Кіріспе

Pendulum төрелік, басқаша соңғы ұсыныс төрелік деп аталады (немесе "FOA") немесе бейсбол төрелік, арбитр әрбір тараптардың ұсыныстарын бірін таңдайды мүдде төрелік түрі болып табылады (немесе мүмкін барлық) даулы мәселелер. Мысалы, еңбек ұжымдық келіссөздер жағдайында кәсіподақ жалақыны 7% -ға көтеруді талап етуі мүмкін, ал менеджмент 3% -ды ұсына алады. Төреші шешім қабылдағанда 3% немесе 7% үстеме төлейді. Бұл процедура тараптар дәлелдемелерді ұсынатын және төреші фактілерді анықтаушы ретінде әрекет етіп, үкім шығаратын әдеттегі мүдделік төрелікке қарсы келеді. Еңбек келісімшарттары бойынша дауларда бұл дауды шешу процедурасы келісімшарттық төреліктің жалпы түрі болып табылады. Мүмкін, ең танымал мысал - баскетбол лигасының жалақы төрелігі, онда белгілі бір ойыншылар өздерінің командасының жалақы ұсынысын қабылдамай, өз жалақыларын төрелік етуді таңдай алады. Соңғы ұсыныстың төрелігі АҚШ-та қоғамдық одақ келісімшарттарын анықтау үшін ұжымдық келіссөздердің орнына немесе келіссөздер сәтсіз аяқталған кезде келісімшартты анықтау механизмі ретінде кеңінен қолданылады. ААҚ-ның негізгі мақсаты мен әсері тараптарды келісімге келуіне талпындыру болып табылады. Келіссөздер барысында келісімге келмейтін тараптар FOA бойынша кейбір немесе барлық төрелік мәселелерде толық жоғалту қаупіне ұшырайды. Бұл белгісіздік тараптар төрелік шешім қабылдап, одан құтылатын төрелік шешімнің "бағасы" болып саналады. Керісінше, дәстүрлі төрелікте тараптар төрешіге даулы мәселелерді шешу үшін жүгіну мүмкіндігіне ие болады, бұл төрешіге "әдемі" сотты жасауға құқық береді. Төлемді қолдаудан басқа, FOA пайдалану тараптарды төрелік кезінде ақылға қонымды ұстанымдарды қабылдауға итермелейді, өйткені ақылға қонымды емес ұстаным, әрине, анағұрлым ақылға қонымды бәсекелестік ұсыныстың пайдасына қабылданбайды. FOA алғаш рет 1960 жылдары еңбек қатынастары зерттеушісі Карл Стивенс тарапынан тараптарды келісімге жеткізу стратегиясы ретінде ұсынылды. Кәдімгі төрелік менеджмент пен еңбек арасындағы келіспеушіліктерді шешу үшін ереуілдерге балама ретінде жиі қолданылған. Бірақ зерттеулер көрсеткендей, тараптар аралықта қалады, себебі төреші олардың арасындағы айырмашылықты бөліп береді деп күтеді. Бұл жағдайда, сіздің ұсынысыңыз неғұрлым ақылға қонымсыз болса, соғұрлым жақсы. Осылайша көптеген адамдар төрелік шешімнің даналығына күмән келтірді. Стивенс проблеманы шешу үшін және келіссөз жүргізушілерді дауларды өз бетінше шешуге шақыру үшін соңғы арбитраждық ұсынысты жасады.

АҚШ-тан тыс маятниктік төрелік

Чилидің Еңбек және әлеуметтік қауіпсіздік министрі Хосе Пиньера осы механизмді пайдаланатын ұлттық заңға енгізудің ізашарсы болды. Шынында да, Чилидің 1979 жылғы Еңбек реформасы арнайы ұжымдық келісімдер үшін маятниктік төрелік етуді талап етеді. Чили заңдары тараптардан төрешіге кеткен шығындарды толық төлеуді талап етеді, бұл да төрешіліктен аулақ болып, екіжақты келісімдерге қол жеткізуге талпындырады. Заңмен жеке арбитрлердің тізілімі құрылды (экономистер мен заңгерлер, олардың біртұтас немесе бір бөлігі келісімге сәйкес таңдалады, келісімшарттың шарттарын шешу үшін. Сарапшылардың пікірінше, Чилидегі бұл жүйе өте табысты болып шықты және оны кейінгі үкіметтер бұзған жоқ. Австралия жаңалықтарды пайдалану үшін өтемақыны анықтау бойынша жаңалықтарды жариялаушылар мен цифрлық платформалар арасындағы келіспеушіліктерді шешу үшін соңғы ұсынысты төрелікпен шешетін болады.