Кіріспе

Энтони Даунстың 1957 жылғы "Экономикалық демократия теориясы" атты кітабы - Энтони Даунс жазған экономика туралы трактат, 1957 жылы жарық көрді. Кітапта экономикалық теорияны нарықтық емес саяси шешім қабылдауға қолдануға болатын нақты шарттармен модель келтірілген. Сонымен қатар, оның модельдегі тұжырымдарының дұрыстығын растау үшін сыналуы мүмкін эмпирикалық зерттеулердің салаларын ұсынды. Осы саланың көптеген зерттеулері ақырында қоғамдық таңдау теориясына қосылды. Даунс теориясы мемлекеттік саясат туралы нормативтік мәлімдеме жасаудан бас тартады және оның орнына, тиісті ынталандыруларды ескере отырып, үкіметтің не істеуі рационалды екендігіне назар аударады.

Мазмұны

"Даунс" кітабының сегізінші тарауында идеология деген ұғымның өзінің теориясының негізгі бөлігі екенін түсіндіреді. Белгілі бір саяси қоғамдастықтағы сайлаушылардың идеологиялық үлестірілуіне байланысты сайлау нәтижесі тұрақты және бейбіт немесе айтарлықтай әртүрлі болуы мүмкін, тіпті зорлық-зомбылық төңкеріске әкелуі мүмкін. Саяси партиялардың ықтимал санын сайлау құрылымын да қарастыра отырып анықтауға болады. Егер сайлаушылардың идеологиялық ұстанымдары график түрінде көрсетілсе және егер графикте бір ғана шың болса, онда орташа сайлаушыны анықтауға болады және өкілді демократияда кандидаттарды таңдау және саясатты таңдау орташа сайлаушының ұстанымдарына қарай тартылады. Керісінше, егер идеологиялық үлестіру графигі екі есе жоғары болса, бұл сайлаушылардың көпшілігі өте либералды немесе өте консервативті екенін көрсетеді, саяси консенсусқа немесе саяси тепе-теңдікке деген бейімділікке қол жеткізу қиын, өйткені әр режимді білдіретін заң шығарушылар сайлаушылар тарапынан жазаланады. орта позицияны білдіретін саясатты қолдап, екінші тараппен консенсусқа қол жеткізуге тырысу. Мұнда Даунс сегізінші тарауда дәлелдеуге тырысатын негізгі ұсыныстардың тізімі келтірілген: Екі партиялық демократия, егер оның азаматтары арасында үлкен идеологиялық консенсус болмаса, тұрақты және тиімді үкімет жасай алмайды. Екі партиялы жүйедегі партиялар бір-біріне ұқсату үшін өз платформаларын әдейі өзгертеді, ал көп партиялы жүйедегі партиялар бір-бірінен мүмкіндігінше идеологиялық жағынан ерекшеленуге тырысады. Егер қоғамның азаматтарында идеологиялардың таралуы тұрақты болса, оның саяси жүйесі партиялар саны мен олардың идеологиялық позициялары уақыт өте тұрақталған тепе-теңдікке қарай қозғалады. Жаңа партиялар сайлаушылардың идеологиялық көзқарастары біршама өзгергеннен кейін бірден іске қосылуы мүмкін. Екі партиялы жүйеде әр партияның өз платформасын тұжырымдамалық және түсініксіз етіп, сайлаушыларды ақылға сыймайтын болуға шақыруы рационалды. Оның теориясының басымдық беретін жағдайлары екінші тарауда сипатталған. Кейінгі зерттеулер осы шарттардың көбіне күмән келтірді. Осындай сын-пікірлерді күтіп, Даунс екінші тарауда Милтон Фридманның: "Теориялық модельдер, ең алдымен, олардың болжамдарының шынайылығы бойынша емес, олардың болжамы бойынша тексерілуі керек" деген сөздерін келтіреді. Бернард Грофман 2004 жылғы зерттеуде "Даунсты мұқият оқу партиялық дифференциацияға әсер ететін факторлардың қарапайым түсініктен гөрі әлдеқайда күрделі және нюанстық суретті ұсынады, өйткені көпшілік сайлауда біз партияның орташа сайлаушының көзқарасына жақын болуын күтуіміз керек" деп мәлімдеді. Грофманның айтуынша, Даунс дәстүріндегі соңғы зерттеулер екі партиялық демократиядағы партиялардың бірігуін күтті.