Кіріспе

Василь Костянтинович Липковский (Василь Костянтинович Липківський; 7 қыркүйек 1864 27 қараша 1937) - Украинаның автокефальдық православие шіркеуінің негізін қалаушы және алғашқы автокефальдық "Киев және бүкіл Украина митрополиті" (19211927) болды.

Білім және алғашқы қызметі

Василь Липковский Киев губернаторлығының Попудня ауылында (қазіргі Черкасск облысы) дүниеге келген, оның әкесі діни қызметкер болған. 1873 жылы ол Оман теологиялық семинариясында білім алуды бастады және 1889 жылы Киев теологиялық академиясын теология кандидаты дәрежесімен бітірді. 1891 жылы 20 қазанда діни қызметкер болып тағайындалды. Ол Липовец аймағында қызмет етіп, онда 11 жыл тұрды. 1903 жылы ол Киевке ауыстырылып, Киевтегі дін мұғалімдері мектебінің директоры болып тағайындалды. Украинадағы шіркеу қозғалысына қатысқаны үшін 1905 жылы қызметінен алынып, Киев Соломенканың приорына ауыстырылды. Осы себепті орыс епископтары оған діни қызмет атқаруға тыйым салып, діни атағынан айырды. Осы уақытқа дейін украиналық православиелік адалдардың арасында Ресей шіркеуімен байланыстарды тоқтатуды жақтаған құрылымсыз қауымдастық қалыптасып жатты.

Украина автокефальдық православие шіркеуінің құрылуы

Ресейден автономияға көшу 1921 жылы 23 қазанда өткен Бірінші Бүкіл Украиналық Православ шіркеуінің кеңесінде украин автокефалиясының бекітілуіне әкелді. Бұл шараға православиелік епископ қатыспағандықтан, собор оның жетекшісі, архиерей Василий Липковскийді Киев және бүкіл Украинаның митрополиті ретінде Украинаның автокефальді православиелік шіркеуінің басшысы етіп тағайындауға шешім қабылдады. Ол иерархияны алу үшін қолданған өте дәстүрлі емес әдіспен және кейбір бекітілген каноникалық қағидаларды құрметтемеу арқылы бұл шіркеуді басқа бір православие шіркеуі ешқашан мойындаған жоқ. Алайда 1924 жылдың басында жаңа шіркеуде 30 епископ, 1500-ге жуық діни қызметкер мен дьякон болды. Олар Украинаның 1100-ге жуық приходтарында қызмет етіп, 6 миллионға жуық адам адал болды.

Қуғын-сүргін, тұтқындалу және өлім

Липковский өзінің митрополит лауазымының бүкіл кезеңін Украинаның барлық жеріндегі приходтарға саяхаттады. Кеңес өкіметі кезінде билік Украинаның православие шіркеуін Ресей православие шіркеуіне қарсы салмақ ретінде оң көзбен қараған, бірақ 1920 жылдардың соңында оны украин ұлтшылдығының қауіпті көрінісі ретінде қараған. Митрополит болған кезінде бірнеше рет Кеңес өкіметінің қызметкерлері тарапынан тұтқындалған. Билік оған Киевтен шығуға және Украинадағы шіркеулерге баруға жиі тыйым салады. Кеңес үкіметінің талабы бойынша 1927 жылы Екінші Бүкіл Украиналық Православ шіркеуінің соборында митрополит лауазымынан босатылды. 1927 жылы ол үй қамауына алынды, бұл ретте оның Киевтен кетуіне және Киев қаласындағы шіркеулерде діни қызмет атқаруына берілген рұқсаты алынып тасталды. 1927 жылдан 1937 жылға дейін ол бөлмеде ұсталды. Кеңес өкіметінің қысымшылықтарымен қорқыта отырып, Украина православие шіркеуі 1930 жылы өз-өзіне қол сұғып, Ресейдің үстемдігіне ие болған Мәскеу патриархатына қосылды. 1937 жылдың ақпан айында митрополит Василий (Липковский) Ресейдің құпия полициясы, НКВД-ның қолынан қамауға алынды. 1937 жылы ол НКВД тройкасының жарлығымен өлім жазасына кесіліп, 1937 жылы 27 қарашада атылды. 1989 жылы Кеңес үкіметі оны саяси тұрғыдан "ақтады".