Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эйблин Дубх Ни Чонаилл (Eibhlín Dubh Ní Chonaill) (Eileen O'Connell, 1743 - 1800 жылдары) - ирландтық ақын. Ол Caoineadh Airt Uí Laoghaire атты дәстүрлі ірландша жырдың негізгі композиторы болды. Ол (жазбаша түрінде) XVIII ғасырда Ирландияда немесе Британияда жазылған ең ұлы өлең деп сипатталған. Ни Чонаилл Керри округіне қарасты Дерринанның Муинтер Чонаиллдің мүшесі болды. Ол Домхнайл Мор О Конайл мен Маир Ни Дхончада Дуйбхтың он тірі баласының бірі және Дэниел О'Коннеллдің әпкесі болды.
Eibhlín Dubh Ní Chonaill (also known as Eileen O'Connell, c. 1743 – c. 1800) was a member of the Irish gentry and a poet. She was the main composer of Caoineadh Airt Uí Laoghaire, a traditional lament in Irish described (in its written form) as the greatest poem composed in either Ireland or Britain during the eighteenth century. Ní Chonaill was a member of Muintir Chonaill of Derrynane, County Kerry, being one of ten surviving children of Dómhnaill Mór Ó Conaill and Máire Ní Dhonnchadha Dhuibh, and an aunt of Daniel O'Connell.
Өмір
Оның алғашқы некелі өмірін ата-анасы 15 жасында ұйымдастырған. Алты айдан кейін оның қарт күйеуі қайтыс болды, бала-шағасы да жоқ еді. 1767 жылы ол Корк округіне қарасты Макрумдағы Ратлидің капитаны Арт О Лаугерге ғашық болды. Ол Венгрия гусарларының құрамында қызмет етіп, жуырда ғана оралған еді. Айлин 23 жаста еді; ол 15 жасында "Фейрлердің ескі О'Коннорына" үйленді және алты ай ішінде жесір қалды. Үйлену отбасының қалауына қарсы болғандықтан, Арт пен Эйблин 1767 жылы 19 желтоқсанда үйленіп, Ратлиге қоныстанды. Олардың бес баласы болды, үшеуі нәресте кезінде қайтыс болды. Ол Арттың өлімі кезінде жүкті болған. Арт О Логер (О'Лири) - Рим католиктері, тірі қалған католик ақсүйектерінің бірі. Ирландияда XVIII ғасырда қолданылған католиктерге қарсы қылмыстық заңдар халықтың көпшілігіне білім, жұмыс, сауда, мүлік иелігі және дінге қатысты қатаң шектеулер енгізді. Байлар жеке ұстаздарға жүгінді, кедейлер мектептерді қоршауға алды, ал ирландтықтардың көпшілігі шетелге, көбінесе шетелдік әскерлерге қызмет етуге кетті. О Лаугер континентальдық Еуропада білім алып, Венгрияның император Мария Тереза әскерінің австро-венгриялық полкіндегі венгр гусарларының капитаны болып қызмет етті. Арттың Корк шерифі болған Хановер Холлдың Абрахам Морриспен (немесе Моррисонмен) ұзақ уақытқа созылған дау-дамайлары болды ("қоқыс опасыз Моррис", "Моррис ghránna an fhill"). Моррис Католик болған Артқа жеке дұшпандық танытып, Қылмыстық заңдарды күштеп қолдануға тырысты. 1773 жылы Морис Артқа өзінің аты үшін бес фунт ұсынған кезде дау шықты; Қылмыстық заңдарға сәйкес католиктерге бес фунттан артық бағадағы аттарды иелену тыйым салынды. Арт бас тартты да, қашып кетті. Моррис протестант және шериф ретінде өзінің позициясын О Лаугерді заңсыз деп жариялауға мүмкіндік берді. Оның басына 20 гиней баға қойылды. Заңсыз деп танылғаннан кейін оны көргенде-ақ атуға болады. О Лаугер Миллстритте Морриске тұзақ құрып, көп ұзамай Каррейг ан Имеде атылды. Оның егісі Ратлиге жүгіріп келді, ол ешбір аттысыз, қанға батқан. Айблин Дуб егінге мініп, Каррейг ан Имеге қаша жөнелді, ол жерде Арттың денесі табылды.
Her first marriage at age fifteen was arranged by her parents. Her elderly husband died after only six months and they had no children. In 1767 she fell in love with Captain Art Ó Laoghaire of Rathleigh, Macroom, County Cork. He had recently returned from service in the Hungarian Hussars. Eileen was 23; she had been married to "old O'Connor of Firies" when she was 15, and widowed within six months of that marriage. With the marriage against the express wishes of her family, Art and Eibhlín eloped, marrying on 19 December 1767, and settled down to life at Rathleigh where they lived with Art's father, Conchubhar Ó Laoghaire. They had five children, three of whom died in infancy. She was pregnant at the time of Art's death. Art Ó Laoghaire (O'Leary) was a Roman Catholic, one of the few surviving Catholic gentry. The anti Catholic Penal Laws in force in Ireland during the 18th century imposed severe restrictions on most of the population in terms of education, employment, trade, ownership of property and the practice of their religion. The wealthy resorted to private tutors and clandestine property arrangements, the poor to hedge schools, and large numbers of Irish went abroad, often to serve in foreign armies. Ó Laoghaire had been educated on Continental Europe and served as a captain in the Hungarian Hussars, a Regiment of Empress Marie Theresa's Army of Austro Hungary. Art had a long running dispute with Abraham Morris (or Morrison) of Hanover Hall, who was Sheriff of Cork ("dirty treacherous Morris", "Morris ghránna an fhill"). Morris vigorously attempted to enforce the Penal Laws in personal enmity to Art, a Catholic. The dispute came to a head in 1773 when Morris offered Art five pounds for his horse; according to the Penal Laws, Catholics were proscribed from owning horses worth more than five pounds. Art refused, and went on the run. Morris was able to use his position as a Protestant, and as sheriff, to have Ó Laoghaire outlawed. A price of 20 guineas was put on his head. Once proclaimed an outlaw, he could be shot at sight legally. Ó Laoghaire attempted and failed to ambush Morris at Millstreet and soon after was shot at Carraig an Ime. His mare raced into Rathleigh, riderless, soaked in blood. Eibhlín Dubh mounted the mare and galloped back to Carraig an Ime, where she found Art's body.
Мәдениеттік негіз
Айблин Дубх және оның отбасы ирланд тілінде сөйлейтін ауылдарда өмір сүрді, бірақ олар өзі, ақсүйектер ретінде, ирланд және ағылшын тілдерінде сөйледі (соңғысы олардың хаттарының тілі). Ертедегі ирландтық әдет-ғұрып бойынша, асыраушы отбасылардың балалары жергілікті шаруа отбасыларында тәрбиеленіп, кейін олардың асыраушы әпкелері мен ағалары тұрақты серіктер ретінде тәрбиеленіп, ирланд тілінің ағылшын тіліндей танымал болғанын білдірді. Олар ең терең сезімдерін ирланд тілінде білдіріп, қайғы-қасірет шеккен.
Eibhlín Dubh and her family lived in an Irish speaking countryside, but they themselves, as gentry, spoke both Irish and English (the latter being the language of their letters). The ancient Irish custom of fosterage, whereby children of the gentry were brought up in their formative years by local farming families, with their foster sisters and brothers as constant companions thereafter, meant that Irish was as familiar to them as English. Irish was the language of their deepest emotional utterance, hence the language of mourning.
Көркем туындыларды жерлеу
Бастапқыда О Лаогерді Эйблин Дундерейрке қасабасына жақын жердегі Цилл на Мартраның ескі зиратында (Туат на Дроман) жерледі. Отбасы оның Килкреа монастырында жерленуін қалады, бірақ сол кезде қылмыстық заң бойынша монастырь жерінде жерлеуге тыйым салынды. Оның денесі уақытша монастырьмен іргелес жатқан қасиетті емес жерге көшірілді. Заң бойынша мүмкін болған кезде, оның соңғы жерлеуі Килкреа монастырының қасиетті жерінде өтті. Артурды мынадай жазуы бар қабірге жерледі: "Ло Артур Лири" "Балалықта жомарт, сұлу батыр" "Бұл кішігірім қабірде жатыр"
Initially Ó Laoghaire was buried by Eibhlín in the Old Cemetery of Cill na Martra (Tuath na Dromann), near to Dundareirke Castle. His family wished him to be buried in Kilcrea Friary, but burial in monastic ground was forbidden at that time under the penal laws. His body was moved temporarily to an unconsecrated field adjacent to the Friary. When it became legally possible, his final interment in the sacred grounds of Kilcrea Friary took place. Art was buried in a tomb that bears the following inscription:Lo Arthur LearyGenerous Handsome Braveslain in His BloomLies in this Humble GraveDied May 4th 1773 Aged 26 years.
Арттың өлімінен кейінгі оқиғалар
1773 жылы 17 мамырда сот тергеушісі Абрахам Моррис пен сарбаздар тобы Арт О Лагерді қасақана өлтіргені үшін кінәлі деп тапты. 1773 жылы 17 шілдеде О Лаугердің ағасы Кончубар (Англияланған Корнелиус) Абрахам Морристі өлтіруге тырысты, содан кейін Америкаға қашты. Моррис оқ атудан сауығып кетті, бірақ олар оның өмірін қысқартты деп саналды. (Ол 1775 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды.) 1773 жылы 4 қыркүйекте Моррис өзін теңдестерінің, жергілікті магистраттың сотына тапсырды және кез-келген қылмыстан кінәсіз деп табылды. Өлімге әкелген оқ атып, кейінірек батырлық үшін марапатталған Грин.
On 17 May 1773, a Coroner's Inquest produced a verdict that Abraham Morris and the party of soldiers were guilty of the wilful and wanton murder of Art Ó Laoghaire. On 17 July 1773, Ó Laoghaire's brother Conchubhar (anglicised as Cornelius) attempted to murder Abraham Morris, then fled to America. Morris recovered from the shots, but they were considered to have shortened his life. (He died in September 1775.) On 4 September 1773, Morris submitted himself to trial by his peers, the local Magistracy, and was found innocent of any crime. Green, who fired the fatal shot, was later decorated for gallantry.