Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Đorđe Nemanjić немесе Георгий Зеталық (; fl. 12081243) - кем дегенде 1208 жылдан кем дегенде 1243 жылға дейін Зетаның Ұлы князі. Біршама уақыт бойы ол өзін-өзі Дукляның патшасы деп атады. Ол Сербияның атақты Ұлы ханзадасы және титуллы королі Вукан Неманджичтің (Сербия 12021204, Дукля (Зета) 11901208) ұлы болды, сондықтан Георгий де әкесі қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл бойы титуллы король болды. Ол әкесі мен ағасы арасындағы күресін жалғастырып, Венеция Республикасының билігін қабылдады.
Đorđe Nemanjić or George of Zeta (; fl. 1208–1243) was the Grand Prince of Zeta, from at least 1208 until at least 1243. For some time, he also was a self styled King of Duklja. He was the son of rival Serbian Grand Prince and titular King Vukan Nemanjić (r. Serbia 1202–1204, Duklja (Zeta) 1190–1208), hence George too was a titular King, for a few years after his father's death. He continued the struggle between his father and uncle, and accepted the suzerainty of the Republic of Venice.
Өмірбаян
Стефан Неманья император Мануэль I-нің өлімінен кейін Византия империясынан тәуелсіздікті қамтамасыз етуге қол жеткізді (1180), содан кейін Адриатика жағалауындағы Дукля, Травуния және Хумның дәстүрлі феодалдарын жаулап алды. Неманья Вуканға, мұрагер ретінде, 1190 жылы Ұлы князь ретінде Хвосно мен Топлицаны қоса алғанда, бағындырылған жерлердің иелігін береді. Вукан Стефан Неманьяның үлкен ұлы болса да, Неманья оның орнына өзінің кіші ұлы Стефанды мұрагер ретінде таңдады. Бұл Неманья Стефан Неманджичті Сербия тағында көруді артық көргендіктен, өйткені ол Византия императоры Алексий III Ангелостың қызы Евдокияға үйленген. Бұл өзгеріске Вукан патшалық атақ қабылдап, жауап берген көрінеді; 1195 жылы Котордағы Киелі Лука шіркеуінде жазылған жазуда Вукан Дукля, Далмация, Травуния, Топлица және Хвосно королі деп аталады. Ол патшалық атақ алғанмен, әкесі оған билік жүргізді. 1196 жылы Мемлекеттік кеңесте Неманья Стефанның пайдасына орнынан кетті; Вукан өзінің бауырын Сербияның жаңа билеушісі ретінде тануға мәжбүр болды. Неманья монастырь антын қабылдады және Симеон есімін алды және Афон тауындағы Хиландарға қайтты. Неманья тірі кезінде Вукан Стефанның билігіне қарсылық білдірмеді, бірақ 1200 жылы Неманья қайтыс болғаннан кейін ол Ұлы князь болу үшін Стефанға қарсы жоспар құрып бастады. Ол Венгрияның патшасы Емериктен (11961204) көмек тапты, ол сол кезде Екінші болгар империясына қарсы соғысып, сербтердің көмегін қалаған. 1202 жылы венгр әскерлерінің көмегімен Вукан Стефанды құлатуға қол жеткізді, ол Болгарияға қашып кетті, ал Вукан билік етуге қалды. 1202 1203 жылы жазылған жазуда Вукан Ұлы Жүпан Вукан, барлық серб жерінің, Зетаның, теңіз қалаларының және Нишава жерінің билеушісі деп аталады. Венгрияның көмегіне қайтарым ретінде Вукан Венгрияның вассалы болды және Папа оған патшалық атақ берсе, католицизмге көтерілетінін уәде етті. Алайда, Венгрияның вассалы болғандықтан, Вукан көп ұзамай Болгариямен Венгрияның қақтығысына араласты. 1203 жылы болгарлар Сербияға шабуыл жасап, елдің шығыс бөлігін Ниш қаласымен бірге жаулап алды. Болгарияның шабуылдан кейінгі хаоста, Вуканның папамен келіссөздерін өзіне қарсы пайдаланып, Стефан Сербияға оралып, 1204 жылы Вуканды құлатып, қайтадан Ұлы князь болды.
Stefan Nemanja had managed to secure the independence from the Byzantine Empire after the death of emperor Manuel I (1180), and then conquered the traditional fiefs of Duklja, Travunia and Hum on the Adriatic coast. Nemanja gives Vukan, as heir presumptive, appanages of the conquered lands, including Hvosno and Toplica around 1190 as Grand Prince. Although Vukan was the eldest son of Stefan Nemanja, Nemanja had instead chosen his younger son Stefan [II] as heir. This was done as Nemanja preferred to see Stefan Nemanjić on the Serbian throne as he was married to Eudokia, the daughter of Byzantine Emperor Alexios III Angelos. It seems that Vukan reacted on this change in succession by adopting a royal title; in an inscription dated 1195 in the church of St. Luke in Kotor, Vukan is titled as King of Duklja, Dalmatia, Travunia, Toplica and Hvosno. Although Vukan assumed a royal title, he remained under his father's authority. In 1196, at a State Council, Nemanja abdicated in favour of Stefan; Vukan had to recognize his brother as the new ruler of Serbia. Nemanja took monastic vows and was given the name Simeon, and retreated to Hilandar at Mount Athos. While Nemanja was alive Vukan didn't oppose Stefan's rule but as soon as Nemanja died in 1200 he started to plot against Stefan in order to become Grand Prince. He found aid in Hungarian King Emeric (1196–1204) who at the time fought against the Second Bulgarian Empire and wanted Serbian assistance. With the help of Hungarian troops in 1202, Vukan managed to overthrow Stefan, who fled to Bulgaria, and Vukan was left to rule. In an inscription dating to 1202–1203, Vukan is titled as Grand Župan Vukan, Ruler of all Serbian land, Zeta, maritime towns and land of Nišava. In return for Hungarian help, Vukan became a Hungarian vassal and promised that he would convert to Catholicism if the Pope would give him royal title. However, as a Hungarian vassal, Vukan soon got involved in the Hungarian conflict with Bulgaria. In 1203 Bulgarians attacked Serbia and conquered the eastern part of country with the city of Niš. In the chaos that followed the Bulgarian attack, and using Vukan's talks with the pope against him, Stefan managed to return to Serbia and overthrow Vukan in 1204, becoming Grand Prince again.
Ерте өмір және билікке кіру
Георгий Вукан Неманджичтің үлкен ұлы болды. Оның үш ағасы болды: 1252 жылы Морача монастырына негізін қалаған Стефан, 1286 жылы Давидовица монастырына негізін қалаған және әлі де тірі болған Дмитрий (монахтық атымен жақсы танымал) және Младен (Бладин). Вукан төңкерісінен кейін Стефан Сербияға оралып, 1204 жылы оны құлатып, Сербияның билігін Ұлы князь ретінде қайтарып алды. Үшінші ағасы архиепископ Саваның араласуымен Стефан Вуканды аяп, оған Зетадағы жерін қайтарып берді. 1208 жылы "Патша" деп аталған ұлы Георгий үшін Вукан бас тартты. 1209 жылы Студеницада жазылған жазуда Вукан "Ұлы князь" деп аталады. Гезік жазуында Прогон отбасының судьялар ретінде аталғаны және олардың Младен мен Джорджқа тәуелділігі туралы айтылған. Димитриге қарсы одақ екі Неманжик тармағы арасындағы күреспен байланысты болуы мүмкін, өйткені Димитри Стефанның қызы Комнена Неманжикке үйленген. 1212 жылы венециялықтар Арбанонды тастап, оны Михаил Ангелосқа қалдырды. Арбанон өзінің дәстүрлі, Византиялық және серб, православиелік адалдықтарын сақтады; Димитрий қайтыс болғанда, Григорий Камонас Арбанонды басқаруға қол жеткізді және Комненнаны екінші әйелі ретінде алды; Сербиямен байланыстар нығайтылды, бұл байланыстар Сербияның Дураззодан кейінгі Венеция герцогтігінің құлдырауынан кейін Скутариге шабуыл жасауымен әлсіреген еді. 1208 жылдың шілдесінен 1216 жылға дейінгі Георгийдің іс-әрекеті туралы тарихи деректер жоқ. 1216 жылы Стефан Зетаны, әрине, әскери іс-қимыл арқылы иеленді және Зетанның тәуелсіздігіне тоқтам жасады. Стефан Зетты өз ұлы Стефан Радославқа тапсырды, бірақ соңғы уақытта ғалымдар провинцияны өзі үшін қалдырды деп санайды. Зета Сербияның бір бөлігі болып қала берді, бірақ ешқандай ерекше құқықтық мәртебеге ие болмады, және оны Сербияның тағына мұрагер ие болды, ол Зетаға байланысты емес, Сербияның сотындағы лауазымына ие болды.
George was the eldest son of Vukan Nemanjić. He had three brothers: Stefan, who founded Morača monastery in 1252, Dmitar (better known by his monastic name David) who founded the Davidovica monastery and was still alive in 1286, and Mladen (Bladinus). After Vukan's coup, Stefan managed to return to Serbia and overthrow him in 1204, regaining the rule of Serbia as Grand Prince. On intervention of the third brother, archbishop Sava, Stefan spared Vukan and returned him his appanage in Zeta. Vukan abdicated for his son George, who is mentioned as "King" in 1208. Vukan is mentioned as "Great Prince" in an inscription in Studenica, dated 1209. The Gëziq inscription mention the Progon family as judices, and notes their dependence to Mladen and George. The alliance against Dimitri may have been related to the struggle between the two Nemanjić branches, as Dimitri had was married to Komnena Nemanjić, a daughter of Stefan. By 1212, the Venetians had left Arbanon, abandoning it to Michael Angelos, in circumstances that remain uncertain. Arbanon remained to its traditional fidelities, Byzantine and Serbian, Orthodox; when Dimitri died, Gregory Kamonas succeeded in ruling Arbanon, and took Komnena as his second wife; ties were strengthened with Serbia, with which ties had been weakened by a Serbian attack on Scutari following the collapse of the Venetian duchy of Durazzo. There are no historical accounts of George activities from the time of July 1208 treaty through 1216. By 1216, Stefan had obtained Zeta, probably through military action, and put an end to Zetan independence. Stefan eventually assigned Zeta to his own son Stefan Radoslav, though recently scholars believe that he retained the province for himself. Zeta remained part of Serbia without any special legal position, and it was frequently held by the heir of the Serbian throne, who bore a title not connected to Zeta but his position in the Serbian court.