Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испандық раввин (14791573) Давид бен Соломон ибн (Аби) Зимра (14791573) өзінің аты-жөнінің алғашқы әріптері бойынша Радбаз (רַדְבָּ"ז) деп те аталады, раввин Давид ибн Зимра, он бесінші және он алтыншы ғасырлардың алғашқы Ахроны болды, ол жетекші посек, рош ешива, бас раввин және 3000-нан астам респонсаның (халахикалық шешімдердің) және бірнеше ғылыми еңбектердің авторы болды.
Spanish born rabbi (1479–1573)
David ben Solomon ibn (Abi) Zimra (1479–1573) also called Radbaz (רַדְבָּ"ז) after the initials of his name, Rabbi David iBn Zimra, was an early Acharon of the fifteenth and sixteenth centuries who was a leading posek, rosh yeshiva, chief rabbi, and author of more than 3,000 responsa (halakhic decisions) as well as several scholarly works.
Өмірбаян
Радбаз 1479 жылы Испанияда дүниеге келген. Ол он үш жасында оның отбасын, барлық испандық яһудилер сияқты, Испаниядан қуды. Ата-анасы Сафедте (Мамлюк сұлтандығы) қоныстанды, ол Жозеф Сарагоссидің басшылығымен оқыды. Белгісіз себептермен ол 31 немесе 32 жасында Исраил жерін тастап, Ваттасинид Фезге сапар шегіп, онда нагид Исаак Шолал басқарған бет-диннің (рабилер сотының) мүшесі болды. 1517 жылы түрік үкіметі нагид лауазымын жойғаннан кейін Радбаз Каирге көшіп барды. Мұнда ол Хакам Баши, яғни Мысырдың бас раввині болып тағайындалды. Ол өзінің мол білімі, мінез-құлқының адалдығы және кең көлемді қайырымдылығы үшін жоғары құрметке ие болды. Өз бетінше бай болған Радбаз басқа елдерде де іскерлік байланыстары бар табысты саудагер болған. Ол құрған және қолдаған ешива көптеген танымал студенттерді, соның ішінде Безалел Ашкенази мен Исаак Лурияны тартты. Ысқақ Акриш "Жырлардың жыры" атты еңбегінің кіріспесінде он жыл бойы өз үйінде тұрған Радбаздың кейіпкерін жан-жақты суреттейді. Акриштің айтуынша, Радбаз Мысырдың әлеуметтік және саяси өмірінде бай зиялы ретінде танымал болды. Бас раввин болған кезінде ол Мысырдағы яһудилердің күнделікті өмірі мен дінін көптеген реформаларға енгізді. Бұл - Мысыр яһудилер қауымында Селевкидтер санау жүйесін қолдануды тоқтатып, басқа яһуди қауымдарында жасалған және бүгінгі күнге дейін жалғасып келе жатқандай, Жаратылыстан бастап жыл санауды қайта енгізген адам. Радбаз 90 жасқа толғанда бас раввиндік қызметінен кетіп, байлығының басым бөлігін кедейлерге бөліп, Тораның ғалымдарына арнайы қамқорлық жасады. Содан ол Иерусалимге көшіп барды. Бірақ ол мұнда ұзақ тұрмады, себебі Осман империясы яһудилерге ауыр салықтар төледі. Ол Сафед санжағының астанасы Сафедке қоныстанды, онда ол оны қатты құрметтеген Джозеф Каро басқаратын раввиндік соттың белсенді мүшесі болды. Өмірінің соңғы 20 жылын тыныштықта оқып, жазумен өткізді. Радбаз 1573 жылы Сафедте 94 жасында қайтыс болды.
The Radbaz was born in Spain around 1479. He was thirteen years of age when his family, like all Spanish Jews, were banished from Spain. His parents settled in Safed, Mamluk Sultanate, where he studied under the direction of Joseph Saragossi. For unknown reasons, he left the Land of Israel aged 31 or 32 and traveled to Wattasinid Fez, where he became a member of the beth din (rabbinical court) presided over by the nagid Isaac Sholal. In 1517, upon the abolition of the office of nagid by the Turkish government, the Radbaz moved to Cairo. There he was appointed Hakham Bashi, or Chief Rabbi of Egypt, a title he held for forty years. He was highly revered for his vast knowledge, integrity of character, and extensive philanthropy. Independently wealthy, the Radbaz was a successful merchant with business connections in other countries. The yeshiva which he founded and supported attracted many distinguished students, among them Bezalel Ashkenazi and Isaac Luria. In the introduction to his commentary on Song of Songs, Isaac Akrish paints in vivid colors the character of the Radbaz, in whose house he lived for ten years. According to Akrish, the Radbaz was prominent in both the social and the political life of Egypt thanks to his status as a wealthy intellectual. During the time he served as Chief Rabbi, he introduced many reforms to the everyday life and religion of the Egyptian Jews. It was he who abolished the use of the Seleucid dating system in the Egyptian Jewish community and reintroduced the dating of years from Creation, as was done in other Jewish communities and continues to be done until the present day. Upon attaining the age of 90, the Radbaz resigned the chief rabbinate and divided the greater part of his fortune among the poor, making special provision for Torah scholars. He then moved to Jerusalem. But he did not stay there long, due to the burdensome taxes that the Ottoman Empire had imposed upon Jews. He settled in Safed, capital of the Safad Sanjak, where he became an active member of the rabbinical court presided over by Joseph Karo, who held him in great esteem. He spent the last 20 years of his life in peace, continuing his learning and writing. The Radbaz died in Safed in 1573 at the age of 94.
Шығармалары
Divrei David ("Дәуіттің сөзі") Маймонидтің Мишне Торасындағы шешімдер мен хиддушимді (түпнұсқа Тора ойлары) қамтиды, оны Джозеф Замиро өзінің жеке жұмысы, Хон Йосеф ("Жозефтің байлығы"), Ливорно, 1828 жылы жариялады. Екар Тиферет ("Ардақты құрмет") Маймонидтің Мишне Торасына Абрахам бен Дәуіттің сын-пікірлеріне жауаптар және Толоса Видалының Маггид Мишнесі елемейтін сол шығармадағы үзінділерге түсініктемелер бар; осы түсініктемелерден Хафлаа мен Зераим туралы бөлімдер Смирнада 1757 жылы, ал қалған бөліктер Мишне Тораның Вильнялық басылымында 1890 жылы жарияланды. Келалей ха Гемара ("Гемара ережелері") - Талмудтың әдістемесі, Ибраһим бен Соломон Акраның "Me Harere Nemarim" жинағында жарияланған, Венеция, 1599. Ор Кадмон ("Таза жарық") - Мұса Хагиз редакциялаған Кабалистік еңбек, Венеция, 1713. Маген Давид ("Дәуіттің қалқаны") Реканати мен раввин Яһуда Хаяйтке қарсы еврей әліпбиінің мистикалық түсіндірмесі, Шагис редакторы, Амстердам, 1713. Метцудат Давид ("Дәуіттің қорғаны") "Пардес жүйесі" деп аталатын төрт әдіс бойынша 613 өсиеттің себептерін ашады (Золкиев, 1862). Михтам ле Давид ("Дәуіттің өлеңі") Әндер жыры туралы каббалистік уағыздар, әлі күнге дейін қолжазбада сақталған. Кетер Малкут ("Патшалық тәж") Йом Кипур үшін дұғалар, алғаш рет жоғарыда аталған Ор Кадмонмен бірге басылып шыққан, Елия бен Авраам Соломон ха Кохеннің Смирнадағы Шевет Мусарда басылып шыққан және ақыры Хайденхайммен Йом Кипур қарсаңындағы рәсімге енгізілген. Gilui le Idrot Идрот туралы түсініктеме, раввин Хаим Витальдің жазбаларымен, әлі күнге дейін Иерусалимдегі Абарбанел кітапханасында қолжазба түрінде сақталған. Дине Рабба ве Зута ("Үлкен және кіші шешімдер") - Шүлхан Арухтың түсіндірмесі. Шивим Паним ла Тора ("Тораға жетпіс бет") соңғы екі шығарма Маген Давидтің алғы сөзінде айтылған. Радбаздың респонсалары оның еврей әдебиетіндегі ең үлкен үлесі болып табылады; оның кей бөліктері Ливорнода 1651 жылы (No. 1300); Венеция, 1799 (No. 1318); Фюрт, 1781 (No. 400649); Ливорно, 1818 (No. 20512341) бойынша. Респосаның толық басылымы 1836 жылы Судзилковта жарық көрді. Questions & Responsa (Раввин Давид ибн Әби Зимра жазған, жеті бөлімнен тұратын 2 томдықта жарияланған) (Венеция, 1749), Израильде қайта басылған, н. д.
Divrei David ("Words of David") – containing decisions and chiddushim (original Torah thoughts) on Maimonides' Mishneh Torah, published by Joseph Zamiro, together with his own work, Hon Yosef ("Wealth of Joseph"), Livorno, 1828. Yekar Tiferet ("Honor of Excellency") – containing answers to the criticisms of Abraham ben David on Maimonides' Mishneh Torah and commentaries on those passages in that work which the Maggid Mishneh of Vidal of Tolosa overlooks; of these commentaries, the portions on Hafla'ah and Zera'im were published in Smyrna in 1757, and the remaining portions in the Vilna edition of the Mishneh Torah, 1890. Kelalei ha Gemara ("Rules of the Gemara") – a methodology of the Talmud, published in the collection Me Harere Nemarim of Abraham ben Solomon Akra, Venice, 1599. Ohr Kadmon ("Pristine Light") – a Kabbalistic work, edited by Moses Hagiz, Venice, 1713. Magen David ("Shield of David") – a mystical explanation of the Hebrew alphabet opposing Recanati and Rabbi Judah Ḥayyaṭ, edited by Chagis, Amsterdam, 1713. Metzudat David ("The Bulwark of David") – revealing reasons for the 613 commandments according to the four methods of explanation known as the "Pardes system" (Zolkiev, 1862). Michtam le David ("David's Poem") – Kabbalistic homilies on the Song of Songs, still extant in manuscript. Keter Malkut ("Crown of Royalty") – prayers for Yom Kippur, first published with the above mentioned Ohr Kadmon, reprinted in the Shevet Musar of Elijah ben Abraham Solomon ha Kohen of Smyrna, and finally inserted by Heidenheim in the ritual for the eve of Yom Kippur. Gilui le Idrot – a commentary on the Idrot with notes by Rabbi Chaim Vital, still extant in manuscript in the Abarbanel Library in Jerusalem. Dinei Rabba ve Zuta ("The Great and Small Decisions") – a commentary on the Shulkhan Arukh. Shivim Panim la Torah ("Seventy Faces to the Torah") – the latter two works are mentioned in the preface of Magen David. The Radbaz's responsa are his greatest contribution to Jewish literature; parts of it were published in Livorno, 1651 (Nos. 1–300); Venice, 1799 (Nos. 1–318); Fürth, 1781 (Nos. 400–649); Livorno, 1818 (Nos. 2051–2341). A complete edition of the responsa was published in Sudzilkow, 1836. Questions & Responsa (a collection of responsa written by Rabbi David ibn Abi Zimra, published in 2 vols., in seven parts) (Venice, 1749), reprinted in Israel, n. d.