Кіріспе

Испан генералы Алонсо де Сотомайор и Вальмедиано (aˈlonso ðe sotomaˈoɾ; 15451610) - экстремадуралық испан конкистадоры және Чилидің корольдік губернаторы.

Ерте өмір

Ол Эстремадура провинциясындағы Трухильо қаласында Гутьеррес де Сотомайор е Хинозоса мен Беатрис де Вальмедианоның ұлы болып дүниеге келді. 15 жасында әскерге түсіп, 1567 жылға дейін Италияда қызмет етті, содан кейін Фландрияға көшті. 1580 жылы ресми міндеттері үшін Мадридке шақырылды. Патша Филипп II оның әскери қызметін көріп, Сантьяго орденінің рыцарь атағын берді және оны Португалияға қарсы жорыққа жіберді. Алайда, сол кезде Чилиден хабар келді, онда Арауко соғысы жалғасты және күшейтулер қажет болды. Патша содан кейін Сотомайорды округтің губернаторы етіп тағайындап, оны жағдайды шешу үшін үлкен сарбаздар контингентімен жібереді.

Чилидің губернаторы

Сотомайор Чилиге 1583 жылы келді және бұрынғы губернатор Мартин Руис де Гамбоаға қарсы сансыз айыптауларды тыңдап, судья рөлін атқаруға мәжбүр болды. Бұл бұрынғы губернатор салық режимі үшін өте танымал болмады, Таса де Гамбоа, ол индейлерге еңбек түрінде салық төлеуге тыйым салды. Сотомайор Гамбоаны Сантьягодағы үкімет үйінде тұтқындап, түрмеге қамауға мәжбүр болды, ол кепілдікпен босатылғаннан кейін ғана босатылды. Алайда Сотомайор кейіннен Гамбоаны кінәсінен арылтып, толық босатты. Осы адебиеттермен Сотомайордың алғашқы шешімі - бұрынғы еңбек алымдарын қалпына келтіру, Таса де Гамбоаны жою және бұрынғы Таса де Сантильянды қайта құру, бірақ ескі жүйені адамгершілікке айналдыру ережелерімен, индиандарға қарсы енкомендролардың артықшылығынан аулақ болу мақсатымен.

Арауко соғысы

Сотомайор Чилиді Педро де Вальдивия стилімен, яғни бірін-бірі және қалаларды қорғайтын қамалдар тізбегін құру арқылы жаулап алуды ұзартқысы келді. Алайда, бұл жобаны жүзеге асыру үшін кәсіби армия қажет болды, ал Испания билігі аймақтағы және Корольдік ресурстардың жалпы жетіспеушілігіне байланысты мұндай өтініштерден бас тартты. Оның орнына қарсылық көрсеткен мапуче индейлеріне қарсы бірнеше науқан жүргізді. Ол көп жылдар бойы қарсылық көрушілердің басшысы болған метиз Алонсо Диасты тұтқындауға қол жеткізді. Сотомайор ағасы Луисті Вальдивияның айналасындағы науқанға жіберді және 1585 жылы 16 қаңтарда Анголадағы күтпеген шабуылда мапучелерді жеңуге қол жеткізді. Сотомайор өзінің біраз адамдарымен қорғану жоспарын іске асырды. 1584 жылы ол Коэлемудегі Сан-Фабиан-де-Конуо бекінісін құрды. 1585 жылы ол Гуаки өзенінің Био-Био өзеніне құятын жерінде Санто-Арбол-де-ла-Крус бекінісін салуға бұйрық берді. Ол Био-Био өзенінің екі жағында, Espíritu Santo және Santísima Trinidad форттары мен Катирайдағы Сан-Жеронимо де Миллапоа деп аталатын жерде бекініс салуды тапсырды және Пуренде тағы бір бекініс салды, онда ол кішкентай жасақ орналастырды. Ол бұл бекіністерді мапучелер арасындағы байланыс желілерін қысқарту мақсатымен тұрғызып, осы жерлердің әрқайсысында қалаларды тез арада құруды үміттенді, бұл Чилиге күшейтулерді әкелу үшін жеткілікті адамдарды тартады. Бұл түпкілікті жаулап алу үшін тайпаларды азайтудың ең жақсы әдісі деп сенді. Мапуче Токис Нонгониел, Кадегуала және Гуаноалка бұл бекіністердің құрылуына қарсы болды, ақыр соңында 1586 жылы Пуренді тастауға мәжбүр болды. 1589 жылы Сотомайор Пурен бекінісін қайтадан басып алып, кеңейтті және Мариуэну биіктіктерінде теңізге жақын бекініс салды, ал 1590 жылы Арауконы теңізге жақын қазіргі жерге көшірді. Алайда оның әрекеттері мапучелерді әлсіретті. Диазды басып алу жағдайды өзгертпеді, ал бекіністерді құру олардың ешқандай нәтижелерін әкелген жоқ. Араканиялықтар испандықтардың ат-жарақтары мен қару-жарақтарымен жақсы танысты. Аркебус олардың жалғыз проблемасы болды, өйткені олар оны қалай пайдалануды білмеді және кез-келген жағдайда оқ-дәрі көзі болмады.

Үкімет проблемалары

Көтерілісшілердің осы проблемаларының арасында Сотомайорға ағылшын пираттарының, әсіресе 1587 жылы 9 сәуірде Квинтероға келген Томас Кавендиштің шабуылдарына төтеп беруге тура келді. Ол жерде испандықтар оны жеңіп, 10 адамын жоғалтты. Сонымен қатар, ол оңтүстіктегі сарбаздардың көтерілістерін, олардың алтын немесе энкоменда құқықтарына ақы төленбегендіктен шеккен кедейлікпен қозғалған. Осы жағдайдан және күш-жігерінің жетіспеуінен үрейленген Сотомайор 1592 жылы 30 шілдеде Перуге барып, вице-корольге қосымша адамдар жіберуді өтінді. Ол екі жыл бұрын Чилидің вице-губернаторы атағын алып, Испаниядан келген ескі және сақтық заңгер Педро де Вискараны қалдырды.

Панаманың губернаторы

Тамыз айында Сотомайор Кальяоға келіп түседі, онда патша Чилидің жаңа губернаторы Мартин Гарсия Оньес де Лойоланы тағайындағанын біледі. Ол Чилиге оралып, өз іс-әрекеті туралы куәлік берді және қорғады, ол трибуналдан жеңіске жетті. Содан кейін ол Испанияға қарай бет алды, бірақ оны жолшыбай Перудің вице-королі ұстады, ол одан Панама провинциясын басқаруды өтінді, содан кейін ағылшын басқыншылығынан қауіп төнді.

Кейінгі өмірі

Испанияға оралғаннан кейін 1604 жылы Чилидің губернаторы болып тағайындалды. Алайда, ол жердегі қайғы-қасіретіне байланысты ол бұл лауазымнан бас тартты. Ол Үндістан кеңесіне қосылды және 1609 жылы Морискилерді Испаниядан қуып шығарумен айналысты.