Кіріспе

Норвегиялық әкият Vesle Åse Gåsepike (Кішкентай Энни - қаз қыз) - Норвегияның әкияттері, оларды Петер Кристен Асбьорнсен мен Йорген Мо Norske Folkeeventyr жинақтаған. Ол сондай-ақ "Люси Гуси" деп аударылған және Aarne Thompson 870A типті ертегісі ретінде "Гуси қыз (Кеңес қызы) күйеу жігіт ретінде" деп жіктелген.

Қысқаша мазмұны

Кішкентай Аас (оның аты "Энни" немесе "Люси" ағылшын тіліндегі нұсқаларда) патшаның қаз қыз ретінде жұмыс істеді. Бірде ол патшаның ұлын көру үшін жолдың бойында отырды. Ол қызға оны күтіп алмауды ескертті, ал қыз егер оны күтіп тұрса, оны қабылдайтынын айтты. Патша өзіне жіберілген ханшайымдардың суреттерін қарап шығып, біреуін таңдады. Оның барлығын білетін және сұрақтарға жауап беретін тасы бар еді, сондықтан Аас ханшайымды ескертті, егер ол туралы ханзада білгісі келмейтін нәрсе болса, төсектің жанында жатқан тасқа баспаған жөн. Ханшайым Аасқа төсекке отыруды бұйырды, ал ханшайым ұйықтап қалған кезде Аас төсекке шығып, ханшайым төсекке кірді. Аас кіргенде, ханзада оның төсегіне кім кіргенін сұрады, оған қызметші қыз деп жауап берді, бірақ ханшайым мен Аас орын алмасқаннан кейін, ханшайым таңертең шығып кетті, ханзада кім шыққанын сұрады, ал тас үш сәби туған адамды айтты. Ол оны жіберіп, басқа бір ханшайымды шақырды. Оның ескертуі Aase оны бар деп ойламауға, принцессаның төсектен шығып, ол бірінші сияқты болды, бұл принцесса алты әкелгенін қоспағанда. Ол әйелді жіберіп, үшіншісін шақыртты. Бірақ бұл жолы, Әзіл әлі де онымен бірге жатқанда, оның саусағына тағы бір сақина байлады, ол оны тағы да түсіре алмады. Үшінші ханшайым тоғыз нәрестені дүниеге әкелгенін дәлелдегенде, ол тастан амалды сұрады, ал ол оған ханшайымдардың бәрі Аасты өз орнына қалай қойғанын айтты. Ханзада Аасқа барады. Ол саусағына бір сыпыртқы байлап қойған еді, ол өзін-өзі кескенін айтса да, ол оны алып тастады және сақинаны тапты. Олар үйленіп, Асе патшаның ұлын дүниеге әкелді.

Әдеби аналогтар

Ертегі Арн Томпсонның 870А типті "Кішкентай қаз қыз" ертегісіне топталған. Гил Брентон, Бала баладасы 5 және оның скандинавтық нұсқалары осы ертегідегідей элементтерді басқаша әсерге ие. Қаһарман жүкті келіннің қыз болып табылатын қызметшісін ауыстырғанын білгеннен кейін, оның әңгімесінен немесе оған берген түрлі белгілер арқылы оның баласының әкесі екенін біледі. Қыз емес қалыңдықты қызға ауыстыру Тристан мен Изельда аңызының көптеген түрлерінде бұрын кездеседі; Изельда саяхатта Тристанға қызды жоғалтып, оның орнына өзінің қызды Брангвинді алмастырады.

Комментарийлер

Джордж Уэбб Дасент осы ертегілерді аударғанда, өзінің алғы сөзінде балаларға соңғы екі әңгімені, соның ішінде осыны оқымауға тыйым салды. Ж. Р. Р. Толкин бұл туралы "Әңгімелер туралы" эссесінде айтқан; ол Дасенттің аудармасын ақылға қонымды деп қабылдамауын мақұлдаса да, Толкин бұл бұйрық ертегілер табиғи түрде балалар әдебиеті деген сенімнен туындады деп ойлады.