Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Грекияның экономикасының бір бөлігі Егіншілік Ежелгі Грекия экономикасының негізі болды. Халықтың 80%-ға жуығы осы қызметке қатысқан.
Part of the economy of ancient Greece
Agriculture was the foundation of the Ancient Greek economy. Nearly 80% of the population was involved in this activity.
Өмірбаян
Грекия тіліндегі ауыл шаруашылығы мәтіндерінің көпшілігі жоғалып кетті, тек Теофрасттың екі ботаника мәтіні мен Гесиодтың өлеңі ғана қалды. Негізгі мәтіндер негізінен римдік агрономдардан: Катонның De agri cultura, Columella's De re rustica, Маркус Теренций Варро және Палладиус. Варо өз еңбегінде кем дегенде елу грек жазушысын атаған. Карфагендік Магоның еңбегі деп аталатын Рустикацио атты ауыл шаруашылығы трактаты бастапқыда пуни тілінде жазылған, кейін грек және латын тілдеріне аударылған, бірақ қазір жоғалып кеткен. Ғалымдар бұл мәтін Таяу Шығыста және классикалық әлемде ауыл шаруашылығы дәстүрлерінің алғашқы көзі болуы мүмкін деп болжайды. Ежелгі грек агрономиясына да Вавилонның ауыл шаруашылығы әсер етті. Бұл 4-ғасырдағы жазушы Виндоний Анатолийдің еңбектері арқылы, ал 7-ғасырдағы жазушы Кассиан Басстың еңбектері әсер етті. Басстың "Эклогае де ре рустика" Геопоникада, Константин VII Порфирогенит билігі кезінде құрылған және кейін араб, сириялық және армян тілдеріне аударылған византиялық мәтінде алынған.
Most Greek language agricultural texts are lost, except two botany texts by Theophrastus and a poem by Hesiod. The main texts are mostly from the Roman Agronomists: Cato the Elder's De agri cultura, Columella's De re rustica, Marcus Terentius Varro and Palladius. Varro mentions at least fifty Greek authors whose works are now lost. Attributed to Mago the Carthaginian, the agricultural treatise Rusticatio, originally written in Punic and later translated into Greek and Latin, is now lost. Scholars speculate whether this text may have been an early source for agricultural traditions in the Near East and Classical world. Ancient Greek agronomy was also influenced by Babylonian agriculture through the work of 4th century writer Vindonius Anatolius who influenced the 7th century writer Cassianus Bassus. Bassus' Eclogae de re rustica was excerpted in the Geoponika, a surviving Byzantine text created during the reign of Constantine VII Porphyrogenitus and later translated into Arabic, Syriac and Armenian.
Шаруашылық
Грек тарихының алғашқы кезеңінде, "Одиссея" да көрсетілгендей, грек шаруашылығы мен тамақтануы дәнді дақылдарға негізделген (ситос, әдетте бидай деп аударылса да, шын мәнінде дәнді дәннің кез келген түрін белгілеуі мүмкін). Тіпті ежелгі адамдар бидайдың пайдалылығын білген болса да, арпа өсіру оңай әрі өнімді болды. Бұл кезеңде Аттикадағы астық өндірісін есептеу үшін тырысулар жүргізілді, бірақ нәтижелер қорытындысыз болды. Егіндік жердің шектеулі болғаны үшін, өндіріс қабілеті сұраныстан асып түседі. Жердің "жапсарлас" (στενοχωρία / stenokhôría) грек отарлауын және афиналық империя үшін астықпен қамтамасыз етуді бақылауда анатолиялық дін қызметкерлерінің маңыздылығын түсіндіреді. Ал Грекия жері зәйтүн ағаштарына өте қолайлы болғандықтан, олардан зәйтүн майы да өсіп тұрған. Зәйтүн ағаштарын өсіру ежелгі грек тарихынан бастау алады. Зәйтүн алқаптары - бұл ұзақ мерзімді инвестиция: ағаштың жемісін беруіне жиырма жылдан астам уақыт кетеді, ал ол тек екі жылда бір рет жеміс береді. Жүзім тасты топырақта да жақсы өседі, бірақ оған көп көңіл бөлу керек. Жүзімді қола дәуірінен бастап өсіру басталған. Бұл негізгі дақылдар көкөніс бақтарымен (көбік, пияз, сарымсақ, аққу, бұршақ) және шөп бақтарымен (сальвия, мят, тимьян, дәмді, орегано) толықтырылды. Бау-бақшаға інжір, бадам, алма, алмұрт ағаштары да кірді. Сондай-ақ, зығыр, сусама, мака сияқты майлы тұқымдар да өсірілді.
During the early time of Greek history, as shown in the Odyssey, Greek agriculture and diet was based on cereals (sitos, though usually translated as wheat, could in fact designate any type of cereal grain). Even if the ancients were aware of the better nutritional value of wheat, the growing of barley was less demanding and more productive. Attempts have been made to calculate Attica grain production in the period, but results have not been conclusive. It did not take long for demand to outpace production capabilities, as arable land was limited. The "tightness" of the land (στενοχωρία / stenokhôría) also explains Greek colonization, and the importance Anatolian cleruchies would have for the Athenian empire in controlling grain provision. On the other hand, the Greek land was well suited for olive trees, which provided olive oil. The growing of olive trees dates back to early Greek history. Olive plantations are a long term investment: it takes more than twenty years for the tree to provide fruit, and it only fruits every other year. Grapes also do well in the rocky soil, but demand a lot of care. Grapes have been grown since the Bronze Age. These core crops were augmented by vegetable gardens (cabbage, onion, garlic, lentils, chick pea, beans) and herb gardens (sage, mint, thyme, savory, oregano). Orchards included those of fig, almond, apple, and pear trees. Oil seed plants such as linseed, sesame, and poppy were also grown.
Мал шаруашылығы
Гомердің еңбектерінде билік пен байлықтың белгісі ретінде қарастырылған мал шаруашылығы ежелгі Грецияда жақсы дамымаған. Микен цивилизациясы ірі қара мал өсірумен таныс болғанмен, бұл практика географиялық кеңеюдің нәтижесінде қолайсыз жерлерге дейін шектелген. Ешкі мен қой тез арада ең көп таралған малға айналды; оларды өсіру оңай және ет, жүн және сүт (әдетте ірімшік түрінде) өнімдері болды. Сондай-ақ, шошқа мен құс еті (тауық пен қаз) өсірілді. Өгіздер сирек кездесетін және әдетте жұмыс малы ретінде пайдаланылатын, бірақ олар кейде құрбандыққа шалынатын жануарлар ретінде пайдаланылатын (Hekatomb қараңыз). Есек, қашырлар және олардың араласқандары жүк немесе жүк таситын жануарлар ретінде өсірілді. Аттар Тесалия мен Арголидің жазықтарында өсірілді; ол сән-салтанатқа ие жануар, аристократияны білдіреді. Бұлттар, Аристофанның ежелгі грек комедиясы, афиналық аристократтардың ат спортындағы мақтанышын көрсетеді: батырдың ұлы Федиппид жарысқа ат құюға құмар және осылайша әкесі Стрепсиадты құртады. Шаруашылықтардың көбі мал шаруашылығымен айналысқан болса керек. Сонымен қатар, шаруашылық пен мал шаруашылығының бірлескен операциялары, сондай-ақ мал шаруашылығына маманданған операциялар болды. Сонымен қатар, жазуда Фокистегі Элатеядан Евболос есімді 220 ірі қара мен жылқының, кем дегенде 1000 қой мен ешкінің иесі туралы айтылған. Қойлар қыста аңғарға, ал жазда тауларға жайылатын. Қалаларда малдың өтуі мен аялдамасына салық салынады. Кейде сиыр да өсірілетін, бірақ басқа мал сияқты кең тараған емес.
Animal husbandry, seen as a sign of power and wealth in the works of Homer, was in fact not well developed in ancient Greece. While the Mycenaean civilization was familiar with the rearing of cattle, the practice was restricted as a result of geographic expansion into less suitable terrain. Goats and sheep quickly became the most common livestock; less difficult to raise and providers of meat, wool, and milk (usually in the form of cheese). Pork and poultry (chicken and geese) were also raised. Oxen were rare and normally used as a work animal, though they were occasionally used as sacrificial animals (see Hecatomb). Donkeys, mules and their mixes were raised as pack or draught animals. Horses were raised on the plains of Thessaly and Argolis; it was a luxury animal, signifying aristocracy. The Clouds, Ancient Greek comedy by Aristophanes, illustrates the equestrian snobbery of Athenian aristocrats: Pheidippides, the son of the hero is addicted to race horses and so ruins his father Strepsiades. It is likely that most farms practiced some limited animal husbandry; poultry or small animals grazing on waste land or fed kitchen scraps. Combined farm/livestock operations also existed, as well as those specializing in livestock. An inscription also mentions a certain Eubolos of Elateia, in Phocis, the owner of 220 head of cattle and horses and at least 1000 sheep and goats. Flocks of sheep were herded between the valley in winter and the mountains in summer. Taxes existed for the transit or stopover of flocks in cities. Cows were also sometimes raised, although they were not as common as other farm animals.
Басқа өнімдер
Ағаш негізінен үй шаруашылығы үшін пайдаланылды; үйлер мен арбалар ағаштан жасалды, сондай-ақ ард (аратрон). Биіктікте орналасқан грек ормандары ешкі және ағаш көмір өндірісімен жалаңашталды; көп ұзамай оны әсіресе кеме өндірісі үшін импорттау керек болды (трирема қараңыз). Бал аралау гректерге қант беретін жалғыз көз - бал әкелді. Сондай-ақ, оны дәрі-дәрмектерде және бал аралас өндіруде қолданған. Ежелгі гректерде қант қамыры болмаған. Атиканың Химмет аймағы ондағы балдың сапасымен танымал болды. Сондай-ақ, балауыз өндірілді, оны бронза мүсіндерді жасау үшін жоғалған балауыз процесінде, сондай-ақ дәрі-дәрмектерде қолданды. Қоладан ауыл шаруашылығы құралдары мен қару-жарақ жасалатын.
Wood was exploited, primarily for domestic use; homes and wagons were made of wood as was the ard (aratron). The Greek forests located in the highlands were denuded by goats and charcoal production; it was not long before it had to be imported especially for ship production (see trireme). Beekeeping provided honey, the only source of sugar known to the Greeks. It also was used in medicines and in the production of mead. The Ancient Greeks did not have access to sugarcane. The Hymettus region of Attica was known for the quality of honey produced there. Wax was also produced, used in the lost wax process to produce bronze statues as well as in medicines. Bronze was used for farm tools and weaponry.
Ауыл шаруашылығындағы жұмыстар
Гесиодтың VIII ғасырдағы "Жұмыстар мен күндер" және Ксенофонттың б.з.д. Зәйтүнді күздің аяғынан қыстың басына дейін қолмен немесе таяқпен жинап алатын. Олар бұтадан жасалған себеттерге салынып, бірнеше апта бойы ашытқыға салынып, содан кейін сығымдалады. Шлюх-пресс, Грек пресі деп аталған Плиний Үлкен (XVIII, 37) - бұл Римнің соңғы (біздің заманымызға дейінгі 2-ғасыр) өнертабысы. Мұнайды келер уақытта пайдалану үшін терракотта құмыраларға салып сақтаған. Бұл уақытта ағаштар мен жүзімді кесу, бақша өнімдерін жинау да жасалатын. Көктем - жаңбырлы маусым, ал фермерлер оны пайдаланып, шөпсіз жерлерді қайтадан егістікке айналдырды. Олар екі жылда бір рет егінді ауыстырып, жыл сайын егінді де, егінді де аралап отырды. Үш жылдық егінді үш жылдық кезекпен егіп, үшінші жылы балдырлы өсімдіктерді егуге тырысу Грекияның нашар топырағы, электр қуатының жетіспеуі және механикаландырудың жоқтығы салдарынан қиындықтарға тап болды. Гректер малдың аздығына байланысты жануарлардың тыңайтқышын қолданбаған. Жерге тек егістік жерлерінен алынған арамшөптер ғана қосылды. Жазда суару өте қажет. Бидайды мал күшімен сорып, өгіз, есек не қашармен таптап, астыққа жинап сақтап қоятын. Әйелдер мен құлдар оны ұнтақтап нан пісіреді. Жаздың басында олар өлілерді жинап, отын дайындады; жағалауда қыс жұмсақ болғанмен, биік жерлерде қатал болуы мүмкін. Сондай-ақ, егіншілер егіндіктердегі жаз бойы пайда болған қатты қабықты да сындырып тастаулары керек еді. Бұл үш рет өтуді талап етті, өйткені ард ағаштан жасалған (металл үлесі сирек кездесетін) және оны кері бұрмағаннан кейін тек ең жоғарғы жер қойнауын сызып тастады. Сондай-ақ, жерді үгіту үшін соқа мен балға да қолданылған. Келесі жылға арналған егістік жері қолмен себілді. Ол кезде жүзім жинайтын уақыт еді. Осылай жасалғаннан кейін, адамдар амброзиялы шарапты ішіп, дәмін татып көретін. Гесиод пен Ксенофонт аралығындағы төрт ғасырдың ішінде ауыл шаруашылығының ешбір жетістігі байқалмайды. Құрал-саймандар да, адам мен жануардың жұмысын жеңілдететін жаңалықтар да жоқ. Римдіктер билік құрғаннан кейін ғана сумен жұмыс істейтін диірмен кеңінен қолданыла бастады. Жерді айналдыратын шынайы аралар орта ғасырларға дейін кеңінен қолданылған. Суландыру, топыраққа өңдеу, мал шаруашылығының жетістіктері байқалмайды. Тек Мессиния сияқты ең бай жерлер жылына екі егінді қамтамасыз ете алатын.
Hesiod's Works and Days, 8th century BCE and Xenophon's Economy of the 4th century BCE provide information about working off the land. The olive harvest took place from late autumn to the beginning of winter, either by hand or by pole. They were placed in wicker baskets and left to ferment for a few weeks before being pressed. The screw press, although referred to as the Greek press by Pliny the Elder (XVIII, 37) was a late (2nd century BCE) Roman invention. Oil was preserved in terra cotta vases for use later. This was also the time for pruning of trees and vines and harvesting of legumes. Spring was the rainy season; farmers took advantage of this to bring fallow ground back into production. They practised biennial crop rotation, alternating from year to year between fallow and cultivated. Attempts to introduce triennial crop rotation with legumes in the third year, ran into problems due to the poor Greek soil, lack of power, and absence of mechanization. The Greeks did not use animal manure, possibly due to the low number of cattle. The only soil additive was weeds ploughed back into the ground after fields came out of fallow. In summer, irrigation was indispensable. In June, they harvested with sickles; the scythe was not used. Wheat was threshed with animal power; it was trampled by oxen, donkeys or mules, and the grain stored. Women and slaves ground it and made bread. In early autumn, they collected deadfall and prepared supplies of firewood; while winters were mild on the coast they could be brutal in the highlands. Farmers also had to break the hard crust that had formed over the summer on grain fields. To do this required three passes since the ard was wooden (metal shares were rare) and only scratched the uppermost subsoil without inverting it. A hoe and mallet were also used to break clumps of earth. The fallow land for next year was sown by hand. This was the time of the grape harvest: the grapes were crushed by foot in large vats, then the wine was left to ferment in jugs. After that process, people could drink the ambrosial wine and enjoy it. In the nearly four centuries that passed between Hesiod and Xenophon, no improvements can be found in agriculture. Tools remained mediocre and there were no inventions to lighten the work of either man or animal. It was not until the rise of Romans that the water mill came into wide use, employing hydraulic power to augment muscle power. It took until the Middle Ages for true plows which turned the earth to be widely adopted. Neither irrigation, nor soil improvements, nor animal husbandry saw notable advances. Only the very richest of land, such as that of Messinia was capable of supporting two crops per year.
Ауыл шаруашылығы мүлкі
Афинаны және әуеден жүргізілген зерттеулер тарихи жер үлестірімін талдауды мүмкін еткен бірнеше аймақты қоспағанда, ауыл шаруашылығы жерлерін бөлу туралы ақпарат жақсы емес. Б.з.д. V ғасырдан бұрын жердің Аттиканың Еупатридтер сияқты ұлы жер иелеріне тиесілі болғаны анық. Алайда жерді пайдалану аймақтық жағынан әр түрлі болды; Аттикада жерлер кішігірім жер учаскелеріне бөлінді, ал Фессалияда олардың бір жалға алушылары болды. Біздің заманымыздан бұрынғы 8 ғасырдан бастап, ірі жер иелері мен тіршілік ету қиынға соққан шаруалар арасында шиеленістер көбейді. Бұл жағдайды халықтың өсуімен түсіндіруге болады, ол нәресте өлім-жітімін азайтумен байланысты және әр ұрпақтағы бірнеше мұрагерлер арасында жерді тең бөліп беру практикасымен ауырлатылады (гомер мен Гесиодтың куәлігі). Афинада дағдарыс б. з. д. 594 жылы Солонның келуімен шешілді. Ол қарыздар үшін құлдыққа тыйым салды және шаруаларға көмектесуге бағытталған басқа да шараларды енгізді. Б.з.д. V ғасырда литургия практикасы ( λειτουργία / leitourgia сөзбе-сөз "қоғамдық жұмыс") мемлекеттік қызметтерді қамтамасыз ету жауапкершілігін байлардың иығына қатты жүктеді және кең ауқымды жер иелігін азайтуға әкелді. Көптеген хоплиттердің иелігінде 5 гектар жер бар екені анықталды. Спартада Ликургтың реформалары жерді күрт қайта бөлуге әкелді, әр азаматқа 10-18 гектар жер (kleroi) бөлінді. Басқа жерлерде билеушілер бай саяси жауларынан тартып алынған жерлерді қайта үлестірді. Б.з.д. 4 ғасырдан бастап меншік аз жер иелерінің арасында шоғырлана бастайды, соның ішінде Спартада, Аристотельдің айтуынша, жер бірнеше адамның қолына өтті (Саясат, II, 1270а). Алайда, Грекиядағы аристократиялық иеліктер ешқашан үлкен римдік латифундиялардың ауқымына қол жеткізе алмады; классикалық кезеңде бай Алькибиадтар тек 28 гектарға ие болды (Платон, 1 Алькибиад, 123c). Барлық жағдайларда жер байлық ұғымымен тығыз байланысты болып қалады. Демосфеннің әкесі 14 талантқа ие болды және жер үшін тек бір үйге ие болды, бірақ ол ерекше болды. Банкир Пасьон байлыққа қол жеткізген соң, тез арада жер сатып алды. Кейбір грек жерлері қоғамдық және/немесе қасиетті болған. Әр қалада осындай жерлер болды және классикалық кезеңде Афинада бұл жерлер егістік жерлердің оннан бір бөлігін құраған деп есептейді. Бұл әкімшілік бөлініс және қаланың меншігі болды (мысалы, Аттикада бұл деме) немесе ғибадатхана. Бұл жерлер жеке тұлғаларға жалға берілді.
With the exception of Athens, and a few areas where aerial surveys have permitted analysis of historical land distribution, agricultural property allocation is not well known. Before the 5th century BCE, it is certain that the land belonged to great landowners, such as the Attican Eupatrides. Nevertheless, land use varied regionally; in Attica domains were divided among smaller plots, whereas in Thessaly they had single tenants. From the 8th century BCE, tensions grew between the great landowners and the peasants, who were finding it more and more difficult to survive. This can probably be explained by population growth brought on by reduced infant mortality, and aggravated by the practice of equally subdividing land amongst several inheritors each generation (attested to by both Homer and Hesiod). In Athens, the crisis was resolved with the arrival of Solon in 594 BCE. He forbade slavery for debt and introduced other measures intended to help the peasants. In the 5th century BCE, the practice of liturgy ( λειτουργία / leitourgia literally, "public work") placed the responsibility for provision of public services heavily on the shoulders of the rich, and led to a reduction in large scale land ownership. It is estimated that most citizens of hoplite rank owned around 5 hectares of land. In Sparta, the reforms of Lycurgus led to a drastic redistribution of land, with 10 to 18 hectare lots (kleroi) distributed to each citizen. Elsewhere, tyrants undertook redistributions of land seized from wealthy political enemies. From the 4th century BCE onwards property starts to become concentrated among few land owners, including in Sparta where according to Aristotle, the land has passed into the hands of a few (Politics, II, 1270a). Nevertheless, the aristocratic estates in Greece never achieved the scope of the great Roman latifundia; during the classical period, the wealthy Alcibiades possessed only 28 hectares (Plato, 1 Alcibiades, 123c). In all cases, land remains intimately associated with the concept of wealth. The father of Demosthenes possessed 14 talents and for land owned only a home, but he was the exception. When the banker Pasion made his fortune, he hurried to buy land. Some Greek land was public and/or sacred. Each city possessed such land and it is estimated that in Athens during the classical period these lands represented a tenth of cultivable land. This was an administrative division and the property of the city itself (for example in Attica, it was a deme) or a temple. These lands were leased to individuals.