Кіріспе

Католик теологиясындағы тұжырымдама 2018 Netflix релизі Ар-ожданды тексеру - адамның өткен ойларын, сөздерін, іс-әрекеттерін және олардың моральдық заңға сәйкестігін немесе одан ауытқуын анықтау мақсатындағы әрекеттерін және қателіктерін қайта қарау. Христиандар арасында бұл әдетте жеке шолу болып табылады; зайырлы зиялылар, кейде, қоғамдық тұтыну үшін өзін-өзі сынға алады. Католик шіркеуінде күнәсына өкініп, қайырымдылық жасауды қалайтын адамдар он өсиетті немесе бақыттылықтарды немесе қасиеттер мен кемшіліктерді басшылыққа ала отырып, ар-ұжданын тексеруге шақырылады. Осыған ұқсас ілім лютеран шіркеулерінде оқытылады, онда Қасиетті Ашуды алғысы келетін өкініш білдірушілерден он өсиетті басшылық ретінде пайдалануды сұрайды. Бұл процесс исламның мухасаба немесе өзін-өзі ойлау үрдісіне өте ұқсас. Рим папасы Пьев X: "Бұл рәсімнің артықшылығы мен оның христиандық ізгілікке жемістілігі рухани өмірдің ұлы ұстаздарының ілімімен айқын дәлелденген", - деп уағыздады. Игнатий Лойлалық ар-ұжданды тексеруді ең маңызды рухани жаттығу деп санады. Ол өзінің "Рухани жаттығуларында" оның әртүрлі формаларын жеке және жалпы зерттеуде ұсынады (24 43). Жалпы сараптама туралы ол былай деп жазады: "Бірінші мәселе - бұл Құдайға, Иемізге, алған игіліктері үшін алғыс айту" (43). Бұл ой қазіргі уақытта Игнатиандық руханилықтың өте дамыған бөлігіне айналды және әдеттегідей сананы тексеру деп аталатын көптеген оң тәжірибелерге әкелді. Күнде екі рет "тексеру" арқылы Құдайды басқаларға қалай таныту керектігін және өзімізге қалай таныту керектігін және оған қалай жауап беру керектігін қарастырып, күнді ризашылықпен, Құдайдың өмірдегі барлығын көбірек сезіне отырып, жалғастыруға болады. Жалпы, адамның мінез-құлқындағы бір ерекше белгі немесе кемшілікті өзгертуді көздейтін жеке экзамен, толығырақ ой жүгіртуді көздейтін сана экзамені және күнәларды күнәдан бас тарту туралы тағамға дейін қолданылатын ар-ожданның жалпы сараптамасы арасында айырмашылық бар. Бұл соңғы әдіс ар-ождан сараптамасы деп аталады, өйткені ол адамның іс-әрекеттерін моральдық тұрғыдан қарастырып, оның жауапкершілігіне ой жүгірту және күнәлары мен әлсіздіктеріне қарап, күнәға өкінуге дайындалады.

Христиандық

Елші Пауыл мәсіхшілердің әрдайым Киелі шараға келген сайын ар-ұжданын тексеріп, дұға ету керектігін айтқан: "Олай болса, әркім алдымен өзін тексерсін, содан кейін ғана нан жеп, тостағаннан ішсін. Ал егер өзімізді-өзіміз айыптайтын болсақ, онда Құдайдың бізге деген үкімі болмайды ғой. (Құдайдың сөзі). Алғашқы мәсіхшілер жиі - жиі Қасиетті Тағамды қабылдайтын болғандықтан, ар-ұжданды тексеріп, рухани өмірде жиі - жиі әрекет ететін. Көп жағдайда бұл ертедегі дін қызметкерлерінің және монахтар өмірінде күнделікті өмір салтына айналды, мысалы, армяндар әр түн сайын ар - ұжданын тексерген деп айтылған қасиетті Антоний, ал қасиетті Антонийдің ар - ұжданы әр түн сайын ар - ұжданын тексерген. Кейбір мәсіхшілер ар-ұжданды тексеріп, соны өмірде қолдануға тырысады. Қауымдардың жай мүшелері осы рәсімді ізгілікте алға басудың пайдалы шарасы ретінде қабылдауға шақырылды. Бернард былай деп үйреткен: "Өз мінез-құлқыңның мінсіздігін тексеруші ретінде өміріңді күнделікті тексеріп отыр. Қандай жетістіктерге жетіп, неден айырылғаныңды мұқият қарастырып көр. Өзіңді танып-білуге тырыс. Көз алдыңа барлық кемшіліктеріңді қойыңдар. Өзіңмен бетпе-бет келіп, басқа адамдай болып, қателіктеріңді мойындап жыла". Игнатий Лойола өзінің 1524 жылғы "Рухани жаттығулар" еңбегінде бес тармақты адалдық тексеру әдісін сипаттады. Бірінші жағдайда, шәкірттер Құдайға алған игіліктері үшін ризашылық білдіреді; екіншісінде, олар өздерінің қателіктерін біліп, түзетуге рақым сұрайды; үшіншісінде, күннің бірінен соң бірін өткен сағаттарын қайталап, іс-әрекет, сөз, ой немесе әрекетсіздікпен қандай қателіктер жасағанын атап өтеді; төртіншісінде, олар Құдайдың кешірімін сұрайды; бесіншісінде, олар түзетуді қарастырады. Эдгар Мориннің Алжирді қорғаушы ретінде өз мотивтерін күмәнге салуы терминді танымал етті; басқа да белгілі мысалдарға Жавахарлал Нерудің өз тұлғасын және "Modern Review" журналындағы дискін анонимді түрде талдауды жатқызуға болады.