Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Вернер фон Орселн (шамамен 1280 жылы туған, 1330 жылы 18 қарашада қайтыс болған) - 1324 жылдан бастап 1330 жылы өлтірілгенге дейін Тевтон орденінің 17-ші Ұлы шебері. Фон Орселн Франкфурт маңындағы Оберурсельдегі Фалькенштейн графтарының Vogts (рив) асыл отбасынан шыққан. Ол не кезде Тевтон орденіне кіргені белгісіз. Ол алғаш рет 1312 жылы Реддер мемлекетінің Литва Ұлы Герцогтігімен шекарасына жақын жердегі Рагниттің (қазіргі Неман) Ордэнсбургінде комтур лауазымында болған. 1314 жылы Ұлы шебер Карл фон Трир фон Орселнді Малборк қамалының Ұлы комтурына тағайындады. Монастырь мемлекетінде төңкеріс кезінде ол Ұлы ұстазды қолдады және онымен бірге жер аударылды. Алайда ол 1319 жылы қайтып келді және ол Пруссиядағы фон Трир резиденті лауазымын атқарды. Ол талқылауды бастады және ордендегі иерархиялық тәртіпті қалпына келтірді. Карл фон Трир қайтыс болғаннан кейін, 1324 жылы 6 шілдеде орденнің капитулы фон Орселнды келесі Ұлы ұстаз ретінде таңдады. Сайланғаннан кейін бірден фон Орселн Польшаның королі Владислав I-мен 1308 жылы Гданскті басып алғаннан кейін ертеректе қол астына алған Померелияның талас тудыратын жерлері туралы келіссөздер бастауға мәжбүр болды. Алайда бұл келіссөздер ешқандай нәтиже бермеді, сондықтан Тевтон ордені Польшамен соғысқа дайындықты бастады. 1326 жылы Бродницада Ұлы шебер поляктарға қарсы коалиция құрды, оған Масов герцогтары Семовит II, Тройден I және Венецлав Плоцкий, сондай-ақ бірнеше Силезия пиастары мен Богемия королі Иоанн кірді. Польша-Тевтон соғысын бастау үшін сылтау 1327 жылы Плоцкқа шабуыл жасау арқылы король Владыслав І-ге берілді. Жаза ретінде Ұлы ұстаз поляк Куявиясы мен Добрынь жерін басып алуға бұйрық берді. Соғыс кезінде фон Орсенн Мариенбург қамалында бірнеше жарақаттан кейін, ақымақ Жохан фон Эндорф атқышының өлтіру әрекеті салдарынан қайтыс болды. Ол Мариенвердер (Квидзин) соборында жерленген. Алайда, үш күннен кейін сотталып, өмір бойы түрмеге қамалған Эндорфтың өзі екендігіне күмән келтіріледі. Орденнің жетекшісі ретінде фон Орсен рухани өмірге ерекше көңіл бөлді. Польшамен соғыс жүрсе де, ол Пруссия діндарларының екі жиналысын ұйымдастырып, бірнеше әкімшілік актілер шығарды, олар ондаған жылдар бойы мемлекеттің саяси жүйесінің негізін құрады.
Werner von Orseln (c. 128018 November 1330) was the 17th Grand Master of the Teutonic Order from 1324 until his murder in 1330. Von Orseln hailed from a noble family of vogts (reeves) of the Counts of Falkenstein in Oberursel near Frankfurt. It is not known when he joined the Teutonic Order. He is first mentioned in 1312 holding the office of a Komtur at the Ordensburg of Ragnit (present day Neman) near the border of the Order State with the Grand Duchy of Lithuania. In 1314, Grand Master Karl von Trier appointed von Orseln Grand Komtur at Malbork Castle. During a coup d'etat in the Monastic State, he supported the Grand Master and was exiled along with him. However, he returned in 1319 and he held the position of von Trier's resident in Prussia. He negotiated discussion and restored hierarchic discipline within the Order. Upon the death of Karl von Trier, the Order's capitulum on 6 July 1324 chose von Orseln as the next Grand Master. Immediately after being elected, von Orseln was forced to start negotiations with King Władysław I the Elbow high of Poland over the contested lands of Pomerelia, which the Knights had annexed after the takeover of Gdańsk in 1308. The discussions did not produce any results, however, and the Teutonic Order started preparations for war with Poland. In 1326 the Grand Master formed an anti Polish coalition at Brodnica, consisting of the Masovian dukes Siemowit II, Trojden I and Wenceslaus of Płock as well as of several Silesian Piasts and King John of Bohemia. The pretext to start the Polish–Teutonic War gave King Władysław I by the invasion of Płock in 1327. In retaliation, the Grand Master ordered the conquest of Polish Kujavia and Dobrzyń Land. Yet during the war, von Orseln died at Marienburg Castle as a result of several wounds after an assassination attempt by a mad knight, allegedly Johan von Endorf. He was buried in the cathedral of Marienwerder (Kwidzyn). There is, however, some doubt that it was Endorf, who was convicted three days later and sentenced to jail for life. As the superior of the Order, von Orseln paid special attention to spiritual life. Despite the ongoing war with Poland, he was able to organize two assemblies of the Prussian clergy and issue several administrative acts forming the base of the political system of the state for decades.