлық келуші үшін "күткеннен артық әсер қалдырмауы" мүмкін еді.