Кіріспе

Лондон метросының Бетнал Грин станциясы – Лондон қаласындағы, Бетнал Грин ауданында орналасқан Лондон метросы станциясы. Орталық желісімен қызмет көрсетеді. Ливерпуль көшесі және Майл Энд станциялары арасында орналасқан, Travelcard аймағының 2-аймағында орналасқан және түнгі метро қызметінің аясында жұма және сенбі күндері тәулік бойы ашық. Станция 1946 жылдың 4 желтоқсанында ұзақ мерзімді жоспарланған Орталық желісінің шығысқа қарай кеңейтілуінің бөлігі ретінде ашылды. Бұрын ол әуе шабуылынан қорғануға арналған бомбешік ретінде пайдаланылған. 1943 жылдың 3 наурызында бомбешікке кіруге тырысқан кезде 173 адам, оның ішінде 62 бала қаза тапты. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританиядағы азаматтық халықтың ең көп санынан зардап шегуі деп саналады.

Даму

1935–1940 жылдардағы Лондон жолаушылар көлігі басқармасының (LPTB) жаңа жұмыс бағдарламасы Бетнал Гринде жаңа тереңдегі стансаны қамтыды, ол Ливерпуль көшесінен Онгар мен Вудфордқа дейінгі Орталық желісінің кеңейтілісінің бөлігі болды. Бұл кеңейтілім Лондон және Солтүстік-Шығыс темір жолының Еппинг және Онгарға дейінгі қала маңындағы тармағы арқылы Эссекс округіне салынды. Сонымен қатар, бағдарламаға Лейтонстоун мен Ньюбери Парк арасындағы жаңа жерасты желісі кірді, ол негізінен Солтүстік Илфордтағы дамып келе жатқан жаңа аудандар мен Хейнаулт айналымына қызмет ету үшін Шығыс Авенюдің астынан өтті. Орталық желісінің шығысқа қарайғы кеңейтілісінің құрылысы 1930 жылдары басталды және Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде туннельдер дерлік аяқталған болатын, бірақ рельстер төселмеген еді.

Соғыс кезіндегі апат

Бетнал Гриндегі аяқталмаған станция 1940 жылы бірінші бомбалау науқаны басталған кезде реквизицияланды, ал басқару жергілікті билікке, Бетнал Гриннің метрополитендік округіне, «Аймақтық комиссарлардың» қадағалауымен жүктелді. Қазан айында қарқынды әуе шабуылдары басталды және мыңдаған адамдар мұнда паналады, көбінесе түнде қалып қойды. 1941 жылы Германия мен Италияның әуе күштері Ұлыбританиядан алыстатылып, Кеңес Одағына қарсы бағытталған кезде пананы пайдалану азайды. Бірақ Корольдік әуе күштерінің шабуылдарына жауап ретінде жауапты бомбалау күтілген кезде, паналаушылардың саны қайтадан өсті. 3 наурыз 1943 жылы британдық БАҚ 1/2 наурыз күні түнде Берлинге жасалған RAF-тың ауыр шабуылын хабарлады. Жауапты бомбалау күтіліп отырғандықтан, әуе шабуылы ескерту дабылы сағат 20:17-де естіліп, көшеден қараңғы баспалдақпен төмен қарай адамдардың үлкен және реттелген ағыны басталды. Орта жастағы әйел мен бала баспалдақтың төменгі жағынан үш саты жоғары құлап, олардың айналасындағылар да құлап, қозғалмайтын массаға айналды, олар күрескенде, саны 300-ге жуық адамға жетті. Кейбіреулер босап кетті, бірақ 173 адам, олардың көп бөлігі әйелдер мен балалар, қысылып, тұншығып қалды, ал шамамен 60 адам ауруханаға жеткізілді. 4 наурызда сағат 05:30-да жазылған әуе шабуылы күзетшісінің есебі оқиғаны «адамның құлап, паналауға келгендерді жерге түсіруінен туындаған үрей» деп сипаттады. Кейінгі қақтығыста өлім-жітімнің басты себебі – тұншығу болды. Апат туралы хабарлар 36 сағат бойы жасырылды және оқиға туралы хабарлау цензураланды, бұл соғыс уақытындағы хабарлау шектеулеріне сәйкес болғанымен, жасыру туралы айыптауларға әкелді. Daily Mail газетінің тілшісі Эрик Линден бұл оқиғаны куә болды және оның есебі жарияланбады. Ақпарат сирек болды. Толық мәліметтер 1945 жылдың 20 қаңтарында жарияланды, себебі «бұл ақпарат 22 ай бойы құпия сақталды, өйткені үкімет бұл ақпарат немістердің осындай үрей туғызу ниетімен әуе шабуылдарын жалғастыруына себеп болуы мүмкін деп ойлады». 6 сәуірде премьер-министр Уинстон Черчилль оқиғаның себебі әуе шабуылы кезіндегі халықтың үрейі екенін көрген кезде, оны жаушылық аяқталғанға дейін басып тастау керек деп шешті, өйткені бұл жауға «қайталауға шақыру» болар еді, сондай-ақ ол үрей болмады деген бұрынғы ресми мәлімдемелерге қайшы келер еді. Герберт Моррисон келіспеді, ал Клемент Атли (жақын Лаймхаус сайлау округінің депутаты) үрей «еврейлер мен/немесе фашистерге» байланысты деген қаңқуларды жоққа шығаруды қалады. Ресми тергеу нәтижелері 1946 жылға дейін жарияланбады. Соғыс аяқталғаннан кейін, ішкі қауіпсіздік министрі Герберт Моррисон құпия есептен келтіргендей, жақын маңдағы Виктория паркінен атылған Z батареясының әуеге қарсы ракеталарының түсірілуі салдарынан үрей туды. Соғыс кезінде басқа да билік өкілдері келіспеді, Шордич коронері В. Р. Хедди мырза «мұнда ешқандай үрей немесе асығушылық болған жоқ» деді. Бейкер мен Бетнал Грин корпорациясы арасындағы сот ісінде судья Синглтон «баспалдақта асығушылық немесе итерісу болған жоқ» деді. Роллдардың шебері лорд Грин төменгі соттың шешімін қарағанда «үрей болмағаны жақсы белгілі болды» деді. Лорд Грин сондай-ақ Министрлікті тыңдауды құпия өткізуді талап еткені үшін сынады. Бейкердің ісіне басқа да талаптар ерді, нәтижесінде шамамен 60 000 фунт стерлингке жуық зиян өтелді, соңғысы 1950 жылдардың басында жасалды. Метрополитендік судья Лоренс Риверс Даннның құпия ресми баяндамасында 1941 жылы Бетнал Грин кеңесі Лондонның азаматтық қорғанысына баспалдақтардағы көпшілікті баяулату үшін кедергі қою қажеттігі туралы ескерткені, бірақ бұл ақшаның ысырапқа кететіні айтылғандығын мойындады. Бетнал Гриндегі апат Ұлыбританияда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде азаматтық адамдардың ең көп санынан қаза табуы және Лондон метросы желісіндегі ең көп қаза болды деп есептеледі. Соғыс кезінде бомбадан қаза тапқандардың ең көп саны 107 адамды құрады, бұл Норт-Шилдс қаласындағы Уилкинсонның лимонад фабрикасында (1941) болды, бірақ бір ғана бомбалаудан қаза тапқан британдық азаматтардың саны одан да көп болды.

Ашылу

Станция 1946 жылдың 4 желтоқсанында Central желісі Stratford станциясына дейін созылған кезде ашылды. 2000 жылдардың басында станция Метронет тарапынан жөнделді.

Ескерткіштер

1993 жылы апаттың 50 жылдығына орай, апаттың болған осы оңтүстік-шығыс сатысына ескерткіш тақта орнатылды. Онда Лондонның Тауэр-Хамлетс ауданының гербі бейнеленген және оқиға "Екінші дүниежүзілік соғыстың ең ауыр азаматтық апаты" деп жазылған. 2007 жылы "Жаратушылар қоры" апатта қаза тапқандарға арналған көрнектірек ескерткіш құру үшін құрылды. Ескерткішті жергілікті сәулетшілер Гарри Паттикас және Арбореалдық сәулет өнерінің Женс Борстлеманн жобалады. Ол Бетнал Грин бағының бір бұрышында, метро станциясының тікелей сыртында орналасқан және оқиғадан 74 жылдан астам соң, 2017 жылдың 16 желтоқсанында ашылды. Ол 18 сатыдан тұратын, бетон тұғырынан асып тұратын терек ағашынан жасалған ашық, кері баспалдақ нысанында, апат болған баспалдақтың толық көшірмесі болып табылады. Қаза тапқандардың есімдері сыртқы жағына қашап салынған, ал үстіңгі жағында 173 кішкентай тесік бар, олар қаза тапқандарды бейнелейтін жарық өткізеді.

Басқа да мерекелер

Өлім жаудың шабуылынан болмаса да, 164 қаза тапқанның есімдері Ұлттар Достастығы Соғыс қабірлері комиссиясымен Бетнал Гриннің Метрополитен округінде, сондай-ақ Степнидің Метрополитен округіндегі азаматтық соғыс құрбандарының арасында тіркелген. Барлығы "метро бекетіндегі апатта" қайтыс болған немесе жарақат алғандар ретінде тіркелді. 1975 жылы ITV телеарнасы апат туралы "Ертең керемет күн" атты драмалық телефильмді көрсетті, оны Джон Голдшмидт түсірді және продюсерлік етті, ал сценарийін 16 жасында оқиғаның куәгері болған Бернард Копс жазды. Фильм "Көркем ойын-сауық" санатында Халықаралық Эмми сыйлығына ие болуға үміткер болды, бірақ "Жылаңаш мемлекеттік қызметкер" фильміне жеңілді. 2013 жылдың қараша айында "TUBE" көркемдік инсталляциясының бөлігі ретінде дыбыс суретшісі Ким Зип Бетнал Грин метро апатын еске алуға арналған инсталляция жасады. Бұл жұмысты Whitechapel галереясы қолдады және ұйымның "Бірінші бейсенбі" жобасы аясында насихаттады. "TUBE" төрт апта бойы Сер Джон Соанның Бетнал Грин шіркеуіндегі Сент-Джонның қоңырау мұнарасында қойылды. Сент-Джон шіркеуі трагедия орын алған жерге қарап тұр және 1943 жылдың 3 наурызында уақытша мәйітхана ретінде пайдаланылды. 2016 жылдың 1 сәуірінде, жақын орналасқан Королева Елизавета балалар ауруханасында кенже дәрігер ретінде қызмет етіп, оқиғада қаза тапқандар мен жарақат алғандарға медициналық көмек көрсеткен доктор Джоан Мартин, BBC Radio 4 арнасының Эдди Мейріне апат кешіндегі жеке тәжірибесі және оның өміріне тигізген ұзақ мерзімді әсері туралы айтты.

Дизайн

Вокзал 1935-1940 жылдардағы «Жаңа жұмыстар» бағдарламасы бойынша Лондон көлігі жаңа метро станциялары үшін қабылдаған стильдің үлгісі болып табылады. Poole Pottery компаниясы бұрын өндірген ашық сары түсті плиткалар кеңінен қолданылған. 2007 жылғы жаңғырту кезінде плиткалар қайта жасалды, бірақ платформалардағы бастапқы плитканың бірнеше бөліктері сақталды. Бездіруге рельефті плиткалар кіреді, олар Гарольд Стэблер жобалаған Лондон және Лондон жолаушылар көлігі кеңесінің қызмет көрсететін аймағының символдарымен безелген. Барлық станция кіреберістері, жер асты билет залына баспалдақтар арқылы түсетін жолдар түрінде, сол кездегі Лондон көлігінің бас архитекторы Чарльз Холденнің дизайнына ұқсас.

Байланыстар

Лондон автобустарының 8, 106, 254, 309, 388, D3 және D6 бағыттары, сондай-ақ түнгі N8 және N253 бағыттары осы станцияға қатынайды.

Болашақ дамуы

Central желісі Лондондық жер асты жолдарының Шығыс Лондон желісіндегі Шордич Хай-стрит теміржол стансасының тікелей астынан өтеді және 2010 жылы ашылғаннан бері көршілес Шордич ауданында бұл станцияда көліктік түйін құру қажеттігі айтылып келді. Бұл станция Бетнал Грин мен Ливерпуль көшесі арасында, ішкі Лондонның метро стансалары арасындағы ең үлкен аралықтың бірінде орналасады. Бұл көліктік түйінге бірнеше артықшылықтар болғанымен, жоғары құны, құрылыс барысында Central желісіне туындатар ықпалы және платформалардың Ливерпуль көшесіндегі пойыз тұрағына тым жақын орналасуы себептерімен жоба тоқтатылды. Crossrail жобасы аясында салынған Элизабет желісі 2023 жылы толыққандай іске қосылғаннан кейін ғана бұл мәселе қайта қарастырылады.