Кіріспе

Шығыс католик шіркеуі Словакиядағы Словакия грек католик шіркеуі немесе Византия католик шіркеуі - Словакияда орналасқан sui iuris (автономды) Шығыс католик шіркеуі. Католик шіркеуінің жеке шіркеуі ретінде ол Киелі орынмен толық қатынаста. Шіркеу бір метрополиттік кафедрамен бірге бір шіркеулік провинция ретінде ұйымдастырылған. Оның литургиялық рәсімі Византиялық рәсімі болып табылады. 2008 жылы Словакияда грек-католик шіркеуінің 350 000 адамнан тұратын қауымы, 374 діни қызметкері және 254 шіркеу бар екені анықталды. 2017 жылы Католик шіркеуінің бүкіл әлем бойынша Словакияда 207 320 грек-католик бар, бұл барлық Шығыс католиктерінің шамамен бір пайызын құрайды.

Тарих

1646 жылы қазіргі Шығыс Словакияны қамтитын аумақтағы Ужгород одағының бірауыздан қабылданғанынан бастап словак грек-католик шіркеуінің тарихы бірнеше ғасыр бойы русендік грек-католик шіркеуінің тарихымен үндесті. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін грек-католик русино және словактардың көпшілігі Чехословакия территориясына, оның ішінде Прешов және Мукачево епархияларына кірді. Прешов епархиясы 1818 жылы 22 қыркүйекте құрылды, 1937 жылы венгрлік приматтың юрисдикциясынан алынып тасталды және тікелей Киелі орынға бағынышты болды, ал Венгриядағы Прешов епархиясының 21 приходы Мискольцтің жаңа экзархатына құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Транскарпатиядағы Мукачево епархиясы Кеңес Одағына қосылды, сондықтан Прешов епархиясына Чехословакияда қалған барлық грек католиктері кірді. 1950 жылы сәуірде коммунистер елді басып алғаннан кейін Прешов қаласында "синод" шақырылды. Онда бес діни қызметкер мен бірнеше дін адамдары Риммен одақ бұзылғандығын мәлімдейтін құжатқа қол қойып, оларды Мәскеу патриархатының, кейін Чехословакияның православие шіркеуінің құзырына қабылдауды өтінді. Грекия католик шіркеуінің епискобы Прешовтың құрметті Павел Петро Гойдич өзінің көмекшісі, құрметті Василий Хопкомен бірге тұтқындалды және епископ Гойдич 1960 жылы түрмеде қайтыс болды. 1968 жылы Прага көктемінде бұрынғы грек-католик шіркеулеріне Риммен қарым-қатынасын қалпына келтіруге рұқсат етілді. 292 еншілес қауымның 205 мүшелері дауыс берді. Бұл Дубчектің сол жылы Кеңес Одағының басып кіруінен аман қалған бірнеше реформасының бірі болды. Алайда олардың шіркеу ғимараттарының көпшілігі православие шіркеуінің қолында қалды. 1989 жылғы "Кепілдік революция" кезінде коммунизм құлатылғаннан кейін шіркеудің меншігі біртіндеп Словакияның грек-католик шіркеуіне қайтарылды. Бұл процесс 1993 жылы, Чехословакияның Чех Республикасы мен Словакияға бөлінуімен аяқталды. Чехиядағы грек-католиктер үшін 1996 жылы Чехиядағы Апостольдық Экзархатты құрып, экзархатқа көтерілген бөлек Апостольдық Викариат құрылды (қазір Рус католикалық шіркеуінің бөлігі болып саналады); 2007 жылғы Annuario Pontificio ол сол кезде 177 704 адал, 37 діни қызметкер және 25 приходқа дейін өскенін көрсетті. Словакияның өзінде папа Иоанн Павел II 1997 жылы Кошице апостолдық экзархатын құрды. Рим папасы Бенедикт XVI 2008 жылдың 30 қаңтарында бұл епархияны епархия деңгейіне көтерді және сонымен бірге Братиславаның жаңа византиялық епархиясын орнатты. Ол Прешовты митрополия деңгейіне көтерді, словак грек-католик шіркеуін sui iuris митрополиясы ретінде құрды.

Шетелде

АҚШ пен Канадада словак грек-католиктері Рутен грек-католик шіркеуінің құзырына кіреді, ал Торонтодағы Кирилл және Мефодий әулиелерінің экзархаты словак грек-католиктері үшін епархиядан қысқартылды және 2022 жылы Рутен билігіне берілді.