Кіріспе

Горёның 16-шы патшасы (б. 11051122) Горё династиясы кезінде 16-шы монарх Горёның Ежон (1079 жылы 11 ақпан - 1122 жылы 15 мамыр), жеке аты Ван У, Кореяның 16-шы королі Горё әулеті. Ол Сукжон патша мен Мёнги патшайымның тұңғыш ұлы болып, әкесі қайтыс болғаннан кейін таққа отырды. Оның билігі әдетте Горёоның ең керемет кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады, оның ішінде өнер мен философия өркендеді, ал шекара қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін әскери күшейту саясаты жүзеге асырылды.

Алғашқы жылдар

Ежон 1079 жылы, оның ата-бабасы Мунжон патшаның отыз үшінші жылы Ван У болып дүниеге келді. Сукжонның тұсында Горео журчендермен екі шайқаста кездесіп, жеңіліске ұшырады. Сондықтан ол кең ауқымды соғысқа дайындалу үшін Бьёльмүбан армиясына (хангул=별무반) қайта ұйымдастырылды, бірақ Сукжонның өліміне байланысты ол орын алмады. Екі ай ішінде Юн Хамхунг жазықтарын басып алып, Тумен алабына қарай алға жылды. Бірақ географиялық ақпараттың дұрыс еместігіне байланысты Горьё әскері қамалдарда тұтқындалып, жаумен қоршалған. Горё Юрчендерге алым-салық төлеуге келісіп, барлық әскерін кері қайтарып алды. Ляомен қарым-қатынас жасырын жүргізілді, бірақ 1062 жылы қайтадан жалғастырылды, сонымен қатар Ляо билігінің құлдырауымен, Ляо 1054 жылдан кейін алым-салық жинауды тоқтатқандығымен белгіленді. Юрчендерге ұрыстан кейін, Горео Сунмен қарым-қатынасын нығайтады, ал Юрчендер мен Ляо арасында бейтарап ұстанымға ие болды. Бұл сыйлық 167 аспап пен 20 томдық музыка мен орындау нұсқауларын қамтиды. Келесі жылы журчен көшбасшысы Ванян Агуда өзінің бірінші императоры Тайдзумен бірге Цзинь әулетін құруды жариялады. Сыйлықпен бірге Сун ордасына журчен өкілдерін әкелу туралы өтініш келді. Ол қабылданбады, ал Ежонг Хуицзунды журчендермен қарым-қатынас жасамауға ескертті, өйткені олар "тайғырлар мен қасқырлар сияқты". Сауда және ресми байланыстар жалғасты: 1117 жылы Сунь Горьео саудагерлері мен елшілерімен жұмыс істеу үшін арнайы кеңсе құрды; сонымен қатар, 1122 жылы үлкен қытай миссиясы келді, оның ішінде конфуцийшіл ғалым Сюй Цзинь (10911153), оның жазбалары осы кезең туралы маңызды ақпарат көзі болып табылады. 1117 жылы Горьё әскері Ялу өзенінің бойындағы Ижу аймағына қарай өрлеп, аумақты қайта басып алды және онда жаңа әскери штаб құрды. Сол жылы Тайдзу Ежонға хатпен елші жіберіп, оны "аға бауыр" ретінде тануды сұрайды. 1116 жылы ол Cheongyeongak (hangul=청연각) және Bomungak (hangul=보문각) сияқты академиялық мекемелер мен кітапханаларды құрды, ал 1119 жылы Yanghyeongo (hangul=양현고) стипендиялық қорын құрды. Таққа отырғанда білім мен мәдениетке қызығушылық танытқанмен, билік бұл саясаттың бірнеше артықшылықтарын анықтады: біріншіден, мемлекеттік білім беру ұзақ уақыттан бері жеке мектептердің өркендеуімен теңестірілді, бірақ Ежонг енгізген реформа оның мұрагері билік құрғанға дейін жалғасқан өзгеріске жол ашты; сонымен қатар, бұл Джурчендерге қарсы сәтсіздікке ұшыраған өзінің билігін нығайтудың жолы болды. Ежон буддизм мен даосизмге қызығушылық танытты және оларды бүкіл билік еткен кезінде қолдады, сонымен қатар патшалық құрылыс саясатын жүзеге асыруда геомантиямен басшылыққа алды. Діни сенімдер арасындағы шекаралар бұзылып кетті: 1106 жылы патша Жоғарғы Биліктің құрметіне даосистік рәсімді өткізді және сонымен бірге патша Тэдзоға жаңбыр сұраған құрбандықтар ұсынды. 1110 жылы Сун императоры халыққа даосизмді үйрету үшін Горёға бірнеше елші мен екі діни қызметкерді жіберді. Сол жылы Ежонг елдің алғашқы даосистік ғибадатханасы Богвонгның (хангул=복원궁) жеті жылдық құрылысын бастады. Ол сондай-ақ, қазіргі кездегі ғибадатханалар мен діни мекемелерді жаңартты.

Экономикалық және әкімшілік реформалар

Сукчжон қола ақшаны және еунбёнг (хангул=은병) деп аталатын күміс ақшаны енгізді. Таққа отырғанда Ежонға әлі де династияның негізін қалаушы Тайэдзо орнатып қойған бартерлік экономика мен салық салуды ұстанып келген қарсы бюрократиямен, халық сезімімен және нарықтардың дамымауымен күресуге тура келді. Ежон Тайэжоның ескертуі ысырапшылдық пен қажетсіз шығындарға бағытталған деп жауап берді және ақша саясатын ұстануға күш салды. 1112 жылы кедейлерге тегін дәрі-дәрмек тарату үшін Хэймингук (хангул=혜민국) дүниеге келді, ал 1113 жылы киім, әдеп және құжат басқарудың жаңа ережелерін айқындау үшін Еуисанджонсо (хангул=예의상정소) құрылды. Фракциялық күрес пен күрделі дипломатиялық және әскери күш-жігерді басқарудың қажеттілігі Еджонды кітаптары мен даосистік рәсімдерге одан әрі әрі қарай шегінуге мәжбүр етті. Ежонның орнын 13 жасар ұлы Ван Хе бағындырды. Ол Гаэсонгтың Юреунг қабірінде жерленген. Оның билік еткен кезеңін үш тарихшы, соның ішінде Ким Бусик құрастырған.