Роджер Солсберий: Норман бискупі және Англияның қызметкері

Кіріспе

Англияның епископы, канцлері және әділ сот судьясы (1139 жылы қайтыс болды)

Роджер Солсберилік (1139 жылы қайтыс болды) – Нормандық ортағасырлық Солсбери епископы, Англияның жетінші лорд-канцлері және лорд-қараушысы.

Өмір

Роджер бастапқыда Нормандиядағы Кан қаласына жақын жердегі шағын капелланың діни қызметкері болған. Ол епископтыққа сайлану туралы хабарламасында «Авранш шіркеуінің діни қызметкері Роджер» деп аталды. Кейін патша болған Генрих I бір күні сол жерде әйін тартқанда, Роджердің қызметті қаншалықты жылдам оқығанына таңғалып, оны өзінің қызметіне алды. Уильям Ньюбургтің айтуынша, Роджер кедей және білімсіз болған, бірақ тарихшы Б. Р. Кемп мұны ықтималсыз деп санайды. Генрих таққа отырғаннан кейін, ол Роджерді 1101 жылы бірден канцлер етіп тағайындады. Ол бұл лауазымды 1102 жылдың соңына дейін атқарды. 1102 жылдың 29 қыркүйегінде Роджер Ескі Сарум соборында Солсбери епископтығын алды, бірақ Генрих пен оның арасындағы дауға байланысты 1107 жылдың 11 тамызына дейін қасиеттілікке бекітілмеді. Ол Кентербериде қасиеттілікке бекітілді. Генрих пен Кентербери архиепископы Анзельм арасындағы дау кезінде ол екеуінің де құрметін сақтап қалуға шеберлікпен тырысты. Роджер өзін әкімшілік жұмыстарға арнап, оны толығымен жаңартты. Ол өзі мен отбасысы басқарған бір ғасырдан астам уақыт бойы қолданылған қазыналық жүйені құрды және осы лауазымын билік пен байлықты жинау үшін пайдаланды. Ол корольден кейінгі Англиядағы бірінші адам болды және атағы болмаса, justiciar лауазымын атқарды. Генрихтің тұсында ол ешқашан justiciar деп аталған жоқ. 1106 жылы Генрих Тиншебрайдағы шайқаста үлкен ағасы Роберт Куртозды жеңіп, тұтқынға алды, содан кейін Робертті Роджердің күзетіне тапсырды. Генрихтің билігінің алғашқы екі онжылдығында Роджер король шетелде болғанда Англияны басқаруда маңызды рөл атқарды, ал 1120 жылдан кейін ол 1123 және 1126 жылдар аралығында бас министр және регент болды. 1123 жылы ол өзінің үміткері Вильгельм де Корбейльге Кентербери тағын алуға көмектесті. Роджер Матильдаға адал болуға ант бергенімен, Анжулық байланысты ұнатпады және 1135 жылы Стефан таққа отырғаннан кейін патшалық қазынасы мен әкімшілік жүйесін өзімен бірге алып, Стефанға өтті. Стефан оған, оның жүректеріне, Эли мен Линкольн епископтарына және қазынашы болған ұлы Роджер ле Поерге үлкен сенім артты. Король егер Роджер патшалықтың жартысын талап етсе, оны беруге дайын екенін мәлімдеді, бірақ Роджердің өкілдік еткен ресми топтың үстемдігіне наразы болды. Роджер Девиз қамалын салған, оны Генрих Гантингдон «Еуропадағы ең сәнді қамал» деп сипаттаған. Ол және оның жүректерлері өз епархияларынан тыс бірнеше қамалдарды иеленген сияқты, ал ескі епископ өзін корольмен тең ұстады. 1139 жылдың маусымында өткен кеңесте Стефан олардың қамалдарынан бас тартуға себеп тапты, ал олардың бас тартуынан кейін тұтқындалды. Ұзақ күреснен кейін Роджердің барлық үлкен қамалдары тәркіленді. Алайда Винчестерлік Генрих епископты қайтаруды талап етті. Корольдің шіркеу мүшелеріне зорлық көрсетуі кешірілмейтін қылмыс деп есептелді, өйткені ол «Менің жаққандарымды тиіспеңдер» деген жазбаша бұйрыққа қарсы болды. Стефан қарсылық танытты, ал мәселе шешілмеді. Императрицаның келуіне бірден алдын ала болған шіркеумен болған бұл дау-дамай Стефанның тағдырына қатты әсер етті. Соғыстың барысы оған қарсы бұрылғанда, дінбасылар Матильданы мойындады. Алайда епископ Роджер осы қиындықтардың шешімін көруге үлкермеді; ол 11 желтоқсан 1139 жылы қайтыс болды. Ол үлкен бюрократ және өз заманынан бұрынғы талғамға ие құрылысшы болды. Алайда оның замандастары оны дүниелік істерге батып, ашкөздікке бой алдырған және жоғары моральдық қағидалармен шектеле бермейтін епископ деп санаулары мүмкін. Роджердің жүректерінің бірі Александр (1148 жылы қайтыс болды), ол 1123 жылы Линкольн епископы болды. Басқа жүректерінің ішінде Дорсет архидиаконы және кейін Линкольн епархиясының деканы Аделельм, сондай-ақ Эли епископы Найджел болды. Роджердің ұлы Роджер ле Поер король Стефанның лорд-канцлері болды.

Roger was originally priest of a small chapel near Caen in Normandy. He was called "Roger, priest of the church of Avranches", in his notification of election to the bishopric. The future King Henry I, who happened to hear mass there one day, was impressed by the speed with which Roger read the service and enrolled him in his own service. According to William of Newburgh, Roger was poor and uneducated, but this is considered unlikely by the historian B. R. Kemp. On coming to the throne, Henry almost immediately made him Chancellor in 1101. He held that office until late 1102. On 29 September 1102 Roger received the bishopric of Salisbury at Old Sarum Cathedral, but he was not consecrated until 11 August 1107 owing to the dispute between Henry and him. He was consecrated at Canterbury. During the dispute between Henry and Archbishop Anselm of Canterbury, he skillfully managed to keep the favour of both. Roger devoted himself to administrative business, and remodelled it completely. He created the exchequer system, which was managed by him and his family for more than a century, and he used his position to heap up power and riches. He became the first man in England after the King, and was in office, if not in title, justiciar. He was never called Justiciar during Henry's reign. In 1106 Henry defeated and captured his elder brother, Robert Curthose, at the Battle of Tinchebrai, and then handed Robert into Roger's custody. In the first two decades of Henry's reign, Roger played a major role in governing England when the king was abroad, and after 1120 he was chief minister and regent between 1123 and 1126. In 1123 he helped to secure the see of Canterbury for his nominee, William de Corbeil. Though Roger had sworn allegiance to Matilda, he disliked the Angevin connection, and went over to Stephen, carrying with him the royal treasure and administrative system upon Stephen's accession in 1135. Stephen placed great reliance on him, on his nephews, the bishops of Ely and Lincoln, and on his son Roger le Poer, who was treasurer. The king declared that if Roger demanded half of the kingdom he should have it, but chafed against the overwhelming influence of the official clique whom Roger represented. Roger had built Devizes Castle, described by Henry of Huntingdon as "the most splendid castle in Europe". He and his nephews seem to have secured a number of castles outside their own dioceses, and the old bishop behaved as if he were an equal of the King. At a council held in June 1139, Stephen found a pretext for demanding a surrender of their castles, and on their refusal they were arrested. After a short struggle all Roger's great castles were sequestrated. However, Henry of Winchester demanded the restoration of the bishop. The king was considered to have committed an almost unpardonable crime in offering violence to members of the church, in defiance of the scriptural command, "Touch not mine anointed". Stephen took up a defiant attitude, and the question remained unsettled. This quarrel with the church, which immediately preceded the landing of the Empress, had a serious effect on Stephen's fortunes. The moment that the fortune of war turned against him, the clergy acknowledged Matilda. Bishop Roger, however, did not live to see the resolution of these troubles; he died on 11 December 1139. He was a great bureaucrat, and a builder whose taste was in advance of his age. However, his contemporaries were probably justified in regarding him as the type of the bishop immersed in worldly affairs, ambitious, avaricious, unfettered by any high standard of personal morality. Roger had a nephew Alexander (d. 1148), who became bishop of Lincoln in 1123. Other nephews included Adelelm, archdeacon of Dorset and later dean of the diocese of Lincoln, and Nigel of Ely, bishop of Ely. Roger's son Roger le Poer was Lord Chancellor for King Stephen.