Кіріспе

Сэр Диншах Джиджибой Ирани (Динша Джиджибой Ирани, Д. Ж. Ирани) (4 қараша 1881 - 3 қараша 1938) - үнділік заңгер және Үндістан мен Иранның зороастризм қауымдастықтарының көрнекті игілігі.

Өмірбаян

Диншах 1881 жылы 4 қарашада Мумбайда дүниеге келген. Оның отбасы Ираннан Үндістанға 18 ғасырда басталған көші-қон толқынының бір бөлігі ретінде көшіп келді. Оның аталық бабасы Бомес ұлы Джиджибхоймен бірге Язд қаласынан ХІХ ғасырдың ортасында Үндістанға қоныс аударды. Оның анасы Пирожа Бану 18-ші ғасырдың аяғында зороастризм дінін қабылдаған алғашқы ирандықтардың бірі Голестан Банудың немересі болған. Ол Кеихосро Шахрохтың туысы еді. 1901 жылы ол Мумбай университетінің Эльфинстон колледжінде ағылшын және парсы әдебиеті мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Келесі жылы ол Мумбаидегі Сент-Ксавьер колледжінде парсы тілінде оқытушы болып тағайындалды, бірақ көп ұзамай академиялық мансабын тастады. 1904 жылы заң бакалаврын алып, заңгерлік мансабын бастады. Диншах (Диншау деп те аударылады) Ирани 1918 жылы "Ирандық зороастризм Анжуман" және 1922 жылы "Иран лигасын" құруымен танымал. Екі ұйым да, бұрын 1854 жылы Диншо Манекжи Петит құрған "Персиялық зороастризмді жақсарту қоры" сияқты, Ирандағы аз қамтылған зороастризм дінінің мүшелерінің жағдайын жақсарту мақсатымен құрылған. Диншахтың сол қауымның жағдайын жақсартуға күш салуы 1932 жылы танылды, ол өзінің үндістандық әріптесі Рабиндранат Тагормен бірге сол кездегі Шаханшах Реза Шах Пәһлевидің арнайы қонағы ретінде Иранға шақырылды. Ирандық ғалым көптеген еңбектер жариялаған, соның ішінде "Гатха" аудармасы да бар. Ол Нью-Йорктегі зороастризм қауымдастығында белсенді қызмет атқарған үнді-американдық философ және академик Кайхосров Д. Иранның әкесі болды.