Кіріспе

Эвелин Уоның 1957 жылғы автобиографиялық романы Гилберт Пинфольдтың қасіреті - британдық жазушы Эвелин Уоның 1957 жылы шілдеде алғаш рет жарияланған романы. Бұл Уоның соңғы толық көлемді көркем шығармасы, оны автор өзінің "ауыздық кітабы" деп атады. Ол 1954 жылдың алғашқы айларында бастан кешкен бромлы удың салдарынан болған галлюцинациялар кезеңінің автобиографиялық есебі, оның басты кейіпкері Гилберт Пинфольд арқылы баяндалған. 1953-1954 жылдардағы қыста Уоның денсаулығы нашарлап, оның жұмыс істеу қабілетін әлсіреткен түрлі жеке уайымдары болды. Сондай-ақ, ол алкоголь, бром және хлоралды көп мөлшерде ішкен. Жазуын жалғастыра алатын бейбіт ортаны іздеп, ол Цейлонға теңіз сапарына шықты, бірақ оны сапар бойы шабуылдаған елестетілген дауыстар ақымақтыққа ұшыратты. Бұл тәжірибелер романда Уо үлгісіндегі сәтті жазушы Пинфольдтың рөлінде көрінеді. Ол өзінің шаршауына және созылмалы ұйқысыздығына қарсы дәрі ретінде өзіне ұқсас дәрі-дәрмектер дозасын береді. Бұл коктейль Пинфольдтың денсаулығы үшін жасаған теңіз сапарында галлюцинациялық эпизодтар сериясын тудырады; ол өзін қорлайтын, мазақтайтын және қорғайтын дауыстарды естиді. Ол кемені тастап кетеді, бірақ оның көзге көрінбейтін азаптаушылары оны қуып жүреді. Англияға оралғаннан кейін әйелі дауыстар ойдан шығарылған деп сендіреді, дәрігері бромид пен хлорал қоспасынан улануды диагноз қояды. Алайда Пинфольд бұл оқиғаны зұлым күштерге қарсы жеке жеңіске айналды деп санайды. Кітап жарық көрген кезде Уоның достары оны мақтады, бірақ жалпы сыншылдар оны сәл ғана қабылдады. Көптеген сыншылар романның ашылуындағы Ваудың автопортретіне таң қалды, бірақ қалғандары, әсіресе, аяқталуы туралы екіге бөлінген пікірлерін білдірді. Комментаторлар роман Ваудың шынайы өмірдегі бейнесі ме, әлде ол өзінің жеке өмірін сақтау құралы ретінде дамытқан асыра сілтеген тұлғаны білдіре ме деп талқылады. Кітап радио мен сахналық пьеса ретінде драматизацияланды.

Сюжет

Гилберт Пинфольд - ағылшынның танымал романышы, 50 жасында оншақты сәтті кітаптар, кең саяхаттар және Екінші дүниежүзілік соғыста құрметті қызмет атқарған әртүрлі өмірге көз жүгіртеді. Оның беделі қауіпсіз, ол тыныш өмір сүреді, көршілерімен жақсы, бірақ тығыз қарым-қатынаста емес; оның римдік католицизм оны жергілікті қоғамда сәл ерекшелендіреді. Ол қазіргі өмірдің көптеген аспектілерін қатты жек көреді және соңғы уақытта жалкоға айналды, ол керекінен көп ішуге бейім. Бірнеше рет ауырғаннан кейін, Пинфольд өзін-өзі хлорал мен бромның күшті седативтерімен емдеуді бастады. Ол бұл ісін дәрігерінен жасырады. Пинфольд өзінің жеке өмірін қатты қорғайды, бірақ BBC радиосында сұхбат беруге келіседі. Бас инквизитор - Ангел есімді адам, оның дауысы мен мінезі Пинфольдты алаңдатады, ол жасырын қастандық ниетті байқайды деп санайды. Кейінгі апталарда Пинфольд оқиғаның үстінен ой жүгіртті. Ол естелік қасиетімен ойнай бастағанын байқады. Жақындап келе жатқан қыстың қысымы оны одан әрі күйзеліске ұшыратады; ол круизге отырып, құтылуға шешім қабылдайды және Сэйлонға баратын SS Caliban кемесіне отырып, жолды қамтамасыз етеді. Саяхат жүріп жатқанда Пинфольд кеменің басқа бөліктерінен естілетін дыбыстар мен әңгімелерді табады. Бірнеше рет естілген оқиғалардың арасында ол бірте-бірте қорлаушылыққа айналған, содан кейін өзімен тікелей қорқытатын сөздерді естиді. Басты азаптаушылар - ер адам мен әйел, олардың жағымсыз сөздері сүйіспеншілікке толы жас әйел Маргаретке теңеледі. Ол бұл адамның BBC сұхбаттасушысы Энгел екеніне сенімді, ол өзінің техникалық білімін дауыстарды тарату үшін қолданады. Пинфольд ұйқысыз түндерді өткізеді, ұрып-соғумен қорқытады, ұрлау әрекеті мен Маргареттің азғыру сәттілігін күтеді. Қуғыншылардан қашу үшін Пинфольд Александрияға келіп, Коломбоға ұшып кетеді, бірақ дауыстар оны қуып келеді. Пинфольд енді олардың қасында болуына бейімделіп, оларды елемеуге немесе тіпті олармен рационалды сөйлесуге қабілетті. Коломбода қысқа уақыт болғаннан кейін Англияға қайта оралады. Ұшу кезінде оған "Ангел" бүкіл оқиғаның бақылаудан тыс қалған ғылыми эксперимент болғанын айтады; егер Пинфольд өзінің тәжірибелері туралы үнсіз қалса, оған дауыстар ешқашан алаңдатпайды. Пинфольд Ангелді ашқан жөн, деп жариялайды. Англияға оралғанда, миссис Пинфольд оны Енджер ешқашан елден шықпағанына және дауыстар ойдан шығарылғанына сендіреді. Пинфолд Маргареттің "Мен жоқпын, бірақ мен сені сүйемін" дегенін естіп, дауыстар мәңгілікке жоғалады. Пинфольдтың дәрігері бромид пен хлоралдан улануды диагноздайды. Пинфольд дауыстарға қарсы күрестегі батылдықты өзінің жеке жын-шайтандарымен күрестегі маңызды жеңісі деп санайды және ол өзінің тәжірибелерін: "Гилберт Пинфольдтың оқиғасы" деп жазады.

Өмірбаян

Эвелин Уоның Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдардағы кәсіби және жеке жағдайы оның ойдан шығарылған әріптесі Пинфольдтың жағдайын алдын ала көрсетті. Соғысқа дейін ол негізінен жеңіл сатирикалық көркем әдебиеттер жазушысы ретінде өзін танытты. Соғыс кезіндегі тәжірибесі, оның ішінде Корольдік теңізшілер мен Корольдік ат күзетшілері қызметінде болғандығы оның жеке және әдеби көзқарасын өзгертті және оны өмірбаянының жазушысы Дэвид Вайкс "кезеңінің соңына дейін сақталған интроспекция" деп сипаттады. Кейде өзінің бұрынғы стиліне қайтып оралуына қарамастан, жалпы алғанда Уоның соғыстан кейінгі көркем әдебиеті әлдеқайда маңызды мақсатқа ұмтылды. 1946 жылы сәуір айында "Лайф" журналында жарияланған эсседе ол былай деп жазды: "Менің болашақ кітаптарымда оларды екі нәрсе танымал етпейді: стильге деген құштарлық және адамды толықтай бейнелеуге тырысу, бұл, менің ойымша, бір ғана нәрсені білдіреді, адам Құдаймен қарым-қатынасында". 1945 жылы жарық көрген "Брайдсхед Ревизитид" кітабының коммерциялық табысы Уоға жазушылық мансабын жайбарақат жалғастыруға қаржылай мүмкіндік берді. Ол бес жыл бойы Helena романында үзілістермен жұмыс істеді, сонымен бірге қысқа жобаларды аяқтады және көбіне ақысыз жұмыс істеді, әсіресе католиктік ұйымдар үшін. Осы мақсатта ол сыртқы әлемді итермелеу үшін қорғаныс тетігі ретінде ашықтан-ашық жаушыл тұлғаны қабылдады. 1950 жылдардың басында Уо бірнеше бағытта қиындыққа тап болды. Ол жазушы блогынан зардап шекті және өзінің қазіргі романымен, оның "Құрмет қылымы" трилогиясының екіншісімен, алға бара алмады. Оның қаржылық уайымы болды, соғыстан кейінгі тегін шығындар әдеті жинақталған салық міндеттемелерімен және сыйақылық өнімділіктің жоқтығымен үйлесімді. Оның денсаулығы нашар болды, тіс ауырады, бауыры ауырды, ревматизмге ұшырады, есте сақтау қабілеті бұзылады. Ол сондай-ақ, қатты ішімдік ішкен, оның әсері хлорал мен бромды көп мөлшерде қабылдау арқылы ауырлаған, ол дәрігерлерден жасырып отырған ұйқысыздыққа арналған ем - крем де менте. Ақшаның жетіспеушілігі 1953 жылы Уоның радиодан сұхбат беруге келісуінің басты себебі болды, алдымен Шетелдік қызметтің жеке шақыру бағдарламасында, содан кейін Frankly Speaking сериясында. Екіншісі 1953 жылы 16 қарашада BBC Home Service телеарнасында көрсетілді. Уоның достарының көпшілігі оның өзін жақсы ақтағанын ойлады, ол нәтижеге сәл қанағаттанды, Нэнси Митфордқа "олар мені ақымақ етуге тырысты және олар толықтай сәтті болды деп ойламаймын" деп жазды. Алайда, бұл хабарлар Уоның санасына сіңіп қалды; ол сұхбаттасушылардың көзқарастарында жаушылықты көрді, бұл туралы оның 13 жасар ұлы Оберон Уо айтқан болатын. Ол кейіннен сұхбаттар "атамды ашуландырды" деп жазды. Досы, ақын Джон Бетджеман, оған Уильям Бурджестің Нарцисс кір жуатын орынды берді, бірақ Вау жуғыштан әшекейлік кранның жоғалғанына сенімді болды және Бетджеман кранның бұрын-соңды болғанын жоққа шығарғанда, қатты дірілдеді. 1954 жылдың қаңтар айында Уо СС Стаффордшир кемесімен Цейлонға жөнелтілді. Ол сапар барысында тыныштық табады деп үміттенген, бұл оған тоқтап қалған кітабын аяқтауды қамтамасыз етеді. Кемеде оның ерекше мінез-құлқы жолаушыларды алаңдата бастады, ал кемеден әйелі Лораға жазған хаттар оны үрейлендірді. Уогтың қуғын-сүргін маниясы бар сияқты, ол қорқынышты, зұлым дауыстармен қоршалған. Ол кемеден шығып, Силонияға ұшып барды, бірақ дауыстар оны тыншытпады. Ол Лораға былай деп жазды: "Менің айтқандарымды, ойлағандарымды немесе оқығандарымды психологтар тобы қатты дауыстап оқиды. Лора досы Джек Дональдсонды өзімен бірге Коломбоға ұшып барып, Ваугты үйге әкелуге келісті, бірақ олар мұны жасай алмастан бұрын, Вауг өз еркімен Лондонға оралды. Сол жерде оның досы иезуит діни қызметкері Филип Караман оны Санкт-Бартоломей ауруханасының психиатрия бөлімінің меңгерушісі Эрик Штраустан ем алуға көндірді. Штраус Ваудың қиял-ғажайыптары оның ұйқыға арналған дәрілерімен уланудан туындағанын тез анықтады және хлоралдың орнына паральдегидті қолданды. Халюцинациялар бірден жоғалып, Уо сезімдерін қалпына келтірді.

Тарих жазу

Кристофер Сайкс, Уоның досы және алғашқы өмірбаяны, Уо Стросспен кездесу кезінде өзінің галлюцинациялық тәжірибелерінің ойдан шығарылған есебін жазу идеясын талқылаған болуы мүмкін деп санайды. Ол қысқаша жоба дайындаған болуы мүмкін, бірақ егер олай болса, бұл жарыққа шықпаған. Глостерширдегі Стинчкомбтегі Пирс-Корт үйіне оралғаннан кейінгі үш айда Уо белсенді емес болды; ол жұмысты қайта бастағанда, оның алғашқы міндеті - "Құрмет қылымы" романын, офицерлер мен мырзаларды аяқтау болды, ол оны 1954 жылдың қалған бөлігінде қамтыды. 1955 жылдың желтоқсан айының аяғында немесе қаңтар айының басында ол әдеттегі қысты күн сәулесінде өткізу үшін Ямайкаға кетті және сол жерде өзінің жаңа романымен жұмыс істей бастады. Ол өзінің басты кейіпкеріне "Пинфольд" деген есімді таңдады, ол бір кездері Пирс-Корттың иесі болған бас тартқан отбасынан шыққан. Уо келесі екі жыл бойы Пинфольд романында үзілістермен жұмыс істеді. Ямайкадан оралғаннан кейін ол кітапты бір жағына қойып, өз жазбаларын журналистикаға және кез-келген "таза әдеби жұмыстарға" арнады. Пинфольд туралы оның күнделігінде немесе хаттарында ештеңе айтылмаған. Вауның өмірбаянын жазған Мартин Станард бұл кезде Вау физикалық жалкоо, әлі де едәуір ақыл-ой энергиясын пайдалана алмайтынын айтады. 1955 жылдың 12 шілдесі күні жазылған күнделік жазбасында оның күндерінің үлгісі: "Таңертеңгі пошта, газет, кроссворд, джин". Уоның Бивербрук баспасөзімен ұзақ уақыттан бері болған қақтығысы оны, әсіресе маусым айында Пирс-Кортқа Daily Express журналисі Нэнси Испанияның шақырусыз келгенінен кейін, Уоның "қаһарланудан дірілдеп" қалдырды. 1956 жылдың наурыз айында Испания экспресс мақаласында Уоға шабуыл жасады, содан кейін ол оған және оның газеттеріне қарсы жала жабу ісін бастады. Уо істі жеңіп, 2000 фунт стерлингтен зиянды өтемақы алды. 1956 жылы 11 қыркүйекте ғана оның күнделігінде: "Мен Пинфольдтың жұмысын қайта бастадым" деп жазылған. Көп ұзамай ол күніне 1000 сөз жаза бастады. 26 қыркүйекте ол досы Энн Флемингке "Айран кітап өте күлкілі болады деп сенемін" деді. Бір аптадан кейін ол өзінің досы Дафна Филдингтен кітапты оған арнауға рұқсат сұрады. 1956 жылдың қазан айына қарай сату аяқталды және ол Сомерсет ауылындағы Комб Флориде жаңа үй сатып алды. Көшудің хаосы оны айналдыра жүріп жатқанда, Уо романның үстінде жұмыс істеді; қарашада ол өзінің соғыстан бұрынғы болт-холына, Чагфордтағы Истон Корт қонақ үйіне көшіп барды, онда ол кітапты аяқтаймын деп үміттенді. Нэнси Испания мен Экспресске қарсы жамандау ісі жақындаған кезде, Уо автор мен журналист Ребекка Уэстке және Pan Books-қа қарсы екінші жамандау іс-әрекетіне қатысты, бұл романның аяқталуын кешіктірген қосымша алаңдаушылық болды. 1957 жылдың қаңтарында Уо романның аяғын қайта жазып, романды бастайтын сөздерге оралып, дөңгелектілік жасады және кітапқа "Сөйлесу бөлшегі" деген ат қойды. Негізгі атау Джордж Мередиттің Викториандық "Ричард Феверелдің соты" романының эхосы. 1957 жылдың қаңтар айының соңында кітап баспагерлердің қолына тиді.

Өмірбаян

Уо романның автобиографиялық негізін бірнеше рет растады; кітаптың тұсаукесерінде 1957 жылы 19 шілдеде және Джон Фрименге 1960 жылы Face to Face теледидар сұхбатында. Кітаптағы нақты оқиғалардың шынайы өмірмен сәйкес келуіне қоса, Пинфольдтың жасы және оның бірінші тарауда ашылған үйдегі және кәсіби жағдайы Уоға жақын. Шығармадағы аналог Уоның қазіргі өмірге деген жек көрушілігін бөліседі; ол "пластик, Пикассо, күн сәулесінің түсуі мен джаз - шын мәнінде, оның өмірінде болған барлық нәрселерді" жек көреді. Пинфольд өзінің кітаптарына қатысты дәл сол көзқарасты білдіреді - "өзінің жасаған заттары, өзіне мүлдем жат нәрселер" - бұл Уо 1953 жылғы екінші радиоинтервьюсында көрсеткен. "Мен өзімнен: "Бұл роман автобиография ма?" деп сұраймын. Бұл жер бетіндегі тозақтың суреті. Бұл суретте ақылсыздық емес, оған алып келетін кезеңдер суреттеледі. Менің ойымша, біздің көпшілігімізді осы сияқты дауыстар қорлайды. "Джон Бетджеман, The Daily Telegraph, 19 маусым 1957 жылы өзінің өмірбаянында Сайкс Пинфольд ханымның суреті Лора Воға еш ұқсамайды деп айтады. Пинфольдтың жұмсақ азаптаушысына берілген "Маргарет" аты Уоның екінші қызының есімі болды, ол 1952 жылдың қыркүйегінде Энн Флемингке жазған хатында жыныстық құмарлық танытты. Халюцинациялардан айыққаннан кейін, Уо Нэнси Митфордқа қызы Маргаретке деген "денсаулығына зиянды сүйіспеншілігін" жоғалтып алғанын айтты. Пинфольдтың қорғаныс тұлғасы, "экцентрикалық Дон мен ашулы полковниктің үйлесімі", Уо әлемді аулақ ұстауға ұмтылған. Пинфольд торизмнің ескірген түріне сүйенеді, дауыс бермейді және кейбір жерінде күлкілі түрде, әуесқой көзқарастарын білдіреді. Пинфольд "көпшілік үшін ақымақтық, бірақ кейбіреулер үшін өте қорқынышты" болды. Уоның өлімінен кейін Нэнси Митфорд Уоның мінез-құлқының негізінен мазақтау сипатын растады: "Эвелин туралы ешкім есіне түсірмейтін нәрсе - ол туралы бәрі әзіл-аяң болды. Барлығын". Уоның өмірбаянын жазған Селина Хастингс Пинфольдты "нақты және ашып-жасылатын өзін-өзі суреттеу" деп сипаттаса, Стандард бұл, ең алдымен, Пинфольд сияқты Уоның "бірде-бір нәрсені көрсетпейтін" қабылданған тұлғаны талдау деп болжайды.

Паранормальды

Уоның Стинчкомбтегі көршілерінің арасында Уо отбасында "Танкер" деп аталатын Диана Олдридж болды. Ол жергілікті музыка фестивалдерін ұйымдастырушы және "Қорап" деп аталатын құрылғының иесі болды. Бұл құрал барлық ауруларды "жағымды өмір толқындары" арқылы емдеуге қабілетті деп саналады, ол құрбанның кейбір физикалық бөліктеріне әсер етеді - шаштар, тырнақ кесулер немесе қанның тамшысы. Каир мен Коломбодан Лораға жазған хаттарында Уо естіген дауыстарды Қондықтың күшімен байланыстырады және Лораға "Танкерге" енді оған сенетінін айтуды тапсырады. Қиындықтың соңында Пинфольд, егер ол Ангелге қарсы шықпаса, оның орнына оған келісім жасаса, ол Қораптың зұлым мүмкіндіктеріне сенуін жалғастыра алатын еді. Ол ақыры өзінің діни қызметкері, ата Уэстмакоттың уәдесі бойынша осындай күштері бар қораптың жоқ екендігіне сенімді болды.

Дін

Уоның басқа толық көлемді көркем шығармаларынан айырмашылығы, Пинфольдта діни тақырыптар айқын емес. Бұрынғы романдағыдай, "католик джентльмен" күлдірілу мен мазақтауға ұшырайды; Пинфолд еврей, оның шын аты "Пайнфелд" және оның католицизм деп атануы аристократияның ықыласына ие болу үшін ойлап тапқан жай ғана аңыз. Олай болмаған жағдайда, Уо романның өзін-өзі ашып көрсететін алғашқы тарауын Пайнфольдқа өзінің дәстүрлі католиктік нанымдарын жатқызу үшін пайдаланады. Пинфольд - бұл дінге айналған адам, ол Киелі үйге ерлік кезінде "сенімінің ұсыныстарын тыныш қабылдау" негізінде, драмалық немесе эмоционалды оқиға арқылы емес, қабылдады. Джейкобс бұл сұрақты "жақсы" деп санайды, өйткені Уоның қазіргі заманғы өнерге деген жеккөрушілігі белгілі. Уо, бәлкім, Бэконның "қайқайтатын папалар" сериясынан шыққан бір басын ойда ұстаған шығар, мүмкін, VI бас, оны Уо 1949 жылы Ганновер галереясындағы Бэконның көрмесінде көрген болуы мүмкін. Суретшімен мұндай келісімге келуге болмайды. Уоу баспагерлер шығарған суреттен қанағаттанбады және 1957 жылы 17 маусымда Энн Флемингке Макдугалдың "кедей Пинфольдтың сұмдық кітабын" жасағанына шағымданып хат жазды. Романды Ұлыбританияда Chapman and Hall баспасы 1957 жылы 19 шілдеде, ал Little, Brown баспасы АҚШ-та 12 тамызда жариялады. "Дейли телеграф" газетінде үш ай бұрын кітаптың басты тақырыбының бір бөлігі ашылған болатын: "Жарнамашылар 'Pinfold' сөзін 'жартылай бұрылысты айналдыру' деген мағынаны білдіретін үйде қолданылатын сөз ретінде орнатуға үміттенеді". Бұл пікір Мюриел Спарктың алғашқы романы "Кейірімшілер" басылып шыққаннан кейін, ол сондай-ақ есірткіге байланысты галлюцинация мәселесімен айналысты. Уоның коммерциялық мүддесіне сәйкес Спарктың кітабын елемеу немесе оны төмен бағалау болса да, ол оны 22 ақпан 1957 жылы "The Spectator" газетінде кеңпейілділікпен қарады: "қаталған, нәзік және, кем дегенде, маған өте қызықты алғашқы роман". 50 данадан тұратын "Пинфольд" кітабының арнайы басылымы үлкен қағаз түрінде, Достарына ұсыну үшін, Уоның есебінен дайындалды. Алғашқы Penguin қорапты басылымы 1962 жылы шығарылды, содан кейін келесі жылдары көптеген қайта шығарылымдар болды, соның ішінде 1999 жылы Penguin Modern Classic басылымы. Ол бірнеше тілге аударылған.