Кіріспе

Ақыл-ой мен жүректің ұлылығы (лат. Magnanimity) - ақыл-ой мен жүректің ұлылығы. Бұл әдетте кішіпейілділік танытудан бас тартуды, қауіп-қатерге дайындықты және абыройлы мақсаттар үшін іс-әрекеттерді қамтиды. Оның қарама-қарсысылығы - қорқыныш (лат. "Аршалық" сөзі дәстүрлі түрде Аристотель философиясымен байланысты болса да, ағылшын тілінде оның өзіндік дәстүрі бар, ол қазір кейбір шатасуларға әкеледі.

Аристотель

Латын тіліндегі магнамитас деген сөз грекше μεγαλοψυχία (мегалопсихия) деген сөздің көшірмесі. Аристотель мегалопсихияны қазіргі заманғы кеңпейілділік сезіміне қарағанда, көбірек мақтаныш пен өзін-өзі бағалау сезімімен байланыстырады. Ол былай деп жазады: "Егер адам көп нәрсе талап етіп, көп нәрсеге лайық болса, онда ол үлкен жан деп саналады" (δοκεῖ δὴ μεγαλόψυχος εναι ὁ μεγάλων ατὸν ἀξιῶν ξιος ν). Аристотель жалғастырады: text=Ол өзіне лайықтан аз талап етеді, ол кішігірім жан, өйткені үлкен жанды адам басқа адамдарды менсінбейді, оның бағалауы дұрыс; бірақ мақтаныш адамдардың көбісі өздерінің мақтанышына негіз жоқ, ол сондай-ақ үлкен жанды адамға тән, ешқашан басқалардан көмек сұрамайды, немесе тек еріксіз, бірақ ерікті түрде көмек береді; және мәртебелі және бай адамдарға мақтаныш, бірақ орташа деңгейдегі адамдарға сыпайы болуы керек. Ол махаббат пен жеккөрушілікте де ашық болуы керек, өйткені жасыру қорқынышты көрсетеді; және адамдар не ойлағанына қарағанда шындыққа көбірек көңіл бөледі; және ашық сөйлейді және әрекет етеді, өйткені ол басқа адамдарды менсінбейді, ол ашық және ашық, тек қарапайым адамдарға айтқандай, өзін-өзі қорлаумен сөйлесе, ол реніш сақтамайды, өйткені үлкен жанды адамдардың жауыздықтарын еске алу, әсіресе олар жасаған жамандықтарды еске алу емес, бірақ оларды байқамай, бірақ мұндай нәрселерді көруді ұмтылуға тырысады, содан кейін ол Ұлы адамның мінезінің жоқтығы, алдамдығына сәйкес келеді. У. Д. Росс Аристотельдің οικε μὲν ον μεγαλοψυχία οον κόσμος τις εναι τῶν ἀρετῶν· μείζους γὰρ αὐτὰς ποιεῖ, καὶ οὐ γίνεται νευ ἐκείνων деген сөзін былай аударған: "Көріктілік [мегалопсихия], содан кейін, қасиеттердің тәжі болып көрінеді; өйткені ол оларды үлкен етеді, және оларсыз табылмайды".