Кіріспе

Постмодерн сәулет қозғалысы 1980 жылдардан бері деконструктивизм деп аталатын сәулет стилі немесе қозғалысы Деконструктивизм - 1980 жылдары пайда болған постмодерн сәулет қозғалысы. Бұл құрылыс бөлінісінің бөлшектелуін көрсетеді, әдетте, ол анық үйлесімділіктің, сабақтастықтың немесе симметрияның болмауымен сипатталады. Оның атауы - француз философы Жак Деррида дамыған семиотикалық талдаудың бір түрі - конструктивизм мен "деконструкция" сөздерінің бірі. Жұмыстары деконструктивистік деп сипатталатын сәулетшілерге (көп жағдайда сәулетшілер бұл белгіден бас тартса да) Заха Хадид, Питер Эйзенман, Франк Гери, Рем Колхас, Даниэль Либескинд, Бернард Цхуми және Куп Химмельбоу жатады. Бұл термин стильдің ағылшындық қосымша сөзінде көрсетілгендей, стильдің деконструкцияланған бейнелеріне қатысты емес, керісінше, француз тілі арқылы классикалық архитектураның "ережелерін бұзған" Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде орыс конструктивистік қозғалысына қарама-қайшы қозғалыстың негіздерінен алынған. Фрагментациядан басқа, деконструктивизм көбінесе құрылымның беткі терісін манипуляциялайды және сәулеттің қалыптасқан элементтерін бұзатын және ығыстыратын болып көрінетін тік емес пішіндерді қолданады. Аяқталған көрініс алдын-ала болжаусыздықпен және бақыланатын хаосты сипаттайды.

Тарих, контекст және әсерлері

Деконструктивизм 1982 жылы Parc de la Villette архитектуралық жобалау конкурсымен, атап айтқанда Жак Деррида мен Питер Айзенманның және Бернард Цхумидің жеңімпазы, сондай-ақ Нью-Йорктегі Музейдің 1988 жылы Деконструктивистік сәулет көрмесі, Филип Джонсон мен Марк Вигли ұйымдастырды. Цхуми бұл сәулетшілердің жұмысын "қозғалыс" немесе жаңа "стиль" деп атау контексттен тыс екенін және олардың идеяларын түсінбеуді көрсетті деп мәлімдеді және деконструктивизм тек PoMo практикасына қарсы қадам болды деп сенді, ол "дориялық ғибадатхана нысандарын фанерадан жасауды" қамтиды. Басқа да әсерлі көрмелер 1989 жылы Питер Айзенман жобалаған Колумбустағы Векснер өнер орталығы ашылды. Нью-Йорк көрмесіне Франк Гери, Дэниел Либескинд, Рем Колхас, Питер Эйзенман, Заха Хадид, Куп Химмельбоу және Бернард Цхуми еңбектері қойылған. Деконструктивизммен байланысты кейбір сәулетшілер өздерінің көрмелерінен кейін одан алыстап кетті; дегенмен, термин қалады және қазіргі заманғы сәулет өнерінің жалпы үрдісін қабылдауға келді. Архитектуралық қозғалыстың алғашқы үлгілерін өнеркәсіптік дизайнда, атап айтқанда 1969 жылы Этторе Соттасстың Olivetti Valentine жазу машинасының дизайнында, жазу машинасының негізгі корпусынан визуалды түрде бөлінген, әдетте жасырылған элементтерді ашып, әдетте жазу машинасының корпусын бұзған конформдық емес дизайнда кездестіруге болады.

Модернизм және постмодернизм

Қазіргі заманғы сәулет өнеріндегі деконструктивизм термині модернизм мен постмодернизмнің реттелген рационалдылығына қарсы келеді. Постмодернисттік және деконструктивистік сәулетшілер "Оппозициялар" журналында (1973 және 1984 жылдар аралығында жарияланған) жариялағанмен, бұл журналдың мазмұны екі қозғалыстың арасындағы шешуші үзілісті білдіреді. Деконструктивизм сәулет тарихын "бөлшектеуге" ұмтылып, қарсылық көзқарасын қабылдады. Постмодернизм модернизмге қарсы шыққан тарихи сілтемелерді қабылдауға оралғанда, мүмкін, деконструктивизм мұндай сілтемелерді постмодернизмдік қабылдаудан бас тартты, сондай-ақ әшекейлеу идеясы ойдан кейінгі немесе безендіру ретінде. Оппозициялардан басқа деконструктивизм мен постмодернизмді айқындайтын мәтін Роберт Вентуридің "Архитектурадағы күрделілік пен қарама-қайшылық" (1966) болды. Ол модернизмнің тазалығы, айқындығы мен қарапайымдылығына қарсы. Оның жариялануымен модернизмнің екі негізгі саласы - функционализм мен рационализм парадигма ретінде жойылды. Постмодернист Вентуридің оқылуы орнамент пен тарихи аллюзия модернизмнің алдын ала алған сәулетке байлықты қосты. Кейбір постмодернист сәулетшілер орнаманы тіпті экономдық және минималды ғимараттарға да қайта қолдануға тырысты, Вентури оны "әдемі сарай" деп сипаттады. Дизайн рационализмі жоққа шығарылды, бірақ ғимараттың функционалдылығы әлі де біршама сақталған. Бұл Вентуридің келесі ірі жұмысының тезисіне жақын, белгілер мен әшекейлер прагматикалық архитектураға қолданылуы мүмкін және семиологияның философиялық күрделілігін сезінеді. Деконструктивистік тұрғыдан қарастырған "Көңілділік пен қарама-қайшылық" деген кітап мүлдем басқаша. Негізгі ғимарат деконструктивизмдегі проблемалар мен күрделіліктердің тақырыбы болды, әшекейлеуге бөлінбеді. Вентури сияқты постмодернисттер сияқты әшекей мен функцияны ажыратудың орнына ғимараттардың функционалдық аспектілері сұраққа тартылды. Геометрия деконструктивистер үшін орнамент постмодернистер үшін күрделілік тақырыбы болғандай болды, ал геометрияның бұл күрделілігі деконструктивистік ғимараттардың функционалдық, құрылымдық және кеңістіктік аспектілеріне қолданылды. Деконструктивистік күрделіліктің бір мысалы - Вейл-ам-Райндағы Франк Геридің Витра дизайн мұражайы, ол модернисттік өнер галереяларының әдеттегі әшекейленбеген ақ текшесін алады және оны кубизм мен абстрактілік экспрессионизмді еске түсіретін геометрияларды қолдана отырып, қайта құрастырады. Бұл модернистік қарапайымдықтың функционалдық аспектілерін бұзады, сонымен қатар модернизмді, әсіресе оның ақ шпаклевкалы терісін еске түсіретін халықаралық стильді бастау нүктесі ретінде алады. Күрделілік пен қарама-қайшылықты деконструктивистік оқудың тағы бір мысалы - Питер Айзенманның Өнерлер жөніндегі Векснер орталығы. Векснер орталығы қамалдың архетипілік нысанын алады, содан кейін ол қиыршықтарды және бөлшектерді сериясында күрделілікке бөледі. Үш өлшемді тор ғимарат арқылы кездейсоқ өтеді. Желілік желі, модернизмге сілтеме ретінде, ол - құрал, қамалдың ортағасырлық көнелігімен соқтығысады. Тордың кейбір бағаналары жерге қасақана жетпейді, сатылар үстінде тұрып, невротикалық алаңдаушылық сезімін туғызады және бағананың құрылымдық мақсатына қайшы келеді. Векснер орталығы қамалдың архетибін қайта құруда және оның кеңістіктері мен құрылымын қақтығыс пен айырмашылықпен көрсетеді.

Деконструктивистік философия

Деконструктивистік архитекторлардың кейбіреулеріне француз философы Жак Деррида ықпал етті. Айзенман Дерриданың досы болды, бірақ оның сәулет дизайнына деген көзқарасы ол деконструктивист болғанға дейін көп уақыт бұрын дамыған. Оның пікірінше, деконструктивизмді радикалды формализмге деген қызығушылығының кеңейтілуі деп қарастыру керек. Деконструктивизмнің кейбір практик-орындаушыларына орыс конструктивизмі формальды эксперименттер мен геометриялық тепе-теңдіктің бұзылуы әсер етті. Деконструктивизмде 20-ғасырдағы қозғалыстарға қосымша сілтемелер бар: модернизм / постмодернизм өзара әрекеттесуі, экспрессионизм, кубизм, минимализм және қазіргі заманғы өнер. Деконструктивизм "форма функцияны", "форманың тазалығын" және "материалдарға адалдық" сияқты модернизмнің "қағидаттарынан" аулақ болуға тырысады. Деконструктивистік философиядан сәулет теориясына дейінгі негізгі арна философ Жак Дерриданың Питер Айзенманмен ықпалы арқылы болды. Айзенман әдеби қозғалыстың философиялық негіздерін қалады Деконструкция, және тікелей Дерридамен бірлесіп жұмыс істеді, соның ішінде Парк де ла Виллет конкурсына кіру, Хорлық жұмыстар. Деррида мен Айзенман, сондай-ақ Дэниел Либескинд "болып қалу метафизикасы" туралы ойлады, бұл сәулет теориясындағы деконструктивистік философияның негізгі тақырыбы. Архитектураның мағынаны жеткізуге және лингвистикалық философия әдістерімен емдеуге қабілетті тіл екендігі болжамдалады. Айзенманның көптеген жобаларында, салынған және салынған емес, болуы мен болмауының диалектикасы немесе қатты және бос орын бар. Деррида да, Айзенман да локус немесе болу орны - сәулет, және болу мен болмауының дәл сол диалектикасы құрылыс пен деконструктивизмде кездеседі деп санайды. Дерриданың пікірінше, мәтіндерді оқу классикалық баяндау құрылымдарымен жұмыс істегенде жақсы жүзеге асырылады. Кез келген архитектуралық деконструктивизм белгілі бір архетипік құрылыстың болуын, оған қарсы икемді ойнау үшін қатты қалыптасқан дәстүрлі күтуді талап етеді. Франк Геридің Санта-Моникадағы жеке резиденциясының дизайны (1978 жылдан бастап) прототиптік деконструктивистік ғимарат ретінде аталды. Оның бастауыш нүктесі - әлеуметтік мағыналардың типтік жиынтығымен бейнеленген, қала маңындағы үйдің прототипі. Гери оның массасын, кеңістіктік конверттерін, жазықтығын және басқа да күтулерді ойыншықты ығыстыру, "деконструктивизм" актісімен өзгертті. Дерриданың метафизикасы мен деконструктивизм туралы түсініктеріне қоса, оның жазу және архе жазу философиясында бейнеленген із және өшіру туралы түсініктері деконструктивистік мемориалдарға жол тапты. Дэниел Либескинд өзінің көптеген алғашқы жобаларын жазу немесе жазу туралы сөз түрінде қарастырды және көбінесе нақты поэзия түрінде жұмыс істейді. Ол кітаптардан сәулет мүсіндерін жасап, модельдерді мәтінмен қаптаған, бұл оның сәулет өнерін жазуға сілтеме етті. Трасса мен өшіру ұғымдарын Либескинд эсселерде және Берлиндегі еврей мұражайының жобасында қолданды. Мұражай Холокосттың өшірілуінің ізін қалдыру үшін, оның тақырыбын оқуға және әсерлі ету үшін құрылған. Майя Линнің Вьетнам ардагерлерінің мемориалы мен Питер Эйзенманның Еуропаның қаза тапқан еврейлеріне арналған мемориалы сияқты мемориалдар да із қалдыру мен өшіру тақырыптарын көрсетеді.

Конструктивизм және орыс футуризмі

Деконструктивистік сәулет өнерінің тағы бір негізгі ағымы ХХ ғасырдың басындағы Конструктивистік және Ресейлік футуристік қозғалыстардан олардың графикасында да, көрнекі сәулетінде де шабыт алады, олардың аз бөлігі шын мәнінде салынған. Суретшілер Наум Габо, Эль Лиссицкий, Казимир Малевич және Александр Родченко Заха Хадид және Куп Химмельбоу сияқты деконструктивист сәулетшілердің геометриялық формаларының графикалық сезіміне әсер етті. Деконструктивизм де, конструктивизм де абстрактіл жинақтау жасау тектоникасына қатысты. Екеуі де геометриялық формалардың түбегейлі қарапайымдылығына, графика, мүсін және сәулет өнерінде көркемдік мазмұн ретінде қатысты. Деконструктивизмде конструктивистік тенденция жоқ, бірақ деконструктивизмде жоқ: құрылыс деконструкцияланған кезде форма жиі деформацияланады. Сонымен қатар социалистік және коллективистік себептерді қорғау да азайды немесе жоқ. Конструктивизмнің негізгі графикалық мотивтері тікбұрышты штрих және үшбұрышты клин болды, басқалары шаршы және шеңбердің негізгі геометриясы болды. "Пруны" сериясында Эль Лизитцки кеңістікте еркін жүретін түрлі бұрыштардағы геометриялардың жинақтарын жинады. Олар болат немесе пісірілген ағаштан жасалған, бос бекітілген, үйілген немесе шашыраған сияқты негізгі құрылымдық бірліктерді еске салады. Олар көбінесе жобаланған және техникалық сызба мен инженерлік сызбамен бөліседі. Құрамы жағынан ұқсас - Дэниел Либескиндтің деконструктивистік сериясы Микромега. text=Басқарушы мотивтерді енгізу арқылы қабырғаның символикалық бұзылуы еңкейтілген және қиылысқан бағаналар бағананың өзін анықтайтын қабырғалардың ығысуын жасайды. Бұл көрінетін хаос шынымен де балды анықтайтын қабырғаларды құрастырады; бұл құрылым. Ішкі бұзылулар барны бөліп, тіпті оның ұзындығы бойынша ойықтарды ашқан кезде де шығарады.

Қазіргі заманғы өнер

Қазіргі заманғы өнердің екі бағыты - минимализм мен кубизм деконструктивизмге әсер етті. Аналитикалық кубизм деконструктивизмге сенімді әсер етті, өйткені нысандар мен мазмұн бір мезгілде әртүрлі көзқарастардан бөлініп, қаралады. Фрэнк Гери мен Бернард Цхумидің көптеген шығармаларында араласқан кеңістіктің синхрондылығы айқын көрінеді. Синтетикалық кубизм, табылған нысандар өнерін қолдануы, деконструктивизмге аналитикалық кубизм сияқты үлкен әсер етпейді, бірақ ол әлі де Франк Геридің ерте және көбірек жергілікті шығармаларында кездеседі. Деконструктивизм де минимализммен мәдени сілтемелерден ажыратуды бөліседі. Деформация мен дислокацияға деген бейімділігімен де экспрессионизм мен экспрессионисттік сәулеттің деконструктивизммен байланысты аспектісі бар. Кейде деконструктивизм экспрессионизмнің, неоэкспрессионизмнің және абстрактіл экспрессионизмнің де түрлерін көрсетеді. Куп Химмельбоудың "Уфа кино орталығы" кинотеатрының бұрыштық формалары Франц Клайнның нөмірленген суреттерінің абстрактілік геометриясын еске салады. UFA кино орталығы сонымен қатар Эрнст Людвиг Кирхнердің қалалық неміс көше көріністерінде бейнеленген бұрышты фигуралар үшін ықтимал жағдай жасайды. Василий Кандинскийдің шығармалары деконструктивистік архитектураға ұқсас. Оның абстрактіл экспрессионизмге және бейнелі жұмыстан алыстауына деген қозғалысы геометрия үшін орнаманы деконструктивистік қабылдамау рухымен бірдей. 1980 және 1990 жылдары бірнеше суретшілер деконструктивизмге әсер еткен немесе оған қатысқан жұмыстар жасады. Мая Лин және Рейчел Уайтерд - екі мысал. Оның бірі - 1982 жылы Линнің Вьетнам ардагерлері мемориалының жобасы, оның жер бетін қиып тастайтын гранит тақташалары. Оның сынық тәрізді пішіні және мазмұнын минималистік мәтінге дейін азайту деконструктивизмге әсер етті, оның бөлшектеу сезімі мен ескерткішті оқуға баса назар аударды. Лин сонымен қатар Айзенманның Векснер орталығына жұмыс жасады. Рейчел Уайтердтің сәулет өнерімен сурет салуы - заманауи өнердің сәулетпен үйлескен тағы бір үлгісі. Ghost (1990) - бос орынды нығайтатын гипсте салынған тұтас тұрғын кеңістік, Дерриданың сәулетшілдік қатысу туралы түсінігіне сілтеме жасайды. Гордон Матта Кларктың құрылыс кескіндері - өнер галереяларында қойылған ғимараттардың бөлшектелген бөліктері.

Компьютерлік көмекпен жобалау

Компьютерлік дизайн қазіргі заманғы сәулет өнерінің көпшілігінде маңызды құрал болып табылады, бірақ деконструктивизмнің ерекше сипаты компьютерлерді пайдалануды ерекше маңызды етеді. Үш өлшемді модельдеу және анимация (виртуалды және физикалық) өте күрделі кеңістіктерді жобалауға көмектеседі, ал компьютерлік модельдерді өндіріс жигстеріне (CAM) байланыстыра алу мүмкіндігі әртүрлі модульді элементтерді қол жетімді бағамен жаппай өндіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, Гери өзінің дизайн процесінің бөлігі ретінде көптеген физикалық модельдер мен компьютерлік модельдерді жасағанымен белгілі. Компьютер күрделі пішіндерді жасауды жеңілдеткенмен, әр түрлі болып көрінетін нәрсе де "деконструктивті" емес.

Сын-пикірлер

Кеннет Фрэмптонның "Заманауи сәулет: сын тарихы" (бірінші басылым, 1980) кітабы жарық көргеннен бері сәулет теориясы ішіндегі сынның рөлі туралы айқын сана пайда болды. Дерридаға философиялық ықпал ретінде сілтеме жасағанда, деконструктивизмді постмодернизмнің басқа негізгі тармағы, сыншыл регионализм сияқты сыншыл теорияда негізге ие деп қарастыруға болады. Критикалық теорияның екі аспектісі, шұғылдық пен талдау, деконструктивизмде кездеседі. Деконструктивизмде басқа шығармаларды немесе прецеденттерді қайта қарау және сынға алу, сондай-ақ эстетикалық мәселелерді алдыңғы планға қою үрдісі бар. Мысал ретінде Векснер орталығын алайық. Алайда, сыншыл теорияның негізгі мәні капитализмді және оның шектен шығуын сынға алу болды, және сол жағынан деконструктивистердің көптеген еңбектері сол тұрғыдан сәтсіздікке ұшырайды, егер олар тек элита үшін жасалса және объектілер ретінде өте қымбат болса, қандай сын болса да, олар дизайн конвенцияларына беруге үміттене алады. Деконструктивизмдегі сын мен сыншыл аймақтанушылықтағы сынның айырмашылығы - сыншыл аймақтанушылық күрделіліктің жалпы деңгейін азайтады және жергілікті айырмашылықтармен модернисттік сәулені татуластыруға тырысқанда, айқын талдауды сақтайды. Бұл шын мәнінде модернисттік "орда тілінің" пайда болуына әкеледі. Сыншылдық аймақтанушылық өзін-өзі сынға алудың жоқтығын және орынның утопизмін көрсетеді. Деконструктивизм, бұл арада, өзін-өзі сынға алу деңгейін және орынның дистопианизмін, сондай-ақ сыртқы сынды сақтайды және күрделілік деңгейін сақтауға ұмтылады. Бұл қозғалысқа тән кейбір сәулетшілер, атап айтқанда Фрэнк Гери, өздерінің жұмыстарының деконструктивистік деп жіктелуін белсенді түрде қабылдамады. Деконструктивизмді сынға алушылар оны әлеуметтік маңызы аз таза формальды жаттығу ретінде қарастырады. Кеннет Фрэмптон оны "элиттік және тәуелсіз" деп санайды. Никос Салингарос деконструктивизмді қиратылған формаларды құру үшін дизайн ойлауды басып кіретін "вирустық өрнек" деп атайды; Дерида мен Филип Джонсонның сипаттамаларына ұқсас болса да, бұл бүкіл қозғалысты қатаң айыптау ретінде қарастырылады. Басқа сын-пікірлер деконструктивистік философияға ұқсас - деконструктивизм актісі эмпирикалық процесс болмағандықтан, ол сәулетшінің қалаған нәрсесіне әкелуі мүмкін, сондықтан ол дәйектіліктің жоқтығынан зардап шегеді. Бүгінгі таңда қозғалыстың философиялық негіздері жоғалып кетті деген сезім бар, ал қалған нәрсе - деконструктивизмнің эстетикасы. Басқа сыншылар сәулет - тілдік философияның тақырыбы бола алатын тіл деген тұжырымдаманы жоққа шығарады, немесе егер ол бұрын тіл болса, сыншылар енді ол тіл емес деп мәлімдейді. Басқалары өткенді қабылдамай, оның орнына нақты құндылықтарды ұсынбайтын және жиі адам сезімдеріне қасақана қарсы стратегияларды қолданатын сәулет өнерінің даналығы мен болашақ ұрпақтарға әсерін күмәнмен қарастырады.

Жалпы және келтірілген сілтемелер

Деррида, Жак (1967). Грамматиканың, (қалың қаптама: , қағаз: , түзетілген басылым: ) аударма. Гайатри Чакраворти Спивак. Джонс Хопкинс университетінің баспасы. Деррида, Жак және Айзенман, Питер (1997). "Қорлы жұмыс" Моначелли баспасы. Деррида, Жак және Гуссерл, Эдмунд (1989). Эдмунд Гуссерлдің "Геометрияның пайда болуы: кіріспе" кітабы. Небраска университетінің баспасы. Фрэмптон, Кеннет (1992). Қазіргі заманғы сәулет, тарихи сын. "Темза және Хадсон" үшінші басылымы. Джонсон, Филипп және Вигли, Марк (1988). Деконструктивистік сәулет: Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайы. "Литтл Браун және Компания" Хэйс, К. М. (қалыптастырушы) (1998) деп атады. Қарсылық Reader. Принстон сәулет баспасы. Кандинский, Василий. Ұшаққа бағыттау және сызу. "Довер" баспасы, Нью-Йорк. МакЛеод, Мэри, "Реган дәуіріндегі сәулет және саясат: постмодернизмнен деконструктивизмге дейін", "Assemblage", 8 (1989), 2359 б. Рики, Джордж (1995). Конструктивизм: шығу тегі мен эволюциясы. Джордж Бразиллер; Қайта қаралған басылым. Салингарос, Никос (2008). "Архитектураға қарсы және деконструкция", 3-ші басылым. Umbau Verlag, Солинген, Германия. Цхуми, Бернард (1994). Архитектура және ажырасу. MIT баспасы. Кембридж. Ван дер Стрейтен, Барт. Сурет және баяндау Қауіпсіз және деконструкцияның архитектурасы 2006 жылдың сәуір айында алынды. Вентури, Роберт (1966). Сәулет өнеріндегі күрделілік пен қарама-қайшылық, Қазіргі заманғы өнер мұражайы, Нью-Йорк. Вентури, Роберт (1977). Лас-Вегастан үйрену (Д. Скотт Браун және С. Изенурмен бірге), Кембридж MA, 1972, 1977 жылы қайта қаралған. Вигли, Марк (1995) Деконструкцияның сәулеті: Дерриданың үйі. MIT баспасы. Висенте Эстебан Медина (2003) Forma y composición en la Arquitectura deconstructivista, © Докторлық диссертация, Мадрид политехника университеті. Registro Propiedad Intellectual Madrid No 16/2005/3967 (Интеллектуалдық меншік тіркелімі) Диссертациясын PDF түрінде жүктеу сілтемесі: http://oa. Ө.м. es/481/