Кіріспе
Латвиялық орыс саясаткері және дипломаты Ян (Иан) Карлович Берзин (Ян Карлович Берзин;; шын аты Pēteris Ķuzis; 25 қараша 1889 [O. S. 13 қараша 1889 1889], Крейс Рига (қазір Zaube қауымдастығында), Ресей империясы 29 шілде 1938, Мәскеу, КСРО), латыш совет коммунистік саясаткері және әскери барлау офицері болды.
Yan (Ian) Karlovich Berzin (Ян Карлович Берзин; ; real name Pēteris Ķuzis; 25 November 1889 [O. S. 13 November 1889 1889], Kreis Riga (now in Zaube parish), the Russian Empire – 29 July 1938, Moscow, the USSR), was a Latvian Soviet communist politician and military intelligence officer.
Өмірбаян
Ол 1905 жылы Ресейдің Социал-демократиялық жұмысшы партиясына мүше болды. Бұрынғы бағыныстысы Уолтер Кривицкийдің айтуынша, Ол 16 жасында 1905 жылғы революция кезінде туған елі Латвияда партизан отрядын басқарды, ол жарақаттанып, тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Жас болғандықтан, оның жазасы жеңілдетілді; екі жыл түрмеде болғаннан кейін, ол Сібірге айдалды, бірақ қашып кетті. 1911 жылы қайта тұтқындалып, елден айдалып кетті, 1914 жылы қашып кетті, 1916 жылы дезертир болғанға дейін ресейлік армияда жеке болды. Дезертирлерді қалпына келтіру және Қызыл Армияның бақылауында болған аймақтардағы шаруалар көтерілісін басу үшін. 1921 жылы наурыз айында Кронштадт көтерілісін большевиктер басып алғаннан кейін орыс теңізшілерін қудалау, тұтқындау және жою бойынша атқарған еңбегі үшін ол жоғары тұрған қызметкерлері тарапынан танылды. 1935 жылы жұмыстан босатылып, бір жыл бойы Қиыр Шығыста қызмет етті. 1936 жылдың қыркүйегінде ол Испанияда азаматтық соғыста республикалық тараптың бас әскери кеңесшісі ретінде Мадридке жіберілді. Қарашада ол Валенсияға ауысты. 1937 жылы 8 маусымда ол Мәскеуге қайта шақырылды және 1937 жылы 8 маусымда өзінің бұрынғы лауазымына әскери барлау қызметінің басшысы болып қайта тағайындалды, бірақ 1937 жылы 1 тамызда ол да қызметінен босатылды, оның орнына А. М. Ұлы тазалау кезінде Латвиядағы НКВД операциясының бір бөлігі ретінде Берзин 1938 жылы 13 мамырда НКВД-ның қолынан қамауға алынып, 1938 жылы 29 шілдеде атылды. 1956 жылы оңалтылған.
Басқа мәліметтер
1948 жылы 14 желтоқсанда Грекияның Афины қаласындағы Кеңес елшілігінің бұрынғы іскер өкілі Александр Барминге Берзин 1937 жылы Барминнің бас бостандығынан айырылуынан бұрын Оуэн Латтимордың Кеңес өкілі болғанын айтты. Берзин "Старик" (Старик "Қарт адам") деген кодтық атпен Венонаның шифрларын шешуде пайда болады.