Кіріспе

Жойылған бауырымен жорғалаушылар туысы Геозавр - метриорхинхидтер тұқымдасына жататын теңіз крокодилоподоблыларының жойылған туысы. Олар Юра дәуірінің аяғы мен Крида дәуірінің басында өмір сүрген. Геозавр өмірінің басым бөлігін, тіпті бар өмірін де теңізде өткізген ет жейтін жануар еді. Геозаврлардың жұмыртқалары немесе ұялары табылған жоқ, сондықтан олардың тіршілік циклі туралы аз мәлімет бар, бұл мезозойдың басқа ірі теңіз бауырымен жорғалаушыларынан, мысалы, теңізде тірі бала туғызатын плезиозаврлар немесе иктиозаврлар сияқты. Геозаврдың жер бетінде немесе теңізде жұптасқан жері әзірге белгісіз. Геозавр атауы "Жайтандардың анасы - кекілек" дегенді білдіреді және грек тіліндегі Ge ("Жер", мифтік алыптардың анасы) және Sauros ("кекілек") сөзінен алынған. Геозавр атауын 1824 жылы француз натуралисі Жорж Кувье енгізді.

Сипаттама

Геозавр - қазіргі крокодильдерге әкелетін Crurotarsi тобының ірі теңіз бауырымен жорғалаушысы. Бұл ұзақ болды. Бұл "теңіз крокодилі" немесе "талатосухиан" болды. Геозавр туысқан Дакозаврға ұқсас, оның бас сүйегі қысқа, тістері қисық, олар үлкен жемге шабуылдаған. Геозаврдың көптеген ерте бейнелері Эберхард Фраас сипаттаған толықтай үлгіге негізделген, ол Фраас Геозаврдың ерекше түрі ретінде жіктеді, G. suevicus. Бұл үлгі Германияда табылған және Юра дәуірінің аяғына (Кеммериджианның аяғына) жатады. G. suevicus-тың ұзын, тар мұрны, кішкентай тісті тістері бар, бұл түрге жататын бас сүйектерден ерекше ерекшеленеді. 2009 жылы жарияланған Геозаврдың қосымша зерттеулері мен қайта сипатталуы бұл ұзын мұрынды формалар шынымен де Крикозаврдың жеке тұлғаларын білдіретінін көрсетті.

Жіктеу және түрлері

Геозаврдың кіші синонимдері болып саналатын тұқымдарға Брахитаний және Халилимнозавр жатады. XIX ғасырдан бері бұл тұқымға көптеген түрлер тағайындалған. Алайда 2005 жылы басталған филогенетикалық талдаулар Геозаврдың монофильділігін растамады. G. suevicus және G. araucanensis сияқты кейбір дәстүрлі түрлер табиғи топ құрғанмен, Enaliosuchus де сол топқа кіреді. Бұл, сондай-ақ, дәстүрлі метриорхинхидтер тұқымдастарының нақты қатынастарға негізделмегенін көрсететін қосымша зерттеулер, Geosaurus-тан алынып тасталған және басқа жерде қайта жіктелген барлық дәстүрлі түрлерді, сондай-ақ бұрын басқа тұқымдастарға енгізілген бірнеше түрлерді Geosaurus түрлеріне қайта жіктеуге мәжбүр етті. 1858 жылы Вагнер алғаш рет сипаттаған Geosaurus grandis бұрын Cricosaurus түрінің бірі деп саналған. Бұл толық бас сүйегінен белгілі. Geosaurus lapparenti Францияның оңтүстік-шығысынан белгілі және ерте креда дәуірінен (Валлангиан) басталған. Ол француз палеонтологы Альберт Феликс де Лаппаренттің құрметіне аталған және Францияның ерте креда дәуірінен (Валлангиан) алынған оқшауланған бас сүйегі мен бас сүйегінің сүйектері (мүйіз және құйрық омыртқалары және ішінара жамбас белдеуі) негізінде жасалған. Бастапқыда ол Дакозаврдың бір түрі деп саналған. Геозаврдың ірі түрі Германияның Нусплинген платтенкалькіндегі бір тістен ғана белгілі.

Қайта жіктелген түрлер

2009 жылы Янг пен де Андраде Геозаврдың қайта сипаттамасын жариялады, оның қарым-қатынасы мен тұқымдасқа қосылған түрлердің жарамдылығын зерттеді. Метриорхинхидтердің филогенетикалық талдауын жүргізгеннен кейін олар көптеген түрлердің парафилетикалық түрде немесе дұрыс емес тұқымдарға топтастырылғанын анықтады. Олар бұрын Геозавр деп саналатын бірнеше түрлердің, соның ішінде G. suevicus, G. saltillense, G. vignaudi және G. araucanensis, шын мәнінде туысқан Крикозаврдың үлгілері екенін анықтады. Геозавр карпентери, бұрын Дакозавр деп аталатын, оның жарым-жартылай бас сүйегі белгілі. Бұл түрдің белгілі тістерімен бірдей тістер Ұлыбританияның Йоркшир қаласында да белгілі. Ол өзінің жеке туысына, Torvoneustes Andrade және басқалар, 2010 ж. Кубаның Оксфордский Ягуа формациясында Geosaurus деп жіктелген аталмаған үлгі табылды, бірақ одан әрі зерттеулер бұл түрдің Cricosaurus-қа да жақын екенін көрсетті.

Нишаны бөлу

Метриорхинхидтердің бірнеше түрі Германияның Бавариядағы Мёрнсхайм формациясынан (Солнхофен әктасыры, ерте Титония) белгілі: Геозавр гигант, Дакозавр максимус, Крикозавр суэвикус және Рахеозавр грацилис. Нишалық бөліктердің бірнеше крокодиллиф түрлерінің бірге өмір сүруіне мүмкіндік бергені туралы болжам жасалды. Бұл формацияның ең ірі жыртқыштары G. giganteus және D. maximus болып көрінеді, олар тісті тістері бар үлкен, қысқа мұрынды түрлер болды. Ұзын мұрынды C. suevicus және R. gracilis негізінен балықпен қоректенген болар, бірақ жеңіл құрылыс Rhacheosaurus кішкентай олжамен қоректенуге маманданған болуы мүмкін. Осы төрт метриорхинхид түріне қоса, орта өлшемді стенеозавр түрі де сол заманда өмір сүрген.