Минесота Оркестрі: Тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Миннеаполис, Миннесота, АҚШ-та орналасқан симфониялық оркестр.

Миннесота оркестрі – Миннеаполис, Миннесота штатында орналасқан американдық оркестр. 1903 жылы Миннеаполис симфониялық оркестрі ретінде құрылған Миннесота оркестрі концерттерінің көп бөлігін Миннеаполистің оркестр залында өткізеді.

Тарих

АҚШ-та құрылған сегізінші ірі оркестр, Миннесота оркестрі 1903 жылы Эмиль Оберхоффердің бастамасымен Миннеаполис симфониялық оркестрі ретінде құрылды. Ол алғаш рет 1903 жылдың 5 қарашасында Миннеаполис қаласындағы Экспозиция ғимаратында өнер көрсетті. 1911 жылы оркестр «Жас өрендер симфониялық концерттік қауымдастығы» (YPSCA) демеушілігімен балалар концерттерінің сериясын бастады, ол қазірге дейін жалғасуда. 1920 жылдардың басында оркестр жазбалар мен радиода естілген алғашқы оркестрлердің бірі болды, 1923 жылы қонақ дирижер Бруно Вальтермен ұлттық эфирде концерт берді. 1968 жылы оркестр атын Миннесота оркестрі деп өзгертті. Оркестрдің резиденциясы Миннеаполис қаласының орталығында орналасқан Оркестр залы, ол 1974 жылы осы ансамбль үшін салынған. Оркестрдің 1929 жылдан бұрынғы залы Миннесота университетінің Миннеаполис кампусындағы Нортроп мемориалдық аудиториясы болды.

Қаржылық мәселелер

2007 жылы Миннесота оркестрінің активтері төмендеуге басталды, бұл үрдіс 2007-2008 жылдардағы қаржылық дағдарыспен одан бетерледі. 2008 жылдың тамызында Миннесота оркестрі қауымдастығының инвестицияланған активтері 168,5 миллион долларды құрады, бұл қауымдастықтың 2007 жылғы стратегиялық жоспарында болжаған 192,4 миллион доллардан 13%-ға кем. 2009 қаржы жылында Миннесота оркестрінің басқармасы "14 миллион долларға жуық залалмен 28,7 миллион долларлық бағалы қағаздарды сатты". Оркестр 2011 жылы 2,9 миллион долларлық, ал 2012 жылы 6 миллион долларлық операциялық тапшылықты көрсетті.

2012-2014 жж. тұйықтау

2012 жылдың 1 қазанында Миннесота оркестрлік қауымдастығы (оркестрдің басқарушы органы) оркестр музыканттарын жұмыстан шығарды және жаңа ұжымдық шартқа келісе алмағандықтан 18 қарашаға дейінгі концерттерді жойды. MOA музыканттардың жалақысы мен әлеуметтік жәрдемақысына жұмсалатын қаражат ұйымның қаржылық қорын азайтып жатқанын және еңбек құны жылына 5 миллион долларға төмендетілуі керек екенін мәлімдеді. Музыканттар мен олардың кәсіби одағы ұсынылған кесімдер оркестрдің болашағына қатысты өте ауыр және тікелей қауіп төндіретінін айтты. 2012–2013 жылдарғы концерттік маусым толығымен жойылды. Жұмыстан шығарылған кезде музыканттар өздері жеке концерттер ұйымдастырды. 2012 жылдың желтоқсанында музыкалық жетекші Осмо Вянскэ директорлар кеңесіне және музыканттарға оркестрдің ел ішінде және шетелдегі беделіне ауыр зиян келтіріп жатқаны туралы ескерту жолдаған хат жіберді. 2013 жылдың 30 сәуірінде Вянскэ егер жұмыстан шығару жалғаса берсе, отставкаға кететінін мәлімдеді: «Егер Карнеги залы осы қарашада Миннесота оркестрінің концерттерін тоқтатуды шешсе, яғни біздің өнер көрсету қабілетімізге сенімсіздік білдірсе, онда мен отставкаға кетуге мәжбүр боламын». Оркестр басшылығы аталған концерттерді тоқтатып, Вянскэ 2013 жылдың 1 қазанында музыкалық жетекші лауазымынан дереу түсті. 4 және 5 қазанда Вянскэ Миннесота университетінің Тед Манн концерт залында жұмыстан шығарылған оркестрмен үш соңғы концерт өткізді, ал Эмануэль Акскермен бірге қосымша нөмір ретінде Сибелиус музыкасымен дирижерлік етті, соңында көрермендерден қошақтап алқыс білдіруді сұрады.

Блоктаудан кейінгі

2014 жылдың 14 қаңтарында Миннесота оркестрінің музыканттары 2014 жылдың 1 ақпанында жұмыс тоқтауды аяқтау үшін Миннесота оркестр қауымдастығымен ұжымдық келісімге келгендерін хабарлады. Ақпан айында концерттер Оркестр залында қайта басталды. 2014 жылдың 24 сәуірінде оркестр 2014–15 және 2015–16 маусымдарынан бастап Вэнсканың музыкалық директор ретінде қайта оралуын жариялады. 2017 жылдың шілдесінде оркестр Вэнсканың 2021–22 маусымына дейін музыкалық директор лауазымындағы келісімшартын ұзарту туралы мәлімдеді. 2018 жылдың желтоқсанында оркестр Вэнска 2021–2022 маусымының соңында музыкалық директор лауазымын аяқтайтынын хабарлады. Ол лауреат дирижер атағын иеленеді. 2015 жылдың мамыр айында Миннесота оркестрі Кубаның ыстық ахуалының нәтижесінде Кубаның Гавана қаласында өнер көрсетті, бұл 1999 жылы Милуоки симфониялық оркестрінен кейін Кубада өнер таратқан алғашқы кәсіби АҚШ оркестрі болды. 2018 жылдың тамызында оркестр Оңтүстік Африкада өнер таратқан алғашқы кәсіби АҚШ оркестрі атанды. 2022 жылдың қаңтарында оркестр, Вэнска және Элина Вахэла Жан Сибелиустың 1904 жылғы түпнұсқа скрипкалық концертінің Солтүстік Америкадағы тұңғыш көрсетілімін жасады. 2021 жылдың желтоқсанында Томас Сёндергард алғаш рет оркестрге қонақ дирижер ретінде келді. Ол 2022 жылдың сәуірінде тағы бір рет қонақ дирижер ретінде оралды. 2022 жылдың шілдесінде оркестр Сёндергардты 2023–2024 маусымынан бастап бес жылдық бастапқы келісімшарт бойынша келесі музыкалық директоры етіп тағайындағанын жариялады.

Жазбалар

Оркестр алғаш рет 1924 жылы Анри Вербруггеннің жетекшілігімен «Брансуик» лейблі үшін (акустикалық әдіспен) жазба жасады, ал келесі жылдары бірнеше маңызды жазбалар шығарды. Олардың ішінде Юджин Ормандимен бірге Малердің «Қайта тірілу симфониясының» алғашқы электрлік жазбасы болды, ол 1930 жылдары RCA Victor оркестрімен көптеген жазбалар жасады. 1940 жылдары Миннеаполис симфониясы «Колумбия рекордс» компаниясымен келісімшарт жасады және Ормандидің ізбасары Димитри Митропулоспен бірнеше жазба шығарды. Олардың арасында Малердің Бірінші симфониясының тұсаукесері де болды. 1954 жылдан 1955 жылға дейін топ Антал Доратидің жетекшілігімен Чайковскийдің үш балетін – «Аққу көлі», «Ұйықтаған сұлу» және «Жақсылық пен жамандық арасындағы шайқас» балеттерін толық жазды. 1954 жылы олар Доратидің жетекшілігімен Чайковскийдің 1812 жылғы увертюрасын нағыз зеңбірек оқтарымен алғаш рет жазды. Бұл жазбалар «Mercury Records» үшін «Living Presence» сериясының бөлігі ретінде жасалды. 1970 жылдары «Minnesota Orchestra» деп атауы өзгертілген оркестр Станислав Скровачевскийдің жетекшілігімен «Vox Records» үшін бірнеше жазба жасады. 1990 және 2000 жылдары оркестр музыкалық жетекші Эйджи Оуэдің басшылығымен «Reference Recordings» лейбліне жазды және 2003 жылы «Casa Guidi» шығармасымен «Үздік заманауи классикалық композиция» номинациясында «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды. Соңғы кезде Осмо Вэнскэ Бетховен симфонияларының және Сибелиус симфонияларының циклдарын шведтік «BIS» лейблі үшін дирижерлік етті. Олардың Минессота хорымен бірге жазған Бетховеннің Тоғызыншы симфониясы 2007 жылы «Үздік оркестрлік орындау» номинациясында «Грэмми» сыйлығына ұсынылды, ал Сибелиустың Екінші және Бесінші симфониялары 2012 жылы ұсынылды. 2014 жылдың 26 қаңтарында Миннесота оркестрі мен Вэнскэ Сибелиустың Бірінші және Төртінші симфонияларын жазғаны үшін «Үздік оркестрлік орындау» номинациясында «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды. 2017 жылдың тамызында оркестр Малер симфонияларының циклын бастау үшін Малердің Бесінші симфониясының жазбасын шығарды. 2017 жылдың қарашасында бұл жазба «Үздік оркестрлік орындау» номинациясында «Грэмми» сыйлығына ұсынылды.

The orchestra first began recording (by the acoustical process) under Henri Verbrugghen in 1924 for Brunswick, and in the following years produced some landmark records. Among these was the first electrical recording of Mahler's Resurrection Symphony with Eugene Ormandy, who recorded extensively with the orchestra for RCA Victor in the 1930s. In the 1940s, the Minneapolis Symphony was contracted to Columbia Records and made a series of records with Ormandy's successor, Dimitri Mitropoulos. These included the premiere recording of Mahler's First Symphony. Beginning in 1954 and continuing on through 1955, the group made the first complete recordings of Tchaikovsky's three ballets: Swan Lake, Sleeping Beauty, and The Nutcracker under the baton of Antal Doráti. In 1954, they also made the first recording of Tchaikovsky's 1812 Overture to include actual cannon fire, again under Doráti's direction. These recordings were made for Mercury Records as part of the Living Presence series. In the 1970s, the renamed Minnesota Orchestra made a series of recordings for Vox Records under the direction of Stanisław Skrowaczewski. In the 1990s and 2000s, the orchestra recorded for the Reference Recordings label under the direction of music director Eiji Oue, winning a Grammy Award for Best Contemporary Classical Composition in 2003 with Casa Guidi. More recently, Osmo Vänskä conducted a cycle of the Beethoven symphonies and a cycle of the Sibelius symphonies, both for the Swedish label BIS. Their recording of Beethoven's Ninth Symphony, with the Minnesota Chorale, was nominated for a Grammy Award for Best Orchestral Performance in 2007, as was their recording of Sibelius's Second and Fifth Symphonies in 2012. On January 26, 2014, the Minnesota Orchestra and Vänskä won the Grammy Award for Best Orchestral Performance for their recording of Sibelius's 1st and 4th symphonies. In August 2017, the orchestra released a recording of Mahler's Fifth Symphony, starting a cycle of the Mahler symphonies. In November 2017, that recording was nominated for a Grammy Award for Best Orchestral Performance.

Жазғы фестиваль

1980 жылы Леонард Слаткин басшылығымен басталған оркестрдің жазғы фестивалі бірнеше атаумен белгілі болды, бастапқыда "Viennese Sommerfest" деп аталды, 2001 жылы "MusicFest" деп өзгертілді, ал 2003 жылы қайта "Sommerfest" деп аталды. Sommerfest концерттері жаздың ортасында төрт апта бойы Оркестр залында өтеді. Оркестр әрбір қойылымға дейін және кейін алаңда халық, джаз және полька сияқты түрлі жанрлардағы тегін тікелей музыка ұсынады. Слаткин 1980 жылдан 1989 жылға дейін Sommerfest-тің көркемдік директоры болды. Эндрю Литон 2003 жылдан 2017 жылға дейін фестивальдің көркемдік директоры болды. Оркестрдің "жазғы бағдарлама бойынша шығармашылық серіктесі" - Джон Кимура Паркер, оны оркестр 2019 жылы осы лауазымға тағайындады. 2022 жылдың шілдесінде оркестр Паркердің жазғы бағдарламалау шарты 2024 жылдың тамызына дейін ұзартылғанын хабарлады.