Кіріспе

Статистикалық өлшемдер туралы мақал

Гудхарт заңы көбінесе "өлшем нысанаға айналғанда, ол жақсы өлшем болып қалуын тоқтатады" деп айтылатын мақал. Кез келген байқалатын статистикалық заңдылық, оны бақылау үшін қысым көрсетілген кезде күйреуге ұшырайды.

Бұл заң Ұлыбританияның Тэтчер үкіметін ақша айналымын кең және тар түрде бақылауға тырысқаны үшін сынау үшін қолданылған, бірақ бұл заң әлдеқайда жалпы құбылысты көрсетеді.

Жалпылау

Кейінгі жазушылар Гудхарттың ақша-несие саясаты жөніндегі тұжырымын бухгалтерлік есеп және бағалау жүйелеріндегі өлшемдер мен мақсаттар туралы көбірек тараған ойға айналдырды. 1996 жылы жарияланған кітабының бір бөлімінде Кит Хоскин былай деп жазды: text='Гудхарт заңы' – Мақсатқа айналған кез келген өлшем жаман өлшемге айналады – заманымыздың басты заңдарының бірі ретінде мойындалып келеді, өкінішке орай. Өкінішке орай, себебі бұл заңның күтпеген салдарынан қашу мүмкін емес сияқты. Бірақ менің ойымша, бұл қазіргі заманның жаңашылдығының сөзсіз салдары: жауапкершілік. text=Өлшем мақсатқа айналғанда, ол жақсы өлшем болыстан қалады. Егер 2.1 емтихан нәтижесі күтілімге айналса, ол жеке орындалуды ажырату үшін нашаррақ болады. Хоскин бұл құбылысты Гудхарттың ақшаны бақылау құралдары туралы байқауынан кейін ақшалай икемділіктің басқа құралдарын ойлап табуға әкелген «Гудхарт заңы» деп сипаттайды. Дегенмен, өлшенетіндей көрінетін мақсаттар жақсарту үшін тартымды құралдар болып табылады. Жақсартуды салыстыруға болатын өсіммен байланыстыру кең қолданылатын тәжірибелерге әкелді. Хоскиннің пікірінше, «бар» және «болуы керек» ұғымдарының шатасуы, сондай-ақ сандық жазбаша бағалау техникалары жауапкершіліктің модернистік өнертабысына әкелді. Бұл тұжырым алғаш рет 1800 жылдар шамасында Ұлыбританияда «жауапкершіліктің қорқынышты идеясы» (Ref. 3, 268 б.) ретінде айтылды.

Мысалдар

Бұл мәлімдеме ғылымдағы бірнеше мәселені айыптайды және Гудхарт заңы түсіндіргендей, олардың бірі – өлшем нысанаға айналуы. H-индексі мен ғылыми наградалар арасындағы байланыс H-индексі кеңінен қолданылғаннан бері азайып келеді. Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) жойылу өлшемі қоршаған ортаны қорғау шараларын алып тастау үшін қолданылуы мүмкін, нәтижесінде IUCN қандай да бір түрді жойылған деп тануда көбірек сақтық таныта бастады. "How to Read Numbers" кітабында айтылғандай, бұл заң Ұлыбритания үкіметінің COVID-19 пандемиясына жауап ретінде күніне 100,000 COVID-19 тест жасауды мақсат етіп жариялауына қатысты – бастапқыда бұл нақты жасалған тесттерге, ал кейін тест жүргізудің максималды қуатына қойылған мақсат еді. Үкімет мақсатқа жеткенін мәлімдеген кезде пайдалы диагностикалық тесттердің саны жарияланған көрсеткіштен әлдеқайда төмен болды.