Кіріспе

Павия шайқасы

Павияның басқа шайқастары Павия қамалы немесе шайқасы 773–774 жылдары Солтүстік Италияда, Тицинум (қазіргі Павия) тұсында болды және Карл Ұлы басқарған франктер король Дезидерий басқарған ломбардтарды жеңіп шықты.

Өмірбаян

768 жылы Карл Франктердің патшасы ағасы Карлманмен бірге таққа отырды. Сол кезде тек екі бауырдың арасында ғана емес, Ломбардтардың патшасы Дезидерий мен Папалықтың арасында да шиеленіс болды. 772 жылы Папа Адриан I барлық ломбард шенеуніктерін Папалық куриядан қуды. Жауап ретінде Дезидерий Папаның жеріне шапқыны жасады, тіпті Римнен бір күндік сапар қашықтықтағы Отикулумды (қазіргі Отриколи) басып алды. Адриан Карлдан көмек сұрады. Карл Дезидерийдің қызы Дезидератаға үйленіп, ломбардтармен одақ құрған; алайда бір жыл ішінде ол осы одақтан бас тартып, әйелімен ажырасып, оны әкесіне қайтарды. Ломбардтар мұны өте қорлаушылық деп қабылдады. 771 жылы Карлман қайтыс болғаннан кейін, оның әйелі Герберге балаларымен бірге себептері әлі анықталмаған (Эйнхард күйеуінің бауырына "еш себепсіз" деген наразылық білдіреді) Павиядағы Дезидерийге паналады. Дезидерий Франктерге жасалған бұл қорлауды Гербергеге баспана беріп, оның балаларына Франктер мемлекетінен үлес беруді талап ету арқылы қайтарды. Франктер мен Ломбардтар арасындағы қарым-қатынас толығымен үзіліп, Папа бұл мүмкіндікті толыққанды пайдаланды. Оның елшілігі Марсельге жетіп, содан кейін Тьонвиллге сапар шегіп, мына хабарламаны жеткізді:

"Олар [Ломбардтар] бізге [Папаға] құрлық және теңіз арқылы шабуыл жасап, Рим қаласын жаулап алып, бізді тұтқынға түсіруді жоспарлап отыр. Сондықтан сіздерден тірі Құдайға және Апостолдардың Басшысына жалбарынып, бізге дереу көмектесуіңізді сұраймыз, әйтпесе біз құрып кетеміз."

Қоршаудың естеліктері

Павиада, ломбардтық ойлаудың естелігі және қаланың астанасы рөлі ғасырлар бойы қалалық ерекшелікті қалыптастырған, қоршауға қатысты куәліктер бар – кейбіреулері замандас, мысалы, Via dei Mulini көшесінде сақталған бірінші қабырғалардың бөліктері, ал енді біреулері кейінірек салынғанмен, маңызы зор, мысалы, Сан-Теодор шіркеуінің оң қанатындағы фрескамен бейнеленген Павиялық Сент-Теодордың тарихының циклы. 1514 жылы шіркеудің ректоры Джованни Лучино Корти тапсырысымен белгісіз ломбард суретшісі салған бұл суретте Павияның қасиетті епискобының өмірінен эпизодтар, әсіресе 773-774 жылдардағы қоршау кезіндегі оқиғалар бейнеленген, бұл сурет циклында маңызды сәтсіздікке ұшыраған. Теодор Тичино суын көтеріліп, франк әскерлерінің лагерін су басып, Карлдың қоршаудан бас тартуына себепкер болды. Италиядағы соғыстар қаланың және бүкіл Милан герцогтігінің болашағына қатысты үлкен белгісіздік тудырған жылдары, тапсырыс берушілер қоршаудың нақты нәтижесін өзгерту арқылы, ломбард мемлекеті ешқашан құламағандай, өздерінің күшті ерекшелігі мен тәуелсіздігін көрсетуді мақсат етті. Қоршау естелігімен тығыз байланысты Санта-Софияның кішкентай шіркеуі (Торре д'Изола) қаладан батысқа қарай бірнеше шақырым жерде, Тичиноның биік террасасында орналасқан. Аңыз бойынша (хрониктер Ноткер Лепесшінің айтуынша), Шарлеман Павияны қоршау кезінде, діни қызметтерге қатысу үшін оны бір күнде салған. Алайда, хрониктердің қияли баянынан асып, тоғызыншы ғасырда шіркеуде патшалық резиденция пайда болды, онда Италияның Людовик II, содан кейін 876 жылы Шарль Ылғалды бірінші болып тұрды.