Кіріспе

Заңсыз сауда жасау - бұл Ұлыбританияның төлемсіздік туралы заңдарында, 1986 жылғы төлемсіздік туралы заңның 214-бабы бойынша анықталған азаматтық құқық бұзушылықтың түрі. Ол банкроттық компанияның дұрыс емес басқаруына жауаптылардан кредиторлардың пайдасына салымдарды алуға мүмкіндік беру үшін енгізілді. Австралияның банкроттық заңына сәйкес, осыған ұқсас ұғым "банкроттық сауда" деп аталады.

Кім жауапты болуы мүмкін?

1986 жылғы "Солдақтық туралы" Заңның 214-бабы өте кең қолданылу аясына ие, өйткені ол тек заң бойынша директорларға ғана қолданылмайды (яғни директорлар ресми тағайындалды және олардың тағайындалуы Компаниялар үйінде тіркелді. Бұл іс жүзінде директорларға (яғни тағайындалмаған компанияның директорының рөлін атқарған адамдарға) немесе көлеңкелі директорларға (яғни заңды директорлар өздерінің басшылығына сәйкес әрекет етуге дағдыланған адамдарға) қатысты болуы мүмкін. Бұл білімді екі түрлі сынақтан өткізу керек дегенді білдіреді. Тесттің бірінші бөлігі бойынша барлық директорлар үшін жалпы біліктілік деңгейі талап етіледі. Екіншісі бойынша, арнайы біліктіліктері бар адамдардан білім деңгейі жоғары болуы талап етіледі. (Бұл бухгалтерлік немесе заңгерлік дағдылар болуы мүмкін). Бұл принцип 1999 жылы сотқа қатысты дәлелденді. Бұл жағдайда жауапты күйеудің заңгерге 210 000 фунт стерлинг төлеуі керек болды, ал оның жауапты емес әйелі 50 000 фунт стерлинг төлеуі керек болды. Заңсыз сауда әрекеттеріне қарағандағы қалыпты тәсіл - таратушы компанияның баланстық төлемсіздігі көрсетілетін күнді анықтауға тырысады, содан кейін директорлардың бұдан кейін сауда жасауды жалғастыруы неге орынсыз екенін көрсетеді. Ұлыбританияда көптеген қате түсініктерге қарамастан, компанияның берешегі жоқ кезде сауда жасау қылмыс емес. Расында да, кейбір жағдайларда, егер директорлар жағдайды өзгертіп, кредиторлардың жағдайы жақсарады деп шынымен сенсе, бұл дұрыс нәрсе. Бұл заңсыз сауда болып табылады, бұл кредиторлардың жағдайы осы жағдайдан кейін нашарлайтынын және компанияның таратылуына жол ашатынын түсіну керек еді. Директор өзінің компаниясының төлем қабілетсіз екенін білгеннен кейін, ол үшін маңызды нәрсе - лицензиясы бар төлем қабілетсіздігі жөніндегі маманнан дереу кәсіби кеңес алу. Компанияның директорлары қызметін тоқтатқан барлық директорлар 1986 жылғы "Компания директорларының біліктілігін тоқтату туралы" заңға сәйкес жауапкершіліктен айырылуы мүмкін. Осы заңға сәйкес, компания таратылатын жағдайда, таратылушы барлық директорлардың мінез-құлқы туралы Бизнес, инновациялар және дағдылар департаментінің Біліктілігін жою бөлімшесіне есеп беруі тиіс. Көптеген құқықтық жүйелер (соның ішінде ағылшын заңдары) көк аспан қорғанысын мойындайды; ол кеңінен, егер директорлар адал ниетпен компания бұрышты бұрып, жақсара түседі деп сенсе, олар әдетте сауда-саттық жүргізуді жалғастыру үшін жауапты болмайды. Компанияның төлемсіз таратылудан құтылудың нақты перспективасы болмаған жағдайда ғана жауапкершілікке тартылады.

Сыйлық сомасы

Сот өзінен талап етілген үлесті анықтауға кең ауқымды қалау қабілетіне ие. Дәстүр бойынша бұл жазалау емес, өтемақы болды. Тиісті соманы бағалаудың бастапқы нүктесі директорлар сауда жасамауы тиіс болған күні компанияның таза активтері мен тарату күніне таза активтер арасындағы айырмашылық болды. Алайда, Соттың кең ауқымы бар және ол тек пайыздық мөлшерде ғана төлей алады. Ол Re Brian D Pierson (Contractors) Ltd [1999] BCC 903 таза активтерінің төмендеуінің 70%-ын берді. Бұл сот төрешісінің "басқаша бағалауы" бойынша таза активтердің 70% төмендеуі директорлардың әрекеттеріне байланысты, ал 30% сыртқы себептерге байланысты болуы мүмкін.

Заңсыз сауда әрекеттеріне кедергілер

1997 жылға дейін заңсыз сауда талаптары бойынша директор төлеген сома тек қана таратушыға төленеді және компанияның активтерін жалпыға бірдей көбейтуге болады деп ойланған. Көп жағдайда бұл банктерден алынған қарызға байланысты және директорлардың жеке кепілдіктерімен қамтамасыз етілген. Көптеген директорлар талаптарға қарсы күрес жасамауға шешім қабылдады, себебі компанияға (осылайша, ипотекалық кепілдік бойынша банкке) заңсыз сауда талаптары арқылы төленетін кез келген сомалар директордың жеке кепілдіктері бойынша жауапкершілігін азайтады. Сондықтан директорлардың банкті қалай қайтарып бергені маңызды емес. Бұл 1998 жылы Апелляциялық соттың шешімі бойынша өзгерді, заңсыз (немесе алаяқтық) сауда үшін талап компанияның әдеттегі "активінен" ерекшеленеді. Оның айтуынша, мұндай талапты облигациямен қамтамасыз ету мүмкін емес. Сот заңсыз сауда үшін талап етілген жемістер кепілдіксіз кредиторлардың жалпы тобы үшін тарату арқылы сенімгерлікпен ұсталады деп шешті. Бұдан кейін заңсыз сауда әрекеті шығыны компанияның таратылатын тұлға иелігіндегі активтерінен алынбайды және оны таратылатын тұлға жеке өзі төлеуі тиіс (ол мұны істемеді), немесе кепілдіксіз кредиторлардың бірауыздан шешімін қажет етеді. Бұл жағдай енді 2002 жылғы Кәсіпорын туралы заңмен түсіндірілді, заңға өзгертулер енгізілді, заңсыз сауда әрекеттерінің шығындары таратудың шығындары ретінде енгізілуі мүмкін. Бұл талаптарды компанияның активтерімен қамтамасыз ету мүмкін. Әдеттегідей, таратылатын компанияда заңсыз сауда үшін іс қозғауға болатын активтер жоқ. Өтемақы төлеуші қалайша талап қоюды немесе оны қаржыландыруды жүзеге асыра алады? Өтемақыны таратушы талапты арнайы сот компаниясына сата ма, әлде басқаға бере ала ма? Заңсыз сауда жасағаны үшін талап қою - бұл таратушының жеке іс жүргізуі, сондықтан егер ол сәтсіз болса, таратушы жауапкердің сот шығындарын жеке өзі өтейді. Бұл жағдай 5 айлық сот процесінен кейін анықталды, онда Continental Assurance Company of London plc компаниясының таратушысы оның бірқатар директорларын сотқа берді. Іс-әрекеттің шығынын (жетістікке жетуіне немесе басқаша) компанияның қаражаты жеткілікті болған жағдайда, таратушы компанияның активтерінен төлесе де, 2004 жылы Лордтар палатасы таратудағы шығындардың бұрын қабылданған басымдығын өзгертті, бұл ретте таратушының шығыны (заңсыз сауда әрекеті бойынша сот шығынын қоса алғанда) басымдыққа ие кредиторлардан және облигация иелеріне төленетін сомалардан кейін соңғы орынға ие болды. Continental Assurance және Leyland Daf істеріндегі шешімдер заңсыз сауда әрекеттерін таратушыларға тартымды емес етеді. Қазіргі кезде заңгерлермен шартты ақы төлеу туралы келісімдер жасасу және заңгерлер жеңіліске ұшыраған жағдайда, оларға зиянды шығындардан сақтандыру (Әділет министрлігі бұл келісімдерге рұқсат беретін бостандық 2016 жылдың сәуірінде аяқталатынын мәлімдеген). Ликвидатор талапты, камалдылық пен асырауға қатысты әдеттегі ережелерге қарамастан, бере алады. (Ол компанияның кез келген мүлкін сатуға заңмен құқылы). Сонымен қатар, коммерциялық сот процестерін қаржыландыру ұйымдары бар, олар талаптардың барлық бөлігін басқаруды және қаржыландыруды өз мойнына алады және өтімділік берушілерге өндіріп алудың пайыздық мөлшерін төлейді.