Кіріспе

Бимодальді қос тілділік - бұл жеке адамның немесе қоғамдастықтың кем дегенде бір ауызша және кем дегенде бір ым тілінде екі түрлі тәсілдерді қолданатын қос тілді құзыреті. Ауызекі тіл дауыстық аудио формадан тұрады, ал ым тілі визуалды кеңістіктік формадан тұрады. Бимодальды екі тілділердің көпшілігі - құлақсыз ересектердің балалары немесе түрлі себептермен ым тілін үйренетін басқа есту қабілеті бар адамдар. Саңырау адамдардың өздерінің жеке ым тілі мен мәдениеті бар, бірақ олар әрқашан өз ауызша тілі бар үлкен есту мәдениетінде өмір сүреді. Сондықтан "құлақсыз адамдардың көбісі [сөзбен] сөйлейтін тілінде белгілі бір дәрежеде екі тілді болады". АҚШ-тағы көптілділік туралы талқылауларда бимодальді қос тілділік және бимодальді қос тілділер жиі аталмайды немесе тіпті қарастырылмайды. Бұл, бір жағынан, АҚШ-та қолданылатын басым ым тілі - американдық ым тілі - тек 1960 жылдары табиғи тіл ретінде таныла бастады (АҚШ-тағы бимодальді қос тілділік туралы талқылауларда екі тіл - әдетте ASL және ағылшын тілі). Алайда, бимодальді қос тілділер дәстүрлі қос тілділермен (кем дегенде екі тілде сөйлеу қабілеті бар адамдар) көптеген бірдей қасиеттерге ие, сонымен қатар олар Саңыраулар қауымының ерекше ерекшеліктеріне байланысты кейбір қызықты жолдармен ерекшеленеді. Бимодальды екі тілділер де мономодальды екі тілділер сияқты неврологиялық пайдаға ие болады (қараңыз) Білінгвизмнің когнитивтік әсерлері), мидың әртүрлі аймақтарында сұр зат едәуір көбейеді және пластикалықты арттырудың дәлелі, сондай-ақ нейроқорғау артықшылықтары, бұл баяулауға немесе тіпті жасымен байланысты когнитивтік аурулардың пайда болуына көмектеседі, мысалы, Альцгеймер және деменция.

Неврологиялық әсерлері мен әсерлері

Нейрологиялық зерттеулер көпшілігі функционалдық нейросурет техникасын пайдаланады көптілділіктің неврологиялық негіздерін ашу үшін және көптілділік ми үшін қалай пайдалы. Нейросуретке түсіру және басқа да неврологиялық зерттеулер соңғы жылдары көптілділіктің адам миына елеулі әсер ететінін көрсетті. Екі тілді адамдармен кодты ауыстыру үшін қажетті механизмдер (яғни, әңгімелесу кезінде бірнеше тілдің арасында тез ауысу), көп тілділерде нейрондық желілердің байланысы мен тығыздығын арттыруды ғана емес, сонымен қатар, жасқа байланысты зақымданудан қорғайды. және Альцгеймер ауруы сияқты жасқа байланысты патологиялар. Көптілділік, әсіресе екі тілділік, қартаю кезінде танымдық қабілеттердің төмендеуін баяулатады. Бұл көбінесе алдыңғы қабырғаға орналасқан атқарушы жүйенің бірнеше тілді бір уақытта қолдануды табысты бақылау үшін қабылдауы керек жұмыс жүктемесінің артылуынан туындаған деп есептеледі. Бұл дегеніміз - қабықтың неғұрлым жақсы реттелген болуы керек, нәтижесінде "нейрологиялық резерв" пайда болады, ол невроқорғаудың пайдасын береді. Сұр зат көлемі (ССМ) бірнеше ми аймақтарында, соның ішінде гиппокампта, миндалинада, алдыңғы миық жамылғысында және сол жақ инсулада білінушілермен салыстырғанда екі тілділерде едәуір сақталатыны дәлелденді. Сол сияқты, монолингвистерді, мономодальді қос тілділер мен бимодальді қос тілділерді салыстырған нейросурет зерттеулері саңыраулар есту белгілерін есту белгілерін естуден басқа үлгілерде ми белсенділігін көрсетеді, әсіресе сол жақ жоғарғы ми сілемінде. Құлақсыз адамдарда, жоғары сопақша сулькустың белсенділігі бет-әлпетті тану тапсырмалары кезінде сол жаққа жоғары деңгейде жақталады, ал бұл жақталу есту, бимодальді қолмен жазушыларда жоқ. Екі тілді адамдар кодты тез ауыстырған кезде де өз тілдерін таңдап, басқаруға мүмкіндік беретін тиімді және жылдам жүйкелік басқару жүйесін қажет етеді. Дәлелдер сол жақтағы тұмсық ядроның - таламус пен базальдық ганглияларға жақын орналасқан орталық мидың ерекшелігі - осы механизмнің маңызды бөлігі екенін көрсетеді, өйткені екі тілділер бір тілділерге қарағанда бұл аймақта ГМВ мен активацияны айтарлықтай арттырады, әсіресе белсенді кодты ауыстыру тапсырмалары кезінде. Бимодальді қос тілділердің гиппокамбында (мистің жадының нығаюы мен шешім қабылдау сияқты жоғары танымдық функциялармен байланысты мидың аймағы) сұр материяның елеулі сақталуынан көрінеді, мидың фонологиялық жұмыс жадыны басқаруға көмектесетін аймақтары екі немесе одан да көп тілде жетік білетін адамдарға да жоғары белсенділікке ие болады. Сонымен қатар, адамның екінші тілді меңгерген жасы екі тілділікке байланысты мидың әр түрлі функцияларында маңызды рөл атқаратынын көрсететін дәлелдер бар. Мысалы, екінші тілді ерте (оныншы жасқа дейін) меңгергендер, кеш білгендерден мүлдем басқа белсенділік үлгілеріне ие болады. Алайда, екінші тілді толық меңгерген кеш оқып алушылар аудио тапсырмалар кезінде қай тілді қолданғанына қарамастан, бірдей белсенділік үлгілерін көрсетуге бейім, ал ерте оқып алушылар қай тілді қолданғанына байланысты мидың әртүрлі аймақтарын белсендіруге бейім. Нейроқорғаудың пайдасымен қатар, екі тілді адамдар жасқа байланысты танымдық проблемаларды, мысалы, деменцияны болдырмауға көмектеседі. Естійтін бимодальді қос тілділер есту тілін ғана қолдануды сұрағанда саңырауларға қарағанда париэтальді белсенділігін аз көрсеткенмен, сол екі тилділер бір тілділерге қарағанда сол париэтальді белсенділігін жоғары көрсетті. Париэтальді белсенділік әдетте тіл өндірісімен емес, керісінше қозғалыс қызметімен байланысты. Сондықтан, екі тілді адамдар сөйлеу мен ым тілі арасында ауысқанда, олардың қозғалыс әрекеті мен тіл өндірісін біріктіру қажеттілігінің артуы нәтижесінде олардың сол жақ тері жамылғысын ынталандырады. Сонымен қатар, тіл қолдану кезінде тілдің қатар немесе бір мезгілде белсендірілуі бар екені дәлелденді. Бұл белсенділік екі тілді адам тіл қолданған кезде, L1 немесе L2 қолданылуына қарамастан пайда болады. Тілдің басымдығы немесе басымдылығының жоқтығы тіл қолданылған кезде мидың ынталандыруына әсер етпейді. Дәл осы белсенділік кез келген тілдік режимде болады, яғни, тіл жазуда, қолмен немесе сөйлеуде болсын, ми белсенділенеді. 2021 жылғы зерттеу екі тілді бімодальдық адамдарда мидың тілдік ауысуын бақылау үшін оқиғаға байланысты потенциалды (ERP) қолданды және бір тілді бімодальдық...

Тіл білімі әртүрлі

Екі тілді болу үшін адамның екі тілді де толық жетік білуі немесе бірдей білуі шарт емес. Екі тілді адамдар, ауызша екі тілділер сияқты, бірінші және екінші тілдерінде тілдік құзыреттіліктің кең ауқымын көрсетеді. Құлақсыз адамдар үшін (АҚШ-тағы екі тілді адамдардың көпшілігі) ASL және ағылшын тіліндегі құзыреттілік деңгейіне есту қабілетінің төмендеуі, адамның тілге дейінгі немесе тілден кейінгі саңырау болуы, олардың білім алуының стилі мен тілі, сондай-ақ адамның есту немесе саңырау отбасынан келгені сияқты факторлар әсер етуі мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, екі тілді балаларды бағалау тек олардың бір тілін меңгергенін ғана өлшейтін. Соңғы зерттеулерде тілші ғалымдар мен педагогтар бұл кемшілікті анықтады. Екі тілді балалардың көбісі бір тілді балаларға қарағанда фонологиялық, лексикалық және грамматикалық жетістіктерге бірдей жетеді деп тұжырымдауға болады. Осы құбылыс біртұтас және екі тілді балаларды салыстыру кезінде де байқалады. Fish & Morford (2012) зерттеуінде екі модульді екі тілді CODA-лар осы салаларда олардың бір модульді екі тілді әріптестерімен бірдей табыстылықты көрсетті. Басқа салаларда ағылшын тілінде біліктілігіне қарамастан, ешбір саңырау адам ағылшын тілін басқалар сөйлеген кезде есту қабілеті бар адаммен бірдей түсінбейді, өйткені ағылшын фонемаларының аз пайызы ғана иістен оқу арқылы анық көрінеді. Сонымен қатар, көптеген есту қабілеттері төмен екі тілділер, олар ағылшын тілінде сөйлеуді таңдамайды, өйткені олардың дауыстары жалпыға бірдей әлеуметтік қабылданады немесе олар дыбыс биіктігі мен дыбыс көлемін бақылай алмайды.

Өздерінің екі тілділігін жоққа шығару

Ауызекі екі тілді есту сияқты, саңырау бімодальді екі тілділер де "өздерін екі тілді деп есептемейді". Олар ым тіліне заңды және көпшілік ауызекі тілден бөлек тіл деп сенбегендіктен немесе өз тілдерінің бірін жеткілікті дәрежеде білетінін ойламағандықтан, екі тілділікті мойындамау - екі тілділер арасында кең таралған және жақсы танымал құбылыс, олар есту немесе естімейтін болсын. Кодты ауыстыру - бұл екі тілділер арасында кездесетін жалпы құбылыс; Бимодальдық екі тілділер үшін тағы бір эквивалентті құбылыс - кодты араластыру, ол "сөйлеу мен ым арқылы айтылудың бір мезгілде бөлігін өндіруді қамтиды". Кодты араластырудың мысалдары ауызекі ағылшын тілінде ASL сөз ретімен сөйлеу немесе ASL жіктеуішін көрсетіп, ағылшын тіліндегі эквивалентті сөз тіркесін бір мезгілде сөйлеу арқылы сөйлесу. Осыған байланысты, CODA-ның жеке тәжірибелеріне байланысты әртүрлі оң және теріс әсерлері бар.

Екі тілді қауым мәртебесін қоғамның мойындамауы

Тілші ғалымдар ХХ ғасырдың екінші жартысына дейін ASL-ді шынайы тіл ретінде танымағандықтан, американдық саңырау қауымдастығының екі тілді мәртебесіне өте аз көңіл бөлінді немесе зерттеулер жүргізілді.

Үлкен ауқымды тілдік ауысудың ықтималдығы

Тілдің өзгеруі "бір қоғамда өз тілінен бас тартып, оның орнына басқа тілді қолдану арқылы" орын алады. Алайда, сөйлеу және ымдау тілдерін бір мезгілде шығара алатын және түсіне алатын адамдар сөйлеудің жай жылдамдығын, лексикалық байлығын азайтуды және тек сөйлеу жағдайындағы нәтижелермен салыстырғанда синтаксистік күрделілігін төмендетуді көрсетті.

Екі тілді білім беру

Екі тілділік пен ASL-ге қатысты соңғы зерттеулерде балалардың тілдік, академиялық және әлеуметтік мүмкіндіктерін дамыту үшін ерте араласу және бірінші тілге жеткілікті қол жеткізу, сондай-ақ сыншыл ойлау және ойлау қабілеттері үшін өте маңызды болды. Бұлардың барлығы "сөйленетін тілде (ағылшын тілі сияқты) сауаттылықты дамытуға қолданылуы мүмкін". Бір мезгілде байланыс немесе SimCom, бұл ағылшын тілін оның құрылымы мен элементтері бойынша көрсететін қолмен сөйлеу әдісі, әдетте ағылшын тіліндегі сөз ретімен, бірақ әр сөз үшін бір белгімен. Алайда зерттеулер бұл қарым-қатынас әдісі екі тілді тілдерді үйрену үшін қолайлы емес екенін көрсетті. Екі тілді оқытушылар мен оқушылардың сөздік қоры туралы зерттеу барысында "Симком [оқыту] жағдайында сөйлеу жылдамдығы, лексикалық байлығы және синтаксистік күрделілігі төмен, тек сөйлеу жағдайындағымен салыстырғанда" төмен екені анықталды. Бұл зерттеулер "Симком кезінде [ұстаздардың] аз басым тілдің (АҚШ) пайда болуы сөйлеу жағдайына қатысты басым [ағылшын тілінде сөйлеу] тілін тежеуді қажет етеді" деп болжайды. Бұл зерттеуде сондай-ақ SimCom "екі тілді біріктіруге жеткіліксіз күрделі байланыс құралы" екенін мойындайды. Орфографиялық жүйелер мақсатты тілдің морфологиясын, синтаксисін, лексикалық таңдауларын және жиі фонетикалық бейнелеуін кем дегенде беткей түрде қолданады; мақсатты тілдің осы жаңа ерекшеліктерін оқу немесе жазу үшін үйрену керек. Құлағы естімейтіндерге арналған стандартты білім беретін АҚШ пен Нидерланды сияқты елдерде саңырау адамдар жергілікті тілде оқу мен жазу дағдыларын жетілдіреді. Мұндай жағдайда екі тілділік ым тілі мен қоғамда ауызекі тілдегі жазба түрінің арасында жүзеге асады. Осы тұрғыдан алғанда, барлық қолтаңбалы екі тілділер - бұл бимодальді екі тілділер, бірақ барлық бимодальді екі тілділер қолтаңбалы екі тілділер болмауы мүмкін.

Саңырау балалар қалай оқуға үйренеді

Құлағы естімейтін және ым тілінде сөйлейтін балалар есту қабілеті бар балалардан сәл өзгеше оқып үйреніп жатады. Ауызекі тілде сөйлейтіндер оқуға және жазуға үйренмес бұрын сөйлеуді еркін меңгергендей, ең сәтті оқыған құлақ адамдар алдымен ым тілінде қарым-қатынас жасауды үйреніп алады. Зерттеулер карталау процесі бар екенін көрсетеді, онда ым тілінің ерекшеліктері жазбаша тілдің негізі ретінде қол жетімді, естімейтін біртұтас қос тілділер екінші тілде қарым-қатынас жасағанда негізгі тілін қалай алады. ASL-де еркін сөйлеудің ағылшын тілінде жақсы оқу дағдыларын болжаудың ең жақсы болжаушысы екенін ASL-де терең естімейтін адамдар көрсетеді.

Фонологиялық ақпаратты пайдалану

Саңырау адамдар үшін фонологиялық ақпараттың қаншалықты маңызды екендігі және ол ақпарат қашан алынатыны туралы әртүрлі пікірлер бар. Алфавит, абугида, абджад және сөз тіркесімдері жүйелерін үйренуге дейін оқырманның / жазушының мақсатты тілдің фонологиясы туралы біраз білуі керек сияқты. Құлағы естімейтін балалардың есту қабілеті есту қабілетімен бірдей емес. Алайда, ASL тіліне аударылған кезде сөз тіркесімен шатастыратын сөйлемдер берілген кезде, саңырау оқырмандар есту қабілеті бар оқырмандарға қарағанда көбірек қателіктер жасаған. Бұл сандар әдетте тілге ерте араласудың әртүрлі деңгейлерінің нәтижесі болып табылады. Көптеген саңырау балалар есту қабілеті бар ата-аналардан туады, бұл әдетте олардың тілге бейімделуі мен дамуында, бала мен ата-ананың бірдей қарым-қатынас жасауына қарағанда, кемшіліктер қалдырады. Бұл топтағы балалар бірінші тілде кең ауқымды біліктілікке ие болады, бұл олардың екінші (бірақ кейде бірінші) тілді жазу формасында меңгеруге қабілеттілігіне әсер етеді. Ағылшын тілінде қолмен кодталған (MCE) негізгі тіл ретінде қолданылатын балалар ASL қолмен жазылған құрбыларына қарағанда әдеби деңгейі төмен. Алайда, Швеция сияқты саңыраулар мектебінде екі тілді және екі мәдениетті саясатты қабылдаған елдерде, ауызша дәстүрді қолдаған мектеп жүйелеріне қарағанда, сауаттылықтың жоғары деңгейін байқауға болады.