Кіріспе

Мексикалық саясаткер Франсиско Хавьер де Лизана и Бомонт (1750 жылы Арнедо, Ла Риоха, Испания 6 наурыз 1815 жылы Мехико қаласында) Мексиканың епископы және 19 шілде 1809 жылдан 8 мамырға дейін 1810 жылы Жаңа Испанияның вице-королі болды.

Діни қызмет

Лизана діни білімін Калатайуда және Сарагосада оқыды, 1771 жылы канондық және азаматтық құқықта докторлық дәрежесін алды. 1772 жылы ол Алкала-де-Энарес университетінде сабақ берді. 1795 жылы ол Таумасияның епископы болып тағайындалды, ал 1801 жылы Теруэль епископы болды. 1802 жылы Мексиканың архиепископы болып тағайындалды, 1803 жылдың қаңтарында Мексикаға келді. Оның шіркеулік басқаруы әлеуметтік игілікпен сипатталды, ол оны құлшыныспен және құрметпен жүзеге асырды. Ол Сан-Лазаро ауруханасын кеңейтіп, жиһаздандырды және Хосписио де Побрес (кедейлер үйі) мен Каса де Нинос Экспозито (талапкерлер үйі) -ді игілікке бөледі. Университетте ол шіркеулік тәртіп кафедрасын құрды.

Саяси мансап

Ол Жозе де Итурригарейді биліктен құлатқан төңкерістен кейін вице-король лауазымын алуды маршал Педро де Гарибайдан сұрағандардың бірі болды. Гарибай мұны жасады, бірақ Аранжуес хунтасы оның қартайғанын және бай саудагерлер мен Корольдік аудиенцияның қуыршағы екенін білгенде, олар оны уақытша ауыстыру үшін 1809 жылдың ақпан айында архиепископ Лизананы тағайындады. Архиепископ таңдалды, өйткені Хунта католиктердің Наполеонды қолдамағанын білген еді. Лизана өзінің саяси міндеттеріне көңіл бөле алуы үшін өзінің туысы, инквизитор Хуан Саенц де Альфароны өзінің шіркеулік міндеттерін атқаруға тағайындады. Саенс де Альфаро көпшілікке ұнамайтын адам еді. Ол провинциялық әскердің жаңа бөлімдерін құрып, Британиядан қару-жарақ әкелді. Ол Испанияның Жозеф I (Жозеф Бонапарт) патшасы деп жариялаған Испанияның дворяндары Маркиз де Брансифорте мен Герцог де Терранованың Жаңа Испаниядағы мүлкін тәркіледі. Ол осы жерді сатып алып, 3 миллион песо алтын қарыз алды. Осы және басқа да көздерден Лизана Испанияға 9 миллион песо аударуға мүмкіндік алды. Испаниядағы соғыс күш-жігеріне жеке үлес ретінде ол жалақы қабылдамады. Гарибай сияқты ол да тәуелсіздік жақтас партияның қарсылығына тап болды. Жаңа Испания ана еліндегі оқиғалар арқылы өзгерді. Анонимді саяси трактаттар мен жасырын жарнамалар таратылды. Тәуелсіздік алу үшін саяси хунталар құрылды. Аудиенсия Итурригарайға қарсы төңкерісі үшін көп сынға ұшырады. Бұл саяси өзгерістердің заңды жолының соңғы тұйығы деп саналды. Тек тікелей әрекетпен ғана құтқаруға болатын. Вице-король осы оқиғалар туралы хабардар болды, бірақ оларға қарсы ешқандай іс-қимыл жасамады. Осы себепті Audiencia-дағы испандар оны криоллолардың жақтасы деп айыптады. Валодалидте (Морелия, Мичоакан) тәуелсіздікке қарсы заговор ашылды. Бұл топты лейтенант Хосе Мариано Михелена және отец Висенте де Санта-Мария басқарды. Олар тұтқындалып, Лизана олармен сөйлесу үшін оларды Мексикаға әкелуге бұйырды. Құрлықшылар вице-корольге (Михеленаның айтуынша) Фердинанд VII патшаның атынан Жаңа Испанияны басқару үшін хунта құруды және осы "август" билігінің билігін ұзарту үшін барлық шараларды қолдануды ұсынды. Лизана заговоршылардың қылмыстық кінәсін таппай, оларды босатуды бұйырды, бұл испандық партияның үлкен ренішіне айналды.

Вице-корольдікке кеткеннен кейін

Осы және басқа да кемшіліктері үшін, сондай-ақ оның қартайып кеткенін ескере отырып, Аранхуэстағы регенттік архиепископты вице-корольдікке жатқызды. Олар келесі вице-король Франсиско Хавьер Венегас келгенше, Real Audiencia-ға орын ауыстыруды бұйырды. Лизана архиепископ қызметін жалғастырды. Ол Карл III крестімен марапатталды. 1815 жылы 6 наурызда Мексика қаласында қайтыс болды.