Кіріспе

Вароша (Βαρώσια, ; Марас немесе Капалы Марас) - Фамагустаның оңтүстік бөлігі, Кипрдің заңды аумағы, қазіргі уақытта Солтүстік Кипрдің бақылауында. 2011 жылғы Солтүстік Кипр халық санағында Варошаның халқы 226 адам. - Вароша аймағы - солай .

Этимология

Вароша атауы түрікше varoş (, 'аудан') сөзінен шыққан. Қазір Варошаның орналасқан жері бос егістік, онда мал жайылатын.

Тарих

1970 жылдардың басында Фамагуста Кипрдегі туристік бағыттың бірінші орында болды. Туристердің саны артып, көптеген жаңа биік ғимараттар мен қонақ үйлер салынды. Басты шағында Вароша Кипрдің ең танымал туристік бағыты ғана емес, 1970-1974 жылдар аралығында әлемдегі ең танымал туристік бағыттардың бірі болды және Элизабет Тейлор, Ричард Бертон, Ракель Уэлч және Бриджит Бардо сияқты атақтылардың сүйікті бағыты болды. 1974 жылға дейін Вароша Фамагуста қаласының қазіргі заманғы туристік аймағы болды. Кипрлік гректер 1974 жылы түріктердің Кипрге басып кіруі кезінде қашып кетті, содан бері қала бос қалды. 1984 жылы БҰҰ-ның резолюциясы бойынша, қала БҰҰ-ның бақылауына берілуі керек және қалада тек қана жер аударылған алғашқы тұрғындар ғана қоныстана алады. 2017 жылы Варошаның бір бөлігіне азаматтық тұрғындар үшін кіру мүмкіндігі ашылды.

Кипр түркілерінің билігі

1974 жылдың тамызында түрік армиясы Кипрдің грек және түрік тұрғындары арасындағы БҰҰ қарауылдайтын әскери емес аймақ - Жасыл сызыққа дейін алға басып, Варошаны бақылап, қоршап алды. Кипрлік гректер мен түрік әскерлері Фамагуста көшелерінде ұрысқа түсіп, бірнеше сағат бұрын бүкіл Кипрлік грек халқы қырғыннан қорқып, Паралимни, Деринья және Ларнака қалаларына қашып кетті. Эвакуацияны жақын маңдағы британдық әскери база ұйымдастырды. Содан бері Паралимни грек-кипрлік Кипрдің Фамагуста провинциясының қазіргі заманғы астанасына айналды. Түрік әскері 2017 жылдан бері тек түрік әскерилері мен БҰҰ қызметкерлеріне ғана кіруге рұқсат берді. Мұндай қоныстану жоспарларының бірі - аралды қайта біріктіру жөніндегі Аннан жоспары, онда Варошаның бастапқы тұрғындарына қайтарылуы көзделген. Бірақ Кипр гректері 2004 жылғы референдумда бұл ұсынысты қабылдамады. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 550-ші қарары "Варошаның кез келген бөлігін оның тұрғындарынан басқа адамдар қоныстандыруға тырысуды қабылдамайды және осы аймақты Біріккен Ұлттар Ұйымының басқаруына беруді талап етеді" деп мәлімдейді. Еуропалық адам құқықтары жөніндегі сот 1974 жылғы шабуыл нәтижесінде үйлері мен мүлкінен айырылған сегіз грек-қыптыққа 100 000-8 000 000 евро көлемінде айыппұл төледі. Бұл істі бизнесмен Константинос Лордос және басқалар бірлесіп қозғаған. Лордос ісі бойынша негізгі шешім 2010 жылдың қарашасына таман шығарылған. Сот сегіз өтініш берушіге қатысты Түркия Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның 1-ші хаттамасының 1-бабын, ал жеті өтініш берушіге қатысты Түркия жеке және отбасылық өмірді құрметтеу құқығы туралы 8-бапты бұзған деп шешті. Адамның қонысы мен күтіп ұстауы болмағандықтан, ғимараттар құрып кетеді. Уақыт өте келе қаланың кейбір бөліктері металл тотыға бастады, терезелер сынды, өсімдіктер қабырғалар мен тротуарларға тамыр жаяды және ескі терезе қораптарында өседі. 2014 жылы BBC хабарлағандай, қаланың жағажайларында құрт-құйрықтар ұя салған.

Ерекшеліктері

Варошаның негізгі ерекшеліктері Джон Ф. Кеннеди даңғылы болды, бұл көше Фамагуста портына жақын, Вароша арқылы және Глосса жағажайға параллельді. JFK даңғылының бойында көптеген танымал биік қонақ үйлер болды, соның ішінде Король Джордж қонақ үйі, Астериас қонақ үйі, Греция қонақ үйі, Флорида қонақ үйі және Элизабет Тейлордың сүйікті қонақ үйі болған Арго қонақ үйі. Argo қонақ үйі JFK даңғылының аяғында, Протарас және Фиг-три шығанағына қарай орналасқан. Варошадағы тағы бір негізгі көше Леонидас (Λεωνίδας) болды, ол JFK даңғылынан шығып, батысқа қарай Вена бұрышына қарай барады. Леонидас - Варошадағы басты сауда және демалыс көшесі, барлар, мейрамханалар, түнгі клубтар және Тойота автосатылымы.

Сот істері

Кипрлік гректердің айтуынша, Вароша жағажай маңында 425 жер учаскесі бар, ол Контандия қонақ үйінен Алтын құм қонақ үйіне дейін созылады. Варошадағы жер телімдерінің жалпы саны 6082 жер телімін құрайды. Солтүстік Кипрдің жылжымайтын мүлік комиссиясына (ЖКК) өтемақы талап еткен 281 грек-кипрлік қатысты.

Азаматтық тұрғындарға қайта ашу

2011 жылғы Солтүстік Кипр халық санағында Варошаның халқы 226 адам болды. 2017 жылы Вароша жағажайлары тек түріктердің (қыпыр түркілері де, түрік азаматтары да) пайдалануы үшін ашылды. 2019 жылы Солтүстік Кипр үкіметі Варошаны қоныстануға ашатынын мәлімдеді. 2019 жылдың 14 қарашасында Солтүстік Кипрдің премьер-министрі Ерсин Татар Солтүстік Кипрдің 2020 жылдың соңына дейін Варошаны ашуды мақсат еткенін мәлімдеді. 2019 жылдың 25 шілдесінде Солтүстік Кипрдің Вароша инвентаризациялық комиссиясы Варошадағы ғимараттар мен басқа инфрақұрылымдарды инвентаризациялауды бастады. 2019 жылдың 9 желтоқсанында Кипр түркілерінің EVKAF діни қорының бас директоры Ибрагим Бентер Марас / Варошаның барлығын EVKAF меншігі деп жариялады. Бентер "ЕВКАФ грек кипрліктермен жалға алу келісімшартына қол қоя алады, егер олар қоршалған қала ЕВКАФ-қа тиесілі екенін қабылдаса" деді. 2019-2020 жылдары Солтүстік Кипр үкіметі ғимараттардың түгендеуін зерттеуді аяқтады. 2020 жылдың 15 ақпанында Түрік адвокаттар қауымдастығы Варошадағы Сэнди Бич қонақ үйінде дөңгелек үстел отырысын ұйымдастырды, оған түрік шенеуніктері (президенттің орынбасары Фуат Октай және әділет министрі Абдулхамит Гюль), түрік-қыптық шенеуніктер, түрік-қыптық діни қоры Евкаф өкілдері және түрік және түрік-қыптық заңгерлер қатысты. 2020 жылдың 22 ақпанында Кипр, егер Вароша қоныстануға ашылса, Кипр түркілеріне Еуропалық Одақтың қаражатына вето қоятынын мәлімдеді. 2020 жылдың 6 қазанында Солтүстік Кипрдің премьер-министрі Ерсин Татар Вароша жағажай аймағы 2020 жылдың 8 қазанында жұртшылыққа қайта ашылатынын мәлімдеді. Түркия президенті Режеп Тайып Ердоған Түркияның бұл шешімді толықтай қолдайтынын айтты. Бұл қадам 2020 жылы Солтүстік Кипрде өткен президент сайлауына дейін жасалды, онда Татар кандидаты болды. Бұрын қайта ашу бойынша жұмыс істеген вице-премьер Кудрет Озерсай бұл аймақтың толық қайта ашылуы емес, бұл тек татарлардың біржақты сайлау трюгі екенін айтты. Оның Халық партиясы татарлар кабинетінен шығып, түрік кипрлік үкіметінің құлдырауына әкелді. Еуропалық Одақтың дипломатиялық басшысы бұл жоспарды айыптап, оны БҰҰ-ның атысты тоқтату туралы келісімін "ауыр бұзу" деп сипаттады. Сонымен қатар ол Түркиядан осы әрекетті тоқтатуды өтінді. БҰҰ Бас хатшысы Түркияның шешіміне алаңдаушылық білдірді. 2020 жылдың 8 қазанында Варошаның кейбір бөліктері Түрік және Түрік-қыптық армиясының офицерлер клубынан Алтын құм қонақ үйіне дейін ашылды. 2020 жылдың қараша айында Түркия президенті Режеп Тайып Ердоған мен Түркияның Никосиядағы елшісі Варошаға барды. Сонымен қатар, Варошадағы негізгі даңғыл 1973-1978 жылдар аралығында Түркияның Бас штабының бастығы Семи Санкардың есімімен аталды, бұл кезең 1974 жылы Түркияның Кипрге басып кіруін қамтиды. 2021 жылдың 20 шілдесінде Солтүстік Кипрдің президенті Татар Варошаның 2-ші кезеңінің басталғанын жариялады. Ол грек-кипрліктерді солтүстік Кипр түрік Республикасының жылжымайтын мүлік комиссиясына өтініш жасап, егер мұндай құқықтарына ие болса, өздерінің меншіктерін қайтарып алуды талап етуге шақырды. 1821 жылы салынған және 1974 жылы қызметінен шығарылған Билал-Ага мешіті 2021 жылдың 23 шілдесінде қайта ашылды. Түрік Кипрінің үкіметі қабылдаған шешімге жауап ретінде 23 шілдеде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің президенттік мәлімдемесі Кипрдің тасталған Вароша маңындағы кез келген жерді "оның тұрғындарынан басқа адамдар" қоныстандыру "қойылмауы керек" деп мәлімдеді. Сол күні Түркия БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Марас (Вароша) туралы президенттік мәлімдемесін қабылдамады және бұл мәлімдемелер грек грек-кипрліктердің үгіт-насихаттарына негізделген, негізсіз және негізсіз мәлімдемелер болып табылады және аралдағы шындыққа сәйкес келмейді деп мәлімдеді. 2021 жылдың 24 шілдесінде Солтүстік Кипр президенті 23 шілдедегі БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің президенттік мәлімдемесін айыптап, "Біз оны Варошадағы меншік құқықтарының иелері өз құқықтарын жүзеге асыру үшін кедергі жасау әрекеті ретінде көріп, айыптаймыз" деп мәлімдеді. 2022 жылдың 1 қаңтарына қарай, 2020 жылдың 6 қазанында варошаға азаматтық тұрғындар үшін ашылғаннан бері 400 000-ға жуық адам келді. 2022 жылдың 19 мамырында Солтүстік Кипр Варошадағы Алтын құм жағажайдағы (Кинг Джордж қонақ үйінен Океания ғимаратына дейін) 600 м ұзындықтағы және 400 м кеңдіктегі жағажайды коммерциялық пайдалануға ашты. Оларға күнбағыс пен шатыр орнатылды. UNFICYP бейбітшілікті сақтау күшінің өкілі Алим Сиддики жұма күні Кипрдің түрік билігі Ва...

Мәдени сілтемелер

Алан Вейсман өзінің "Бізсіз әлем" атты кітабында Варошаны табиғаттың тоқтатылмас күшінің үлгісі ретінде талдаған. Кипрлік грек режиссері Майкл Какойаннис 1975 жылы түсірілген "Аттилас '74" фильмінде қаланы сипаттап, оның жер аударылған азаматтарымен сұхбат жүргізді. 2021 жылы белорус тобы Main De Gloire осы қалаға арнаған әнін арнады.