Кіріспе

Дашарупакам (Daśarūpakam) - 10-ғасырда Дханьяняйя жазған сол кездегі танымал театр және драмалық қойылымдардың құрылымы мен ережелері (Лакшана немесе Пракарана гранта) туралы трактат. Парамара патшасы Муньяның сарай ақыны. Натья-шастра мен Дашарупакамда ұсынылған бірнеше әдістер мен әдістер қазіргі театрда өте көп қолданылады. Автор өзінің шығармасын Натья-шастраның авторы Бхаратаға сәлем айтумен бастайды. Алайда ол өз сөзінде кітапта қарапайым халық үшін тиімді болуы үшін, оны реттеп, қысқаша баяндауға тырысқанын айтады. Рупакам - формасы бар және негізінен театр және драмалық қойылымдарды білдіреді. Ол өзінің шығармашылығына қатысты Бхарата қолданған сөзді қолданады және театр қойылымдарының он түрін анықтайды. Пьесаның формаларын сипаттау барысында автор пьесаның негізгі элементтері - "Васту" (Сюжет), "Нета" (басты кейіпкер) және "Раса" (эмоционалды аспект) туралы айтады. Дашарупакам төрт тараудан тұрады, олардың әрқайсысы Пракаша деп аталады және Натья Шастраның 6000-ға қарама-қарсы шамамен 300 карика (аяттар) бар. Санскрит әдебиеті саласында кітаптың әрбір тарауын атау үшін бірегей сөзді қолдану дәстүрге айналған. (Басқа жерде қолданылатын басқа терминдерге Уллаасас, Паричедас, Удиота және т.б. жатады). Автор Нрутям мен Нруттамды тек рупакамның құрамдас бөліктері ретінде қарастырады. Бірінші тарауда рупакам ережелері, драманың негізгі элементтері (жоба, Нета, басты кейіпкер) және Раса (эмоционалды аспект) сипатталады. Сосын сюжеттің түрлері мен сипаттамаларын талқылайды Екінші тарауда Нета (басты кейіпкер) батырлары мен қаһармандықтарының болуы керек сипаттамалары түсіндіріледі. (нета) Үшінші тарауда драманың он түрі қарастырылады. Төртінші тарауда Раса туралы егжей-тегжейлі қарастырылады. Алайда автор расаның күрделі тақырып екендігін айтып, тек қана қысқаша сипаттама береді. Дашарупакамның әсері кейінгі санскрит драматургтарына айқын көрінеді. Әннің ең танымал түсіндірмесі Авалока деп аталады, оны Даника жазған. Даника әр ережеге немесе лаксанаға сол кездегі әртүрлі пьесалардан үлгі өлеңдер жинады. (мысалы, Ратнавали, Мручкатикакам, Венесамхара, Махавирачаритам және т.б.) және осы кітапқа қосыңыз.