Кіріспе

Шейіт зиялылар мемориалы - Бангладешти азат ету соғысында шейіт болған зиялылардың есіне салынған ескерткіш. Ескерткіш Дакадағы Мохаммадпур танасындағы Райербазарда орналасқан. Мемориалды архитектор Фарид У Ахмед пен Джами Аль Шафи жобалаған. Раир базарында мемориалды орнатуды алғашқы ұсынысты 1991 жылы уақытша іргетасын қалап, Projonmo 71 (бостандық соғысы шейітінің балалары ұйымы) ұсынған болатын.

Зияткерлердің қырғын тарихы

1971 жылғы Бангладеш азаттық соғысының барлық кезеңінде көптеген мұғалімдер, дәрігерлер, инженерлер, ақындар мен жазушылар Пакистан армиясы мен олардың жергілікті әріптестері, әсіресе әл-Бадр және әл-Шамс деген исламдық отаршыл топтары тарапынан жүйелі түрде өлтірілді. Ең көп адам өлтіру 1971 жылы 14 желтоқсанда, Пәкістан армиясының Үндістан армиясы мен Мукти-Бахинидің бірлескен күштеріне берілуінен екі күн бұрын болды. 1971 жылдың 14 желтоқсанындағы түнде Шығыс Пәкістанның 200-ден астам зиялылары, соның ішінде профессорлар, журналистер, дәрігерлер, суретшілер, инженерлер және жазушылар Дакада тұтқындалды. Оларды көздерін байлап алып, Мирпур, Мохаммадпур, Нахалпара, Раджарбаг және қаланың басқа да жерлеріне алып кетеді. Кейін олар жаппай, әсіресе Раирбазар мен Мирпурда өлтірілді. 14 желтоқсан күні Бангладеште шейіт болған зиялылардың есіне орай Шейіт Буддхиджиби Дибош деп аталады. Соғыс ресми түрде 16 желтоқсанда аяқталғаннан кейін де қарулы пакистандық сарбаздар мен олардың серіктестерінің жаушақ атқандығы туралы хабарлар болды. Осындай оқиғалардың бірі 1972 жылы 30 қаңтарда Мирпур қаласында режиссер Захир Раиханды қарулы бехарилер өлтірген. 991 мұғалім мен профессор, 49 дәрігер, 42 заңгер, 13 журналист және тағы 16 адам (суретшілер, инженерлер және журналистік емес жазушылар) қаза тапқан. 1971 жылдың 25 наурызы мен 16 желтоқсаны аралығында еліміздің әртүрлі аймақтарында қаза тапқан зиялыларға Говинда Чандра Дев (философ, ДУ профессоры), Мунир Чоудхури (әдебиетші, драматург, ДУ профессоры), Муфаззал Хайдер Чоудхури (әдебиетші, ДУ профессоры), Анвар Паша (әдебиетші, ДУ профессоры), Мохаммед Фазле Рабби (кардиолог), Алим Чоудхури (офтальмолог), Шахидулла Каисар (журналист), Низамуддин Ахмед (журналист), Селина Парвин (журналист), Альтаф Махмуд (лирик және музыкант), Хоби Рахман (математика профессоры, РУ), Сухжан Самаддар (санскрит профессоры, РУ), Абдул Мырхам (психология профессоры, РУ), Дхиран Тата (әділмұрат), Рансадрас Саха (санат), Рансаф (саф), офицер, офицер, бұрынғы офицер), Л. Мохамет Мохаун (полиса).

Ескерткіштің дизайны мен құрылысы

1993 жылы Бангладеш үкіметі сол жерде ескерткіш орнатуға шешім қабылдады. Тұрғын үй және құрылыс істері министрлігі мен Бангладеш сәулетшілер институты бірлесіп "Бадья Бхуми Смрити Суда" мемориалдық жобасының жобалау бойынша ұлттық деңгейдегі сәулет конкурсын ұйымдастырды. 22 жобаның ішінен қазылар алқасы сәулетші Фарид Уддин Ахмед пен сәулетші М.Джами әл-Шафидің жобалау ұсынысын таңдады. Жобаны іске асыру үшін Мемлекеттік құрылыс бөлімі жауапты болды. Оны салу үш жылға (1996-1999 жылдар) созылды.

Дизайнның маңызы

Ескерткіштің негізгі элементі шамамен 17,7 м биіктікте, 0,9 м қалыңдықта және 115,8 м ұзындықтағы қисық кірпіш қабырға, бұл өлі денелер табылған Райыр базарының бастапқы кірпіш алабын білдіреді. Қабырға екі жағынан сынған, бұл қайғы мен қайғы-қасіретке нұсқайды. Қабырғаның оңтүстік-батыс жағындағы шаршы терезе келушілердің артындағы аспанға жетуіне мүмкіндік береді, бұл сонымен қатар қабырғаға қарай төмендейді. Бұрылы қабырғаның алдында қара гранит бағанасы көтерілген, қайғы-қасірет білдіретін сулы су бар.