Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Дост Мұхаммед хан (1445 - 1468/9) - 1462 жылдан бастап қайтыс болғанға дейін Моғолстанның Ақсу хандығы. Ол Есен Бука II-нің ұлы болды. 1462 жылы Есен Буқа қайтыс болғанда, дуғлат әмірлері оның ұлы Дост Мұхаммедті, ол кезде он жеті жаста болған, немесе оның ағасы Юнус ханды ұстанған жөн бе, жоқ па деген мәселе бойынша екіге бөлінді. Қашғарды басқарған Мұхаммед Хайдар Мирза Юнус ханның туысы (анасы Узун Сұлтан Ханим, Вайс ханның қарындасы және Юнус ханның әпкесі) болды, бірақ ол біріншісін таңдады, өйткені ол әкесі алдында қолдау тапты және Есен Буканың қызы Даулат Нигар Ханимге үйленді. Керісінше, Яркандты басқаратын Саниз Мирза Юнус ханның жағына шығып, Ақсуда Дост Мұхаммедке қосылған Мұхаммед Хайдарды Қашғардан қуып шығарды. Екі жылдан кейін, 1464 жылы, Саниз Мырза аң аулау кезінде алған жарақаттарынан қайтыс болды, ал Дос Мұхаммед Яркандқа қарсы жорыққа аттанды; ол қала әмірлері Саниз Мырзаның жесірі Жамал Ағаны, оның үлкен ұлы Мирза Әбу Бакрды, оның ұлы Омар Мырзаны және қызы Хан Сұлтан Ханимді бергеннен кейін зейнеткерлікке шықты. Кейін ол Қашғарға қарсы аттанды, бірақ Мұхаммед Хайдар қалаға қайта оралған болатын. Дос Мұхаммед Мұхаммед Хайдарды жіберіп, кейін Қашғарды тонаған, бұл Дуглад әмірін ашуландырып, Юнус ханға көшті. Дос Мұхаммедтің басты қаласы - Ақсу болды. Ол өз қарындасы Хусн Нигар Ханимді жас Мирза Әбу Бәкірге үйлендірді, бірақ соған қарамастан соңғысы оның ағасы Мұхаммед Хайдар Мирзаға қашып кетті және Дост Мұхаммед хан Хусн Нигар Ханимді Қашғарға жіберді. Дос Мұхаммед өте батыл, жомарт адам еді, сондай-ақ, егер ол жүз адамның арасында аяқпен тұрса, оны көрген кез келген адам ол ат үстінде деп айтқаны еді. Бірақ ол ақыл-ойы дұрыс емес еді және 1468 немесе 1469 жылы аурудан қайтыс болды. Оның өлімінен кейінгі шатастықта Юнус хан Ақсуды басып алды, ал оның ұлы Кебек сұлтан Түрфанда билік етуге әкетілді.
Dost Muhammad Khan (; ; 1445 – 1468/9) was Khan of Aqsu in Moghulistan from 1462 until his death. He was the son of Esen Buqa II. When Esen Buqa died in 1462, the Dughlat amirs were divided over whether they should follow his son Dost Muhammad, who was then seventeen or his brother Yunus Khan. Muhammad Haidar Mirza, who controlled Kashgar, was cousin to Yunus Khan (his mother was Uzun Sultan Khanim, sister of Vais Khan and aunt of Yunus Khan), but chose the former, because supported before his father and was married to Esen Buqa daughter, Daulat Nigar Khanim. Opposely Saniz Mirza, who controlled Yarkand, sided with Yunus Khan and expelled Muhammad Haidar from Kashgar, who joined Dost Muhammad in Aqsu. Two years later, in 1464, Saniz Mirza died of wounds which he got while out hunting and Dost Muhammad led an expedition against Yarkand; he retired after the amirs of the town gave him Saniz Mirza's widow, Jamal Agha by name, his eldest son, Mirza Abu Bakr, his son Omar Mirza and daughter Khan Sultan Khanim, all of whom he later took back with him to Aqsu. He then went against Kashgar, but Muhammad Haidar had already returned to the town. Dost Muhammad sent Muhammad Haidar away and then plundered Kashgar, which enraged the Dughlat amir and caused him to defect to Yunus Khan. Dost Muhammad's principal city was Aqsu. He gave his sister Husn Nigar Khanim in marriage to the young Mirza Abu Bakr, but nevertheless the latter fled to his uncle Muhammad Haidar Mirza and Dost Muhammad Khan sent Husn Nigar Khanim after him to Kashgar. Dost Muhammad was a very brave and generous man and of so great height, that if he stood on foot in the midst of a hundred people, any one seeing him would have said he was on horseback. But he had unsound mind and died of sickness in 1468 or 1469. In the confusion following his death, Yunus Khan seized Aqsu, while his son, Kebek Sultan, was carried off to rule in Turfan.