Кіріспе
Пасханың дұрыс күні туралы дау-дамайлар біздің заманымыздың 2-ші ғасырында ерте христиандықта басталды. Пасхалық жексенбі күнін есептеудің ең жақсы әдісі туралы пікірталас пен келіспеушіліктер сол кезден бері жалғасып келеді және шешілмеген болып қала береді. Христиан діндерінің әртүрлі топтары Пасханы әртүрлі күндері атап өтеді, Шығыс және Батыс христиан шіркеулері бұған айрықша мысал болып табылады.
Controversy over the correct date for Easter
The controversy over the correct date for Easter began in Early Christianity as early as the 2nd century AD. Discussion and disagreement over the best method of computing the date of Easter Sunday has been ongoing ever since and remains unresolved. Different Christian denominations continue to celebrate Easter on different dates, with Eastern and Western Christian churches being a notable example.
Төрт ондықтылық
Квартодециманизм (Вулгатаның латын тіліндегі quarta decima Леуіліктер 23:5-де он төртінші деген мағынаны білдіреді) - еврейлердің Құтқарылу мейрамын 14 нисанда атап өту үрдісі. Төрт ондықты ұстану екі топқа бөлінді, бірі Римде Бласттың, екіншісі Шығыс елінде Поликраттың басшылығымен.
325 жылы Никеядағы бірінші кеңес
325 жылы Никеяның бірінші соборы екі ережеге қол қойды: яһуди күнтізбесінен тәуелсіздік және бүкіл әлемде біркелкілік. Алайда, ол сол күнді анықтау үшін нақты ережелерді ұсынбады, тек қана былай деп жазды: "Барлық шығыстағы бауырластарымыз, бұрын яһудилердің әдет-ғұрыптарын ұстанған, енді римдіктермен және өздеріңізбен [Александрия шіркеуі] және бастарынан бері Пасха мейрамын тойлағандардың бәрімен бірге ең қасиетті мейрамды тойлаулары керек.
664 жылы Уитби Синоды
Римдік миссионерлер Грегори I (590-604) папасы кезінде Британияға келген кезде британдық мәсіхшілердің Жерорта теңізі бассейнінде қолданылған Пасханы есептеудің басқа жүйесіне берік ұстанатынын тапты. Бұл жүйе, Беданың дәлелі бойынша, Пасханы 84 жылдық цикл бойынша, оның айлық айының 14-інен 20-сына дейінгі жеті күндік кезеңге жататын жексенбіге бекітті. 14 нисанның 20 нисанның шекараларын Колумбан да растайды. Рим шіркеуі 15 нисанды 21 нисанда есептеген. 84 жылдық цикл, айдың шектері және 25 наурыздағы күн мен түн теңелуі Маккартидің Падуадағы талдауынан, Biblioteca Antoniana, MS I.27-ден қолдау табады. Осы белгілердің кез келгені ғана Александрия әдісімен есептелген Пасханың күнінен кез-келген айырмашылықтарға әкелуі мүмкін еді. Бұл 84 жылдық цикл (латеркус деп аталады) Александриялық компутқа кезең-кезеңмен жол берді. Александриялық компут 7 ғасырдың бірінші жартысында Ирландияның оңтүстігіндегі кейбір аймақтарда қолданылған болуы мүмкін. Солтүстік ағылшындарда 664 жылы Уитби Синодында британиялық-ирланд циклына қарағанда елександриялық компуттың қолданылуы туралы шешім қабылданды. Александриялық компут ақыры VIII ғасырдың басында Солтүстік Британиядағы ирландтық колониялар қабылдады.
Қазіргі заман Пасханың күнін өзгертуді талап етеді
1582 жылы Грегориандық күнтізбені реформалаудан кейін католик шіркеуі Пасханың күнін есептеу үшін бірдей әдісті қолдануды жалғастырды, бірақ алынған күн Юлиан күнтізбесіне сәйкес есептелгеннен айырмашылығы болды, себебі көктемгі күн мен түн теңелуінің қай кезде пайда болуы және тиісті тоқсанның қай кезде басталуы туралы уақыт айырмашылығы болды. Христиандық Батыстағы протестанттық шіркеулердің барлығы кейіннен Григориан күнтізбесін қабылдады. Шығыс православие шіркеуі және христиандық шығыстың көпшілігі Юлиан күнтізбесіне сәйкес келетін ескі тәжірибені жалғастыруда. Пасханың күнін есептеудің жалпы әдісін табуға бірнеше адам тырысты. 1997 жылы Дүниежүзілік шіркеулер кеңесі Алепподағы (Сирия) саммитте Пасханың күнін анықтау әдісін реформалауды ұсынды: Пасха Иерусалимнің меридианынан анықталған астрономиялық көктемгі күн мен түн теңелуінен кейінгі бірінші астрономиялық толық айдың алғашқы жексенбісі ретінде анықталады. Бұл реформа 2001 жылдан бастап жүзеге асырылуы тиіс еді, өйткені сол жылы Шығыс пен Батыс Пасха күндері сәйкес келеді. Алайда бұл ұсыныс ешқашан жүзеге асырылмаған.