Кіріспе
Маракует - Кениядағы аудан. Маракуеттер - Кенияның этнолингвистикалық Каленжин қауымдастығын құрайтын топтардың бірі. Олар Markweta тілін айтады. Маракуеттер бес аймақта тұрады: Алмуо, Черангани (Сенгвер немесе Кимала), Эндоу, Сомбирир (Борокот) және Марквета (жалпы атауды пайда болған диалект). Осы аумақтық топтарды қиып өтетін әр Маракеттің өзіне тиесілі бірнеше кланы бар. 2019 жылы маракеттіктердің саны 119 969 адам болды. Маракуеттердің көпшілігі бүгінде Кенияның әдемі әрі көрікті жері - Эльгейо Маракует округінде тұрады. Ол шығысында Керио өзенімен теңіз деңгейінен 1000 м биіктікте шектеледі, ол Ұлы Рифт аңғарының кішкентай тармағы арқылы өтеді. Батысында Маракует жарлығының батысында теңіз деңгейінен 3300 м биіктікке көтерілген барлық Черангани төбелері бар. Маракует мұрасының маңызды бір бөлігі Транс-Нзоя және Уасин-Гишу округтерінде, сондай-ақ Кенияның басқа қалаларында тұрады. Ал басқалары Австралия, Оңтүстік Африка, Таяу Шығыс және Құрама Штаттар сияқты алыс жерлерге көшіп кетті. Маракуеттің басым көпшілігі шағын көлемдегі аралас шаруашылықпен сипатталатын қарапайым ауылдық өмір сүреді. Олар негізінен биік жерлерде жүгері, картоп, бұршақ және көкөніс өсіреді. Бұл жердегі адамдар көбінесе ешкі және зебу сиырларын бағып, мал бағумен айналысады. Сонымен қатар, олар қарақұмық, сорго, маниока, көкөніс және жеміс-жидек, негізінен манго мен апельсин өсіреді. Керио аңғарының бойында 500 жылдан астам уақыт бұрын пайда болған осы егінді өсіруді қолдайтын күрделі тарихи дәуірге дейінгі суару жүйелері бар. Әлемдегі ең үздік қашықтыққа жүгірушілер, әсіресе, тікұшақпен жүгірушілер осы халықтан шыққан. Мұның бір мысалы - Мозес Киптануи, ол стиплечезде сегізден төмен жүгірген алғашқы адам.
The Marakwet are one of the groups forming the ethnolinguistic Kalenjin community of Kenya, they speak the Markweta language. The Marakwet live in five territorial sections namely Almoo, Cherangany (Sengwer or Kimaala), Endoow, Sombirir (Borokot) and Markweta (the dialect giving rise to the common name). Cutting across these territorial groups are a number of clans to which each Marakwet belongs. There were 119,969 Marakwet people in 2019. Most Marakwet today live in the Elgeyo Marakwet County, a notably beautiful and picturesque part of Kenya. It is bounded to the east by the Kerio River at 1000 m above sea level, which runs through a small branch of the Great Rift Valley. To the west it includes almost the entire Cherang’any hills which rise to 3300 m above sea level west of the Marakwet escarpment. Significant populations of individuals of Marakwet heritage are also resident in the Trans Nzoia, and Uasin Gishu counties, as well as in other towns in Kenya. Others have moved to live in places as far away as Australia, Southern Africa, the Middle East, and United States. A large majority of Marakwet lead a simple rural life characterized by mixed small scale farming. They grow mostly maize, potatoes, beans and vegetables in the highlands. Those who live along the escarpment and the Kerio Valley mainly keep goats and zebu cows. They also grow millet, sorghum, cassava, vegetables and fruits, mostly mangoes and oranges. There is a sophisticated pre historic irrigation furrow system that supports this crop cultivation along the Kerio Valley that is thought to be over 500 years old. Some of the greatest long distance and especially steeplechase runners in the world have come from amongst these people. A notable example is Moses Kiptanui, the first man to run a sub eight in steeplechase.
Тарих
Дәстүрлі Маракует діні иерархиялық реті бар бірнеше құдайлардан тұратын. Ең басты құдай Ассис (күн) болды, кейде оны "Хебетип хематау" деп атайтын. Ол көбінесе баталар мен жақсы ниетпен байланысты. Тағы бір құдай - Ілат (көк күркірі құдайы). Ол жаңбырмен байланысты, ал құрғақ мезгілде оған құрбандықтар шалынады. Сондай-ақ, ол ашу-ызаға толы, кекшіл болып, ашуланған кезде адамдарды жаңбырмен соғады.
19 ғасыр
Маракуеттердің ерекшелігі қашан пайда болғаны белгісіз. ХХ ғасырдың басына дейін әртүрлі маракветтер аумақтық топтары жеке атауларымен аталды. Мысалы, Бич (1911) ендолықтарды зерттеді, ол суктардың көршілері арасында атап өтті.
Мәдениет
Дәстүрлі Маракетт қоғамы көптеген ұқсастықтармен, сонымен қатар басқа Календжин қауымдастықтарымен және басқалардан ерекше ерекшеліктерімен бөлісті.
Әлеуметтік топтар
Маракуеттер бес түрлі аумақтық топтан тұрады, олар "Керио алқабы мен Черангани таулары бойындағы ортақ мекендері арқылы қандай да бір қауымдастыққа ие болды". Солтүстікке қарай аңғар бойымен Ендау, Марквета және Алмуо, төбелерде Борокот және Черангани (Сенгвер немесе Кимала) орналасқан. Аумақтық топтарды кесіп өтетін он үш аталық клан бар, олардың әрқайсысы (Согомды қоспағанда) тотемдермен ерекшеленетін екі немесе одан да көп экзогамиялық бөлімдерге бөлінеді. Бұл кландардың көбі басқа Каленжин топтарында да кездеседі. Әр адам өзінің жеке есімінің негізгі бөлігі ретінде өз кланының атын таниды. Мысалы, Кобил кланынан бір адам: "Сіз кімсіз? "Мен Кобильомын" деп жауап беріп, сол кланның бір әйел мүшесі "Мен Кобильомын" деп жауап береді. Одан кейін: "Кімнің тотемі?" деп сұралады. және тек осы негізгі сәйкестендіруден кейін ғана жеке есімдер беріледі. Ерлер тобы ән салады. Әйелдік ән. ТотемдерKabonKaboninKaboninBaboonҚұрқақ Сырық Тайива (жабайы құс түрі) МоиКимоин немесе МоийоКимоиБыфал Қабырғалы кран Осит (құс) Косомио (жер аралары) КобилКобильоКобилоПоркуин Иті Кипкуто Қара мойынқақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақақа
Фольклорлық
Басқа ауызекі қоғамдар сияқты, маракветтер де фольклорлық шығармалардың бай жинағын жасады. Халықтық әңгімелердің бір хабарды жеткізуге, сондай-ақ тарихи деректерді сақтау құралы ретінде айтылған. Маракует халықтарының бір кең тараған ертегісі - Қиптебердің құлауы туралы аңыз.
Покот халқымен қарым-қатынас
Маракует пен Покот тайпалары үлкен Каленжиннің екі кіші тобы. Соғыс мал ұрлаудың салдарынан басталды, содан бері тайпалар соғыс пен бейбітшілік кезеңдерінен өтті. Кейбір мараквет тайпалары арасында, мысалы, Қапқау мен Қарел арасында жер таласы болғандықтан соғыс өршіді, нәтижесінде адам өмірі құрды (Қапқауда 11 адам қаза тапты). Самбиир аймағының тұрғындары адамдардың қазасына наразылық білдіріп, төменгі бөлігінде қару-жарақтарды алып тастау үшін үкіметке операция жүргізуді өтінді, бірақ бұл жүзеге асырылмады. Аудандық сот Маракуетті бейбіт жер ету үшін әрекет етуге уәде берді. Ескертпе: Карел халқының қазасы Капкау жерін заңсыз алу үшін жасалған үлкен өркөкіректік пен алаяқтыққа байланысты болды. Жауапсыз дәлелдерге және мұқият тексерулерге сүйене отырып, жердің Kapkau-ға заңды түрде тиесілі екендігі анық анықталды. Тарихи деректерге сүйенсек, Капкаудың даулы аумаққа заңды түрде ие екендігі еш күмәнсіз дәлелденді. Бұл мәлімдеме Капкаудың жерді заңды түрде иеленетінін растайтын дәлелді фактілерге негізделген. Меншікке қатысты кез келген дау негізсіз және нақты дәлелдерге негізделген дәлелдерге қайшы келеді. Маракуеттер мен покоцтар арасында бейбітшілік орнатуда үлкен жетістіктер бар. Олардың арасындағы соғыс 2000 жылы Чесойдан шығысқа қарай 26 км жердегі Муркутва Маракуетте 47 адамның қаза тапқандығымен аяқталды. Маракветтер мен покоттар қазір бірге өмір сүреді және сауда жасайды, мысалы, Кипчинда, Чесонгоч, Колоу және Тот базарларында. Маракуеттер сонымен қатар ақшаға алмасу үшін Колово мен Кимнай базарларындағы Покоттарға дәнді дақылдарды [көріш, қарақұмық және сорго] алып барады.