Кіріспе

Эйблин Дубх Ни Чонаилл (Eibhlín Dubh Ní Chonaill) (Eileen O'Connell, 1743 - 1800 жылдары) - ирландтық ақын. Ол Caoineadh Airt Uí Laoghaire атты дәстүрлі ірландша жырдың негізгі композиторы болды. Ол (жазбаша түрінде) XVIII ғасырда Ирландияда немесе Британияда жазылған ең ұлы өлең деп сипатталған. Ни Чонаилл Керри округіне қарасты Дерринанның Муинтер Чонаиллдің мүшесі болды. Ол Домхнайл Мор О Конайл мен Маир Ни Дхончада Дуйбхтың он тірі баласының бірі және Дэниел О'Коннеллдің әпкесі болды.

Өмір

Оның алғашқы некелі өмірін ата-анасы 15 жасында ұйымдастырған. Алты айдан кейін оның қарт күйеуі қайтыс болды, бала-шағасы да жоқ еді. 1767 жылы ол Корк округіне қарасты Макрумдағы Ратлидің капитаны Арт О Лаугерге ғашық болды. Ол Венгрия гусарларының құрамында қызмет етіп, жуырда ғана оралған еді. Айлин 23 жаста еді; ол 15 жасында "Фейрлердің ескі О'Коннорына" үйленді және алты ай ішінде жесір қалды. Үйлену отбасының қалауына қарсы болғандықтан, Арт пен Эйблин 1767 жылы 19 желтоқсанда үйленіп, Ратлиге қоныстанды. Олардың бес баласы болды, үшеуі нәресте кезінде қайтыс болды. Ол Арттың өлімі кезінде жүкті болған. Арт О Логер (О'Лири) - Рим католиктері, тірі қалған католик ақсүйектерінің бірі. Ирландияда XVIII ғасырда қолданылған католиктерге қарсы қылмыстық заңдар халықтың көпшілігіне білім, жұмыс, сауда, мүлік иелігі және дінге қатысты қатаң шектеулер енгізді. Байлар жеке ұстаздарға жүгінді, кедейлер мектептерді қоршауға алды, ал ирландтықтардың көпшілігі шетелге, көбінесе шетелдік әскерлерге қызмет етуге кетті. О Лаугер континентальдық Еуропада білім алып, Венгрияның император Мария Тереза әскерінің австро-венгриялық полкіндегі венгр гусарларының капитаны болып қызмет етті. Арттың Корк шерифі болған Хановер Холлдың Абрахам Морриспен (немесе Моррисонмен) ұзақ уақытқа созылған дау-дамайлары болды ("қоқыс опасыз Моррис", "Моррис ghránna an fhill"). Моррис Католик болған Артқа жеке дұшпандық танытып, Қылмыстық заңдарды күштеп қолдануға тырысты. 1773 жылы Морис Артқа өзінің аты үшін бес фунт ұсынған кезде дау шықты; Қылмыстық заңдарға сәйкес католиктерге бес фунттан артық бағадағы аттарды иелену тыйым салынды. Арт бас тартты да, қашып кетті. Моррис протестант және шериф ретінде өзінің позициясын О Лаугерді заңсыз деп жариялауға мүмкіндік берді. Оның басына 20 гиней баға қойылды. Заңсыз деп танылғаннан кейін оны көргенде-ақ атуға болады. О Лаугер Миллстритте Морриске тұзақ құрып, көп ұзамай Каррейг ан Имеде атылды. Оның егісі Ратлиге жүгіріп келді, ол ешбір аттысыз, қанға батқан. Айблин Дуб егінге мініп, Каррейг ан Имеге қаша жөнелді, ол жерде Арттың денесі табылды.

Мәдениеттік негіз

Айблин Дубх және оның отбасы ирланд тілінде сөйлейтін ауылдарда өмір сүрді, бірақ олар өзі, ақсүйектер ретінде, ирланд және ағылшын тілдерінде сөйледі (соңғысы олардың хаттарының тілі). Ертедегі ирландтық әдет-ғұрып бойынша, асыраушы отбасылардың балалары жергілікті шаруа отбасыларында тәрбиеленіп, кейін олардың асыраушы әпкелері мен ағалары тұрақты серіктер ретінде тәрбиеленіп, ирланд тілінің ағылшын тіліндей танымал болғанын білдірді. Олар ең терең сезімдерін ирланд тілінде білдіріп, қайғы-қасірет шеккен.

Көркем туындыларды жерлеу

Бастапқыда О Лаогерді Эйблин Дундерейрке қасабасына жақын жердегі Цилл на Мартраның ескі зиратында (Туат на Дроман) жерледі. Отбасы оның Килкреа монастырында жерленуін қалады, бірақ сол кезде қылмыстық заң бойынша монастырь жерінде жерлеуге тыйым салынды. Оның денесі уақытша монастырьмен іргелес жатқан қасиетті емес жерге көшірілді. Заң бойынша мүмкін болған кезде, оның соңғы жерлеуі Килкреа монастырының қасиетті жерінде өтті. Артурды мынадай жазуы бар қабірге жерледі: "Ло Артур Лири" "Балалықта жомарт, сұлу батыр" "Бұл кішігірім қабірде жатыр"

Арттың өлімінен кейінгі оқиғалар

1773 жылы 17 мамырда сот тергеушісі Абрахам Моррис пен сарбаздар тобы Арт О Лагерді қасақана өлтіргені үшін кінәлі деп тапты. 1773 жылы 17 шілдеде О Лаугердің ағасы Кончубар (Англияланған Корнелиус) Абрахам Морристі өлтіруге тырысты, содан кейін Америкаға қашты. Моррис оқ атудан сауығып кетті, бірақ олар оның өмірін қысқартты деп саналды. (Ол 1775 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды.) 1773 жылы 4 қыркүйекте Моррис өзін теңдестерінің, жергілікті магистраттың сотына тапсырды және кез-келген қылмыстан кінәсіз деп табылды. Өлімге әкелген оқ атып, кейінірек батырлық үшін марапатталған Грин.