Кіріспе

IV ғасырдың соңы / V ғасырдың басындағы римдік грамматик

Сервий, Сервий грамматик (Servius немесе Seruius Grammaticus) деп белгілі, IV ғасырдың соңы мен V ғасырдың басында өмір сүрген грамматик. Ол Италиядағы өзінің замандастары арасында ең білімді адам ретінде танымал болды; Вергилийдің шығармаларына түсіндірмелер жинағын жазды. Бұл еңбектер, In Tria Virgilii Opera Expositio ("Вергилийдің үш еңбегіне түсіндірме"), Commentarii in Virgilium ("Вергилийге түсіндірмелер"), Commentarii in Vergilii Opera ("Вергилийдің шығармаларына түсіндірмелер") немесе Vergilii Carmina Commentarii ("Вергилийдің өлеңдеріне түсіндірмелер") 1471 жылы Бернардо Ценни Флоренцияда басып шығарған алғашқы инкунабула болып табылады. Макробтың "Сатурналиясында" Сервий әңгімелесушілердің бірі ретінде кездеседі; осы еңбектегі сілтемелер және Симмахтың Сервийге жазған хаты ол христиандыққа өтпегенін көрсетеді.

Атауы

Сервиус есімі латын әріптері V және U-дың ежелгі заманнан бастап 18 ғасырға дейін біртұтас болғандықтан Сервий деп те аталады. Сервийдің түсіндірмелерінің көптеген ортағасырлық қолжазбалары оған Мариус немесе Маурус есімін, ал Хонаратус тегін береді. Мұндай христиан әулиелерімен ортақ есімдердің нақтылығы қазір күмәнді.

Вергилий туралы түсініктеме

Вергилийдің Энеидасына түсініктемелер, Vergilii Aeneidem Commentarii, In Aeneida, Commentarii in Vergilii Aeneidem, немесе Ad Aen. екі түрлі қолжазба дәстүрінде сақталған. Біріншісі – қолжазбалардағы атауларында және басқа ішкі деректерде Сервийге жатқызылатын салыстырмалы түрде қысқа түсініктеме. Екінші топ 10-11 ғасырларда пайда болды және сол мәтінді әлдеқайда кеңейтілген түсініктемеге енгізді. Көптеген қосымшалар түпнұсқадан өзгеше стильде жазылған; бұл қолжазбалардың ешқайсысында Сервийдің аты жоқ, ал түсініктеме дәстүрлі түрде Сервий ауктус немесе Сервий Даниэлис деп аталады, оны алғаш рет 1600 жылы Пьер Даниэль жариялаған. "Қосылған материал, сөзсіз, ежелгі, Сервийдің заманынан көп айырмашылығы жоқ кезеңде жазылған және қазір жоғалып кеткен тарихи және антиквариат әдебиеттеріне негізделген. Авторы анонимді және, мүмкін, христиан" болған, дегенмен бір ұсынылған автор, Элий Донат, христиан болған. Үшінші топтағы қолжазбалардың көп бөлігі Италияда жазылған, олар негізгі мәтінді аралас түсіндірмелермен (scolia) қамтиды, бұл Virgilii Opera Expositio-ның үздіксіз пайдалы екенін көрсетеді.

Басқа жұмыстар

Виргилийге жасаған түсіндірмесінен басқа, Сервийдің басқа да еңбектері сақталған: Элий Донаттың грамматикасы (Ars grammatica) бойынша жазбалар жинағы; өлеңдегі метрикалық аяқталулар туралы трактат (De finalibus); және түрлі поэзиялық өлшемдер туралы трактат (De centum metris). Георг Тило мен Герман Хагеннің (1878–1902) басылымы Сервийдің барлық еңбектерінің жалғыз толық басылымы болып табылады. Қазіргі уақытта Гарвард Сервийі (Servianorum in Vergilii Carmina Commentariorum: Editionis Harvardianae) дайындалып жатыр; жоспарланған бес томның екеуі жарық көрді: ii (Энеида 1–2), 1946 ж., және iii (Энеида 3–5), 1965 ж.