Кіріспе
Николай Константинович Михайловский (; 27 қараша 1842 [О. С. 15 қараша 1842] 10 ақпан 1904 [О. С. 28 қаңтар 1904]) - орыс әдеби сыншысы, социолог, қоғамдық істер жөніндегі жазушы және "Народники" қозғалысының теоретиктерінің бірі.
Nikolay Konstantinovich Mikhaylovsky (Lang ru; 27 November 1842 [O. S. 15 November 1842] – 10 February 1904 [O. S. 28 January 1904]) was a Russian literary critic, sociologist, writer on public affairs, and one of the theoreticians of the Narodniki movement.
Өмірбаян
Ол кірген ойшылдар мектебі 1870 - 1880 жылдары Ресейде саяси және экономикалық реформалардың көрнекі өкілдері ретінде танымал болды. Ол 1869 жылдан бастап 1884 жылы басылғанға дейін "Отечественные Записки" журналына үлес қосты. 1873 жылы "Северный вестник" газетінің редакторы болды, 1890 жылдан бастап 1904 жылы қайтыс болғанға дейін Владимир Короленкомен бірге "Русское богатство" ("Орыс қазынасы") газетінің редакторы болды. Оның жинақталған еңбектері 1913 жылы жарық көрді.
Әлеуметтік философия
Михайловский өз шығармаларында батыр мен бұқараның арасындағы қарым-қатынас идеясын дамытты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында революциялық көзқарасты адамдар арасында кең тараған идеяларға қайшы, мысалы, мықты мінез немесе таланты бар адам керемет нәрселерді орындауға және тіпті тарихтың барысын өзгертуге қабілетті, "Батырлар мен көпшілік" (1882) және басқа мақалаларында Михайловский жаңа теорияны ұсынады және жеке тұлға міндетті түрде ерекше тұлғаны білдірмейді, бірақ кез келген адам, белгілі бір жағдайларда өзін көшбасшылықта немесе көпшіліктің алдында тапқан. Михайловский белгілі бір сәттерде жеке адам көпшілікке (оның эмоциялары мен әрекеттері арқылы) айтарлықтай күш бере алатынын және сондықтан бүкіл оқиға ерекше күш алатынын атап өтті. Осылайша, жеке тұлғаның рөлі оның психологиялық әсеріне байланысты, ол жаппай қабылдау арқылы күшейтіледі. Михайловский революцияның психологиялық шабыты кінәлілік болғандықтан, "өздерінің байлығы мен артықшылықтарын қатты сезінетін" радикалды ойшылдардың бірі болды: "Біз жалпыға бірдей шындықты түсінудің тек халықтың ежелгі азаптарының құнын өтеуі арқылы ғана қол жеткізілгенін түсіндік. Біз халыққа қарыздармыз және бұл қарыз біздің ар-ожданымызға ауыр тиді". Михайловский тарихи процесті әлеуметтік ортаның әртүрленуі ретінде қарастырды, бұл ақыр соңында жеке тұлғаның пайда болуына әкелді. Жеке тұлға үшін күрес жеке тұлғаға бейімделген қоршаған орта мәселесі ретінде қарастырылды, бұл Дарвиндік өмір сүру үшін күрес түсінігіне қарама-қайшы, онда жеке адам қоршаған ортаға бейімделеді. Дарвинисттерді биологиялық заңдылықтарды қоғамдық дамуға көшіруі үшін сынға алған Михаиловский дарвинизмді 1) Карл Эрнст фон Бейр заңымен, оның негізінде организмдер қарапайымнан күрделіге дейін дамып келеді, және 2) негізінде қарапайым ынтымақтастық жатқан бірлік қағидаты бар деп ойлады. Михайловский әлеуметтік прогрестің ең жоғары критерийін кемелді, үйлесімді дамыған адамның идеалына қол жеткізу деп қарастырды. Егер қарапайым кооперация - бұл ұқсас мүдделер мен функциялар мен "бірлік" сияқты қоғамның негізгі атрибуты болып табылатын тең адамдардың әлеуметтік одағы болса, күрделі кооперация жағдайында бір-бірімен байланысты топтардың "жанжалы" болып табылатын еңбектің жоғары дамыған бөлінісі бар. Оның пікірінше, қоғам дамудың озық сатысына жетуі мүмкін, бірақ ол төменгі ұйымға жатады, мысалы, еңбек бөлінісі мен күрделі ынтымақтастыққа негізделген еуропалық капитализм. Осылайша Михайловский шаруалар Ресейінің капиталистік Батыстан даму сатысына қарай артта қалуы, бірақ ұйым түрі бойынша бағаланғанда одан асып түсетіндігі туралы қорытынды жасады. Сонымен қатар, XIX ғасырдағы орыс ойшылдарының көпшілігі сияқты, ол Ресейді басқа елдерден ерекшелендіретін ерекше белгісі - общинаға (дәстүрлі шаруалар қауымы) ерекше мән берді.