Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық раввин және каббалист Илья бар Аарон Юда Баал Шем (шамамен 1520 1583) - Польшалық раввин және каббалист, Хельмнің бас раввині қызметін атқарған. Ол өзінің ұрпағының ең көрнекті Талмудшыларының бірі, ол "Баал Шем" деген есіммен танылған алғашқы адам ретінде жазылған. Ол ұлы қасиетті болып саналған және ғажайып күштерді пайдаланып, големді жаратты деп саналған.
Polish rabbi and kabbalist
Elijah bar Aaron Judah Baal Shem (about 1520 – 1583) was a Polish rabbi and kabbalist who served as chief rabbi of Chełm. One of the most eminent Talmudists of his generation, he is recorded as the first person known by the epithet "Ba'al Shem" having been considered a great saint and believed to have used miraculous powers to create a golem.
Өмір
Ілияс 1550 жылы әкесі Һарон Яһудадан туған. Оның немересі Рабби Ефрем ха Кохенге (1616-1678) үйленді, ол "Шаар Ефрем" кітабының авторы және Рабби Цви Ашкеназидің атасы. Соңында рабби Шемді Големнің маңдайынан алып тастайды, ол топыраққа айналады, осылайша ол өлі болады. Эмден тек раввиннің бетіндегі сызатты ғана атаса да, аңыздың басқа нұсқасында, ашулы жыртқыш аңды жою үшін Құдайдың өмір беретін есімін алып тастауға тырысқан кезде, раввин Ілияс Големнің салмағы астында өлтірілді, өйткені ол бөлшектерге бөлінді. Ілиястың немерелері Цви Ашкенази мен оның ұлы Якоб Эмден екеуі де үлкен халахшылар болды. Олар големнің заңды мәртебесін талқылады: големді миньянда, яғни дұға үшін қажетті он адамның кворумында санауға бола ма? Адамның адамдыққа бейім болуы үшін оның ақыл-ойының аздығы жеткіліксіз. Ілиястың Големді жаратуы туралы әңгіме 1920 жылы Чайим Блоктың "Исраил дер Готтескампфер дер Баалшех фон Чельм и sein Голем" ("Исраил құдайының Баалшем мен оның Големіне қарсы күресі") деген кітабында қайта айтылған.
Elijah was born to his father Aaron Judah in 1550. His great granddaughter married Rabbi Ephraim ha Kohen (1616–1678), author of "Sha'ar Efrayim" and grandfather of Rabbi Tzvi Ashkenazi. Finally, the rabbi extracted the Shem from the forehead of his Golem, which returned to dust, thereby rendering it met (dead)(מת). Although Emden only mentions a scratch on the rabbi's face, a different version of the legend states that while trying to remove the life giving name of God in an attempt to destroy the raging beast, Rabbi Elijah was crushed to death under the weight of the Golem as it fell to pieces. Elijah's grandsons, Tzvi Ashkenazi and his son Jacob Emden, were both great Halakhists. They discussed the legal status of the golem: could the golem be counted in a minyan, the quorum of ten men required for prayer. Human form and modicum of understanding were not enough to make something human. The tale about Elijah's creation of the Golem was retold in the book Israel der Gotteskampfer der Baalschem von Chełm und sein Golem ("Israel God's fighter of Baalshem of Chełm and his Golem") written by Chayim Block and published in 1920.
Иерусалимдегі неміс-иудейлер және крест жорықтары
Раввин Ильяның айтуынша, 11 ғасырда Иерусалимде неміс еврейлері өмір сүрген. Неміс тілінде сөйлейтін палестиналық еврейлер Долбергер есімді неміс жігіттің өмірін құтқарған. Бірінші крест жорығының рыцарлары Иерусалимді қоршауға алғанда, олардың арасында болған Долбергердің бір туысы Палестинадағы яһудилерді құтқарып, оларды Германияның Вормс қаласына алып барып, жақсылықтарын қайтарып берді. Германияның Иерусалимге ХІ ғасырдың екінші жартысында жіберген халахтық сұрақтарынан да осы қасиетті қалада неміс қауымдастықтарының болғаны анық көрінеді.
According to Rabbi Elijah, German Jews lived in Jerusalem during the 11th century. The story is told that a German speaking Palestinian Jew saved the life of a young German man surnamed Dolberger. So when the knights of the First Crusade came to besiege Jerusalem, one of Dolberger's family members who was among them rescued Jews in Palestine and carried them back to Worms, Germany to repay the favor. Further evidence of German communities in the holy city comes in the form of halakhic questions sent from Germany to Jerusalem during the second half of the eleventh century.
Жерлеу рәсімі
Халық арасында тараған аңыз бойынша Ілиястың ұлылығы оның өлімінен кейін көп ұзамай көрініс тапқан. Оның заманында яһудилер зиратына тек орыс шіркеуі арқылы ғана жол ашылатын. Яһудилердің жерлеу рәсіміне қатысқандар қасынан өтіп бара жатқанда, мәсіхшілер оларды таспен атқылайтын. Ілияс пайғамбар мұны білгендіктен, өлімінен кейін мәсіхшілер де осылай істесе, ешкім де қашып кетпеуін өсиет етті. Ілияс өлгеннен кейін оның тілегі орындалды. Қалың топ шіркеуге жақындағанда, басқа ұлттар табытты таспен атқылап, яһудилерді таспен атқылай бастады. Ілияс керемет түрде орнынан тұрып, табыттағы Тора түрмесін [онымен бірге жерленетін] қарап шыққаннан кейін, шіркеу хулигандармен бірге суға батты. Сонда рабби қайтадан үстіне жата қалып, өлідей қатты болып қалды. Яһудилер бір-біріне аң-таң болып қарап, жерлеу рәсімін жалғастырды. Осы уақыттан бастап хулигандар яһудилердің жерлеу рәсімі кезінде тас лақтырмайды деп айтылды. Кейіннен Лейб Пакс есімді мұғалімнің Хеддер (яһуди бастауыш мектебінің) оқушылары жертөледе едендегі тақтайларға секіріп бара жатқанда, қоңыраудың тынысы естілетінін мәлімдеді. Бұл балаларды шіркеудің суға батып кеткен жеріне жеткізді.
According to popular legend, Elijah's greatness was witnessed in dramatic fashion soon after his death. It was said that during his time, the only road to the Jewish cemetery passed by a Russian church. Whenever a Jewish funeral procession passed by, Christians would throw rocks. Elijah knew of this and requested in his will that no one move or run away if the Christians did the same following his death. Elijah's wishes were carried out after his death. When the procession neared the church, gentiles began their ritual of pelting the coffin and the Jews with rocks, Elijah miraculously sat up and, after looking into the Torah scroll that was in the coffin [to be buried with him], the church sank together with the hooligans. The rabbi then lay back and became rigid as a corpse again. The Jews stared at each other in astonishment and the funeral procession continued. From this time forward, it was said that the hooligans no longer threw rocks during Jewish funerals. Years later, pupils of the Kheder (Jewish elementary school) of a teacher named Leib Paks claimed that in the cellar, when jumping on the floor boards, the muffled ring of a bell sound could be heard. This led the children to believe that that was the very same spot where the church had sunk.
Қабір
Шельм зиратында еврейдің "Бет" әрпі пішінде орналасқан кірпіштермен қапталған, қабір тасы жоқ қабір бар еді. Бұл жерде рабби Ілиястың соңғы жерленген жері деп саналады. Аңыз бойынша, оның қайтыс болған күні періште келіп, кірпішке хат жазады. Сондықтан да бәрі кірпішке тигізуден қорқатын.
Within the Chełm cemetery, there was a grave without a tombstone which was covered in bricks arranged in the shape of the Hebrew letter "Bet". This was believed to be the final burial place of Rabbi Elijah. Legend has it an angel would appear on the anniversary of his death and etch a letter on a certain brick. Because of this, everyone was afraid to touch the bricks.