Кіріспе

Mosquitoes) - американдық жазушы Уильям Фолкнердің сатирикалық романы. Кітап алғаш рет 1927 жылы Нью-Йорктегі Boni & Liveright баспасында жарық көрді және автордың екінші романы болып табылады. Ақпарат көздері Фаукнердің 1925 жылы Парижде өмір сүрген кезінде "Шошқаларды" жазғанын немесе 1926 жылы жазда Миссисипи штатының Паскагула қаласында жазғанын қарама-қайшылайды. Алайда, оның орнын ғана емес, мазмұнын да Фаукнердің Францияға көшкенге дейін уақыт өткізген Жаңа Орлеанның шығармашылық қауымдастығына жеке араласуына айқын сілтеме жасағаны кеңінен келісіледі. Нью-Орлеан қаласы мен Пончартрейн көліндегі яхта - романның негізгі екі орны. Қаладан басталып, қалада аяқталатын оқиға әртүрлі суретшілер, эстетиктер мен жасөспірімдердің өнерге бай меценаттың иелігіндегі "Наусика" атты моторлы яхтада төрт күндік экскурсияға шыққандарын көрсетеді. Роман алты бөлімге бөлінген: кейіпкерлерді таныстыратын пролог, әрқайсысы сағаттап яхта сапарының бір күнін құжаттаған төрт бөлім, кейіпкерлерді өзгерген немесе өзгермеген күйінде қайықтағы өмірлеріне қайтаратын эпилог. Романның АҚШ-тағы авторлық құқығы 2023 жылдың 1 қаңтарында аяқталды, 1927 жылы жарияланған барлық шығармалар қоғамдық меншікке енді.

Алдын ала сөз

"Кілегейлер" әңгіменің басты кейіпкерлерінің бірі Гордон есімді қарапайым және адал мүсіншідің пәтерінде ашылады. Суретшінің досы Эрнест Тальяферро оған пәтерде қосылады, Гордонның мүсінге қазылғандығын мұқият бақылайды. Таллиаферро мүсіншімен әйелдермен қарым-қатынас жасау қабілеті туралы біржақты "сүйлеседі". Суретші Таллиаферроның айналасында жұмыс істейді, әр талап пен сұраққа бей-жай қарайды, бірақ бай миссис Мауриердің жоғарыда айтылған қайық сапарына қатысу ұсынысынан бас тартады. Ол Гордонға сүт алуға бара жатқанда, жақында болатын яхталық саяхаттың үй иесі миссис Мауриермен кездеседі. Гордонның пәтеріне тез оралу, онда миссис Мауриер оны яхталық экскурсияға қатысуға шақырады. Гордон алыста және қызығушылық танытпаған аураны сақтаса да, оның Пэтке деген кенеттен тартылуы саяхатқа қатысты ойынан айнығанын анықтайды. Таллиаферро Гордон мен әйелдермен қоштасқанда, оның қаладағы жолы және оның соңынан еріп кеткен басқа кейіпкерлердің жолдары сюжетке бағытталған көп қырлы Нью-Орлеанс көркемдік қауымдастығын таныстыруға қызмет етеді. Келесі кешкі асқа Таллиаферроның Гордонмен кездесуі, содан кейінгі өнер туралы әңгімелері, сондай-ақ Таллиаферро, Джулиус Кауфман және Доусон Фейрчайлдтің өзара әрекеттесулерінде айтылған жыныстық шиеленістер романның қалған бөлігін сипаттайтын өзара әрекеттесулер мен тақырыптарға алаң құрды.

Бірінші күн

Екінші бөлімді ашып, миссис Мориер барлық қонақтарды Наусикаға қарсы алады. Қатысушылар әр түрлі және әртістер, өнер еместер және жастар болып бөлінеді. Ол, ең алдымен, Мауриер ханым қонақтарына жоспарлаған іс-шаралардың хронологиялық негізін жасаса да, оның қонақтары, әсіресе ерлер, оның ұсыныстарына қатысуға қарағанда, өз бөлмелерінде виски ішуге және әйелдер туралы ушак айтуға және өнер туралы талқылауға көбірек қызығушылық танытатыны анық болады. Жағалаудағы алғашқы күн кішігірім бір оқиғамен аяқталады, Тальяферро мырза кемедегі әйелдердің бірін көздеп отырғанын білдіреді, бірақ жабық есік артында оның атын ғана айтады.

Екінші күн

Екінші күні қайықтағы іс-шаралар кейіпкерлердің дамуына және олардың бір-бірімен қарым-қатынасына одан әрі артта қалады. Ерлер арасында сусын ішіп, ұқсас әңгімелесулер жалғасады, бірақ саяхаттың екінші күні көбінесе кейіпкерлер жұптарының өзара әрекеттесуімен анықталады, бұл олардың арасындағы жыныстық шиеленісті қалыптастырады. Мысалы, миссис Джеймсонның Питке деген ықыласы жігіттің назарынан тыс қалады. Сол сияқты, Тальяферро мырзаның Дженниге деген қызығушылығы артады, бірақ ол әрқашан сияқты, ол қызбен ешқандай қарым-қатынас жасай алмайды. Миссис Мауриер қайтыс болған ер адамдардың барлығы Женни мен Пэтке құмарлық танытқандарын көріп, олардың сүйіспеншілігіне қайғырады. Бұл екі еркек қарашығы бөлмеде бірге жатқанда, қысқа, жыныстық қатынаста болады. Күн бойы дамып келе жатқан жалғыз ашық өзара сезімдер Пэт пен жүйкелі стюард Дэвид Уэст арасында, ол Женнимен жақын кездесуден кейін түн ортасында жүзуге барады. Екі қарама-қарсы көрініс тарауды аяқтап, Дэвид Уэст пен Пэт түн ортасында қайыққа мініп, жастық шақтағы қуаныштарымен қайтып келеді, ал миссис Мауриер төсекте жалғыздықта жылап жатыр.

Үшінші күн

Жахтадағы үшінші күн Пат пен Дэвид қайықты тастап, Мандевилл қаласына қашуға шешім қабылдағанда басталады. Кітаптың басты кейіпкерлері қайықтағы Пэт пен Дэвидті өздерінің мақсатына жету үшін аяқсыз саздан өтіп бара жатқанда, қайықтағы кейіпкерлер арасында алға-артқа ауысады. Қайықтағы кейіпкерлер арасында жыныстық қатынас пен көркемдік талқылаулар жалғасуда. Осы тарауда ең айқын өзгеріске ие болып отырған нәрсе - миссис Вайзманның жыныстық қатынаста да, ақыл-парасаттылық танытуда да алатын басты рөлі. Миссис Вайзманның қызығушылығы оның қызға үнемі қарап тұрғанынан көрінеді. Осы тараудан бұрын көркем шығармашылықтың артықшылықтары туралы әңгіме қайықтың ер жолаушыларының арасында ғана болды, бірақ қазір, Джениге қарағаннан кейін, миссис Уайзман Фэрчайлд, Джулиус және Марк Фрост арасындағы пікірталаста маңызды орын алады. Мауриер ханым да бар, бірақ оның "Өмір өнері" туралы идеалистік ойлары естілмейді. Ақырында, сөйлесуден, отырудан, тамақтанудан шаршап, қайықтағы жолаушылар бір-біріне қосылып, қайықты суға батып қалған жерінен тартуға тырысады. Олардың қайықты босату үшін күресі Пэт пен Дэвидтің тіршілік үшін күресімен бейнеленеді, өйткені олар батпақты аралап, сусыздануды жалғастырады. Қайықтан құтылу мүмкін емес болғандықтан, кейіпкерлер яхтаға оралады және жыныстық қатынас пен өнерді зерттеуден қысқа мерзімді демалыс аяқталады. Бұл негізгі тақырыптар тез арада қайталанады, өйткені миссис Вайзман Дженниді сүйеді, ал қалған ер адамдар ішіп-жеп, сөйлеседі. Пэт пен Дэвид тез оралады және күннің соңында бәрі қалыпты жағдайға келеді.

Төртінші күн

Төртінші күн басталады, Дэвид жақсы жұмыс іздеп қайтадан кетеді. Үшінші күнгі қызығушылық та жоғалды. Қайық әлі де тұрып жатыр, Гордонның қайда кеткенін ешкім білмейді. Ақырында Пэт пен Дэвидті қайтарған адам Гордонды да алып келеді. Девид жолдан шыққаннан кейін, Гордонға, ең соңында, оны бірінші кезекте қайықпен саяхатқа әкелген Пэтке деген қызығушылығын зерттеу мүмкіндігі беріледі. Олар бір-бірімен айтысып, ақыры баладай соққыға жығылады. Алайда, одан кейін ол оның қолында жатыр және олар бір-бірін таниды. Жүкті сүйрегіш келіп, жағаға шығып қалған яхтаны құтқарады, сонда барлығы, соның ішінде Гордон да, кешке би билеп өтеді. Талияферро мырза Фейрчайлд пен Джулиустың айла-амалының құрбаны болады, ол оны Дженидің бөлмесі деп санайды, бірақ шын мәнінде ол қазір тұрмысқа шыққан Мюрриер ханымның бөлмесі.

Эпилог

Эпилог "Наусика" жолаушыларының құрлықтағы өмірлеріне және жеке өмірлеріне, көптеген бос ұштарын байлап, жалғастырады. Дженни мен Пит өз отбасыларына оралады. Майор Айерс асқазан тұздарының өнертабысын ұсыну үшін кездесуге қатысады. Марк Фрост пен миссис Джеймсон, екі қиялсыз суретші бір-бірінен махаббат тауып, қарым-қатынас жасайды. Гордон, Джулиус және Фэрчайлд өнер туралы соңғы рет талқылайды және Гордон мәрмәрмен жұмыс істеуден саз балшыққа ауысқанын және одан миссис Мауриердің бейнесін қалыптастырғанын айтады, бұл оның кітаптың басында жұмыс істеген жас әйелдің жалаңаш бейнесін бейнелеуге деген бұрынғы көркемдік мағынасынан едәуір алыстады. Соңғы бөлімде Таллиаферро мырза Фэрчайлдке барады, ол әйелдермен қарым-қатынаста өзінің қабілетсіздігіне тағы да ренжіді. Үйге оралғаннан кейін Таллиаферро әйелдермен қалай табысты бола алатыны туралы аян деп санайды. Роман Фэрчайлдке қоңырау шалуға тырысқанда аяқталады, бірақ екінші жағынан тек оператор ғана, ол мысқылдап "Оларға айт, үлкен бала; оларға қатал қара" дейді.

Негізгі кейіпкерлер

Эрнест Тальяферро - 38 жастағы, сегіз жылдан бері жесір қалған, Нью-Орлеанның көркемдік қауымдастығына енген, бірақ өзі суретші емес. Оның бүкіл тұлғасы - бұл есептелген конструкция, ол өзінің атын "Тарверден" өзгертті, тіпті Еуропаға қысқа сапар кезінде бір рет алған зардап шеккен кокнимен сөйлеседі. Ол әйелдердің киімдерін көтерме саудамен сатып алады, бұл кәсіп оны әйелдердің қалаулары мен қажеттіліктерін жақсы біледі деп сендіреді. Алайда, ол өзінің және қарсы жынысты адамдармен қарым-қатынас жасау қабілетіне сенімді емес, ол кітаптың көп бөлігін ешқашан жемісті бола алмайтын қарым-қатынастарды дамыту туралы немесе күлдірмелі түрде сөйлесуге жұмсайды. Гордон - биік, мықты, менмен, әлеуметтік жағынан еш байланысы жоқ мүсінші, ол тек өз жұмысына ғана берілген. Оның кейіпкерін сыншылар "нағыз суретші" туралы Фолкнердің идеясын білдіреді деп санайды. Доусон Фэйрчайлд - Огайо штатынан шыққан, Нью-Орлеанста өмір сүріп жатқан жазушы. Ол ашық, достық және пікірлерімен бөлісуден қорықпайтын, Гордонның қарсы жағынан өнер адамы. Оның кейіпкері романшыл Шервуд Андерсонның сатирикалық бейнесі болып саналады, ол Фаукнердің манторының бірі болды. Джулиус Кауфман - өнер сыншысы және ақын Ева Кауфман Вайзманның ағасы. Ол бүкіл кітапта "Юлиус" немесе "Семит адамы" деп аталады және Даусон Фейрчайлдпен өнердің құндылығы туралы үздіксіз талқылауға қатысады, көбінесе өнерді "тұлғаның өмірлік тәжірибесімен салыстыру" деп айыптайды. Патриция Мауриер ханым - кітаптың басым бөлігін сипаттайтын төрт күндік қайықпен саяхатты ұйымдастыратын бай және қартайған жесір әйел. Өнердің қамқоршысы ретінде суреттелген оның көркемдік қауымдастыққа деген қызығушылығы басқа да айтылмаған сенімсіздіктерді жасыру үшін мәжбүрлі түрде жабылатын сияқты. Әңгіме өрбіген сайын, ол да, Тальяферро мырза сияқты, әрдайым махаббат іздеп, бірақ оны таба алмайтыны анық болады. Патриция "Пэт" Робин - Мюрриер ханымның немересі және Джоштің егіз інісі. Ол өмірге деген жастық құштарлығымен және әрқашан қызығушылықпен ерекшеленеді. Оның андрогиндік, жастық денесі кітап бойына ерлер мен әйелдердің құмарлықтарының объектісіне айналады, әсіресе Гордон үшін. Теодор "Джош" Робин - миссис Мауриердің немересі және Пэттің егіз інісі. Ол келесі жылы Йель университетіне барады. Гордон сияқты Джош кітаптағы тыныш кейіпкер, ол топтағы суретшілер қатарында қарастырылмаса да, кемеде кез-келген физикалық шығармашылық жұмысты жасайтын жалғыз кейіпкер, ол әрқашан ағаштан жасалған цилиндрден құбыр жасаумен айналысады. Ева Кауфман Уайзман - лесбиянка, ақын және Джулиус Кауфманның әпкесі. Женнидің жастығына деген құмарлығы мен ерлер басымдылығында болған көркемдік талқылауларға ерекше және көрегендікпен қосқан үлесі арасында Вайзман романдағы гендерлік рөлдер мен сексуалдықты зерттеуде басты рөл атқарады. Марк Фрост - жас, арық ақын, ол Наусикадағы топқа қосылады. Өзін Нью-Орлеанның ең үздік ақыны деп танытқан, бірақ жалқау және бейтарап, ол осы атаққа лайық болуға аз нәрсе жасайды. Дороти Джеймсон - суретші, ол өз кәсіпінде Марк Фрост сияқты өнімсіз. Олар бір-бірінің теңдестерін, Гордон мен Фэрчайлд бейнелеген шығармашылық суретшілерге шын мәнінде тек қана ілеспелер болып табылатын, өзін-өзі мақтан тұтатын суретшілерді білдіреді. Майор Айерс - "Наусика" кемесідегі британдық бизнесмен. Женевьева "Дженни" Штайнбауэр - Патрисия қалада кездескен жас қыз, ол соңғы минутта экскурсияға шақырады. Ол Пэт сияқты кітаптың әр түрлі кейіпкерлері үшін жыныстық құмарлықтың объектісіне айналады. Пит Джинотта - Дженнидің жігіті. Г-жа Джеймсон Питке ертерек тәндік қызығушылық танытса да, ол қайықта болған кезде, негізінен, кейіпкердің рөлін атқарады, бірақ оның шығу тегі эпилогқа дейін түсіндірілмейді. Ол "Феникс сияқты" мейрамхана бизнесімен табысқа жеткен қарапайым итальяндық отбасынан шыққан. Дэвид Уэст - "Наусика" кемесідегі стюард. Кітап бойына "бағушы" немесе "Дәуіт" деп аталады, оның кейіпкері Пэт оны танығанға дейін кітапта байқалмайды. Ол мен Пэт қашып кеткенде, кітапта үлкен рөл атқарады, олар жақын маңдағы Мандевилл қаласына көз тігеді, бірақ сусыздану оларды қайыққа оралуға мәжбүрлегенше, ешқандай мақсатқа жетпейді.

Кіші әріптер

Фолкнер оқиғада Джени мен Пэт арасындағы әңгімеде "күлкілі адам" ретінде танысады, ол бір кезде "кәсіп бойынша өтірікші" екенін айтып, оны жақсы ақшаға айналдырды. Генри "Хенк" Робин - Пэт пен Джош Робиннің әкесі. Джо Джинотта - Пит Джиноттаның ағасы, ол Пит үйге оралған кезде ғана әңгіменің соңында кіреді. Г-жа Жинотта Пит Жиноттаның анасы. Ол сонымен қатар Пит үйге оралған кезде эпилогта бірінші болып пайда болады.

Фолкнердің өміріндегі масалар мен оның тарихи негіздері

"Кенелер" шығармасының бастауы 1925 жылы сәуір айында Пончартрейн көлінде болған Фаукнердің өміріндегі белгілі бір яхталық экскурсиядан басталған. Қатысушылар Нью-Орлеанның көркемдік қауымдастығының мүшелері болды және суретші Уильям Спратлинг, романист Хамильтон Бассо және романист және әңгіме жазушы Шервуд Андерсон болды. Бұл сапар мен "Шошқалар" романында баяндалған ойдан шығарылған сапардың ұқсастығы романның орнын толтыруға әсер еткенін айқын көрсеткенмен, көптеген сыншылар мен Фаукнердің оқырмандары оның өміріне тікелей сілтемелердің осы жерде аяқталмайтынын атап өтті. Мысалы, Доусон Фейрчайлдтің кейіпкері өзінің ұстазы Шервуд Андерсонның сатирикалық портреті ретінде танымал және оның Фолкнермен қақтығысуының себебі ретінде келтірілген.

Баспагердің елеулі мәтіндік өшірулері

Өте үйлесімді әңгіме ретінде қарастырылмаса да, Mosquitoes-ті оқығанда, мәтіндік бір-біріне байланысты емес нәрселер айрықша айқын көрінеді. Бұл 1927 жылы Boni & Liveright компаниясының кітапты басып шығару алдында төрт рет жасаған маңызды редакцияларына байланысты. "Негізгі тақырыптар" бөлімінде талқыланғандай, жыныстық қатынас және жыныстық қатынас "Шошқалар" кейіпкерлерінің талқылаулары мен өзара іс-қимылдарында маңызды рөл атқарады. Кітап өзінің басылып шыққан түрінде әртүрлі эротикалық көріністер мен ұғымдарды, соның ішінде лесбияндықты зерттегенмен, кітаптан төрт негізгі бөлім кесіліп, қазір Вирджиния университеті Альдерман кітапханасында сақталған Фолкнердің түпнұсқалық баспасында ғана сақталған. Фолкнердің ғалымы Минорз Гвин баспагердің осы төрт сахнада гомоэротизмді ашық зерттеуіне байланысты шекараны тартқанын айтады. Көптеген хомоэротикалық және әсіресе лесбияндық сезімдер мен әрекеттердің көптеген мысалдары бар, бұл кескіленген көріністер 1920 жылдары жарияланбауға болатын жыныстық қатынастың табулық көріністерін тым ұзаққа созылуы мүмкін.

Негізгі тақырыптар

Романның сағаттық, күн сайынғы ұйымдастырылуы форма мен функциясы бойынша круиздік кемеде өткен қайталанатын және қарапайым күндердің табиғатын көрсетеді. Кейіпкерлердің қайталанатын әрекеттерін нақты уақыт бөліністеріне негіздеу арқылы Фолкнер яхтаның жолаушыларының әртүрлі комбинациялары арасындағы әңгімелесу мен өзара әрекеттесудің шексіз ағыны болып көрінетін нәрсеге құрылым береді. Бұл қайықтың қарапайым құрылымы сонымен қатар жолаушылардың уайымдарын (суға түсу, билеу, тамақтану және т.б.) кейіпкерлердің негізгі қызметіне арналған сахнаға айналу үшін "реторикалық құрылғылар ретінде қызмет ететін жұқа бүркемеленген ауызша сөйлеу құралдары" арқылы Фолкнер өзінің өмірінде түсіну үшін күрескен негізгі мәселелерді шеше алады. Ол кейіпкерлердің әртүрлі тұлғаларына ие болып, осы тақырыптарды олардың ашық талқылаулары немесе жасырын ойлары арқылы қарастырады. Жеке кейіпкерлердің тақырыптарды қалай зерттегеніне қарамастан, оқырмандар оларды Фаукнердің барлық нәрсені білетін үшінші тұлғалық әңгімесі арқылы таба алады. 1920-ші жылдардағы Американың оңтүстігіндегі қазіргі заманғы мәдениетке қатысты көптеген көзқарастар Фолкнердің жазбасындағы мәдениеттік сілтемелерден алынса да, екі негізгі тақырып мәтінде көрініс табады және жеке және бір-бірімен қарым-қатынасы тұрғысынан зерттеледі. Бұл Фолкнердің жыныстық қатынас пен жыныстық қатынас және суретшінің әлеуметтік рөлі туралы зерттеулері.

Жыныстық қатынас және жыныстық қатынас

Талиаферро өзінің "жыныстық инстинктінің" ерліктерін күлкілі түрде талқылаған "Шошқалар" кітабының алғашқы жолы бірден жыныстық қатынас пен жыныстық қатынасқа қатысты талқылаулар мен сілтемелерді енгізеді, бұл романның кейіпкерлері арасындағы өзара қарым-қатынас пен әңгімелесуде маңызды рөл атқарады. Кітаптың көп бөлігінде өзінің кейіпкерлерін Наусикаға тұтқындап, Фолкнер әртүрлі жыныстық қатынастарды зерттеудің құралын, сондай-ақ гетеросексуалдық гендерлік рөлдерді сұрастырудың жолын құрады. Жарияланған кітапта олардың таралуына байланысты, сондай-ақ басылым алдында алынып тасталған кітаптың айқын бөліктері, көптеген ғалымдар романның жыныстық қатынас пен жыныстық қатынастың маңызды рөл атқаратыны туралы пікірлер білдірді. Кейбіреулер бұл зерттеулерді Нью-Орлеанның богемалық қоғамдастығында, "жаппай жыныстық маскарадтар мен барлық түрдегі іс-әрекеттердің орны" болған кезде көрген әртүрлі кейіпкерлердің поэтикалық құжаттамасы деп санайды. Алайда, Минроуз Гвин сияқты ғалымдар бұл зерттеу Фолкнердің жеке тәжірибесімен терең байланысты деп санайды, ол сол кезеңнің мәдени міндетті гетеросексуалдық нормаларына күмән келтіргісі келді деп айтады. Фолкнер осы нормаларды бұзады, әңгімеге әйелдердің гомосексуализмін ғана емес, сонымен қатар, мүмкін, анағұрлым маңызды, кейіпкерлердің екіжақты андрогиндік рөлдерінің бейнелері, бұл әйелдердің гомосексуализмін тікелей бейнелеудің туындауы мүмкін шоктан гөрі тақырып туралы көбірек талқылауға қызмет етуі мүмкін. Бұл рөлдерді әсіресе Пэт өзінің андрогиндік, жастық денесімен және жыныстық бейімділігімен, сондай-ақ Эва Вайзманның көркемдік практиканы қоршаған көптеген талқылауларда еркек рөлі арқылы орындады.

Суретшінің қоғамдағы рөлі

Бұл оның жыныстық қатынас туралы зерттеуімен және оның ажырамас бөлігімен қатар, өнердің де, "суретшінің" қоғамдағы рөлін анықтауға тырысуы. Өнерге арналмаған кейіпкерлердің арасындағы ақырсыз әңгімелесулер жиі көлеңкеленіп жатса да, Фолкнердің Өсімдіктерді суретші болу дегенді анықтауға тырысқаны анық. Романда көптеген суретшілер көрінсе де, Гордон Джулиус Фейрчайлд триосының жиі суреттелуі бұл кейіпкерлердің романның суретшінің рөлін зерттеуге бағытталғандығы айқын. Жыныстық қатынас пен жыныстық қатынас туралы талқылаулармен бірге оқырман әрқайсысының шығармашылық әлеммен қарым-қатынас жасаудың ерекше және әртүрлі жолдарын мекендейтін романды бастағанын атап өтеді: тиісінше тыныш, өзін-өзі қамтыған суретші, сыншы сыншы және көп сөйлейтін автор. Романның дамуы барысында осы кейіпкерлердің әрқайсысында кішігірім өзгерістер байқалады, ал яхталық сапардан оралғаннан кейін олар, салтқа сай суретшілер - бұл сапар барысында бір-біріне ұқсап, өзгергендер. Бұл өзгерістер Фолкнердің суретші болу дегеніміз не екенін анықтаудың неғұрлым шыңдалған көзқарасын көрсетеді, бір мезгілде өз жұмысына арналады, өз қабілеттерін сынға алады және жазудан тыс әлеммен айналысады.