Кіріспе

1240 ж. Милаута хат (CTH 182) - Хетт патшасының Хатусадан Батыс Анадолиядағы клиент патшасына 1240 ж. шамасында жазған дипломатиялық хат. Ол Гомердің "Илиада" шығармасының тарихилығы туралы пікірталаста маңызды дәлел болып табылады. Оның "Милавата хаты" деп аталуының себебі - бұл хатта екі тараптың да Милавата шекарасында науқан жүргізгенін айтады; сонымен қатар ол басқа жерде "Милаванданың" тәуелдісі ретінде белгілі Атрия қаласын да атайды. Милаванда мен Милавата Милеттің ежелгі атаулары ретінде қабылданды. Хат клиенттен тұтқындар туралы дауды шешуді, хеттілік әділдіктен қашқандарды беруді және Вилузадан келген талапкерді хеттілік елшіге беруді талап етеді, сонда хеттілер оны патша ретінде қайта орната алады. Хатты алған адам әкесі хетті патшаға қарсы көтерілгенін есіне түсіреді. Содан соң хетті патшасы оның орнына баласын патша етіп тағайындады. Сондай-ақ, алушы доменінің жағалауда екендігі айтылған. Алайда, бұл оқиғалар Вилузадан Милаватаға дейін, ал қазіргі түсінік бойынша бұл солтүстікке қарай Трояға, оңтүстікке қарай Милетке дейін, бұл қай аймақ болуы керектігін анықтауға болады. Мира патшалығы да, Сеха өзені жері де Арзаваның жағалаудағы мемлекетінен және одақтастарынан бөлінді. Мира мен Сеха өзенінің жері туралы білетіндер арасында ең жақсы сәйкес келетін жер - Мираның Купанта Курунтасы. Сеха өзенінің жерінен Манапа Тархунта б. з. д. 1320 жылы Уха Зитидің Мурсили II-ге қарсы көтерілісіне қосылғанда, ол өзі аз әрекет етті; және Манапа Тархунта Мурсили оны кешіргеннен кейін үндемеді. Ал Мираның Машуилуасы 1310 жылы Питассаға қарсы көтеріліс жасады. Мұнан кейін Мурсили Машуилуваны биліктен шығарып, Машуилуваның немересі мен асырап алған ұлы Купанта Курунтаны (Мурсилидің немересі) билікке көтерді. Кейінгі келісім-шартта Мурсили Кувалияны Купанта Курунтаға беруге келісті, оның шекарасы Астарпа (Меандер?) өзен Мурсили өзінің жылнамасында "Миллавандаға" жақын деп атаған; Милавата шекарасы да Милавата хатында кездеседі. Соңында, бұл "аргумент ыңғайлылықтан" болса да, Купанта Курунтаның Хаттусили III (12651235 б.з.д.) билік құрғанға дейін монарх ретінде өмір сүргені белгілі, бұл хеттілік тарапта авторлыққа бірнеше үміткерге жол береді; Муаталли II (12951272 б.з.д.) мен Вилузаның Алаксанду арасындағы келісім қателік жасамаған деп болғанда (бірақ Бекманның хеттілік дипломатиялық мәтіндердегі төменгі жазбасына назар аударыңыз), Манапа Тархунта сол келісімнен бұрын (яғни б.з.д. Манапа Тархунта хаты (б.з.д. 1295 ж.) және Таулаулава хаты (б.з.д. 1250 ж.) сияқты, Милауата хатында атақты авантюрист Пияма Раду туралы айтылады; Брайс Милауата хатын Мираның кейінгі патшасына жазған Тудалия IV-ге жатқызады. Егер солай болса, хаттың Купанта Курунта мен Мурсили II қатысқан оқиғаларға сілтемесі нақты кейіпкерлер емес, олардың әулеттерін немесе кейінірек кезеңдегі параллель оқиғаларды еске түсіруді білдіреді (бұл хатты Мираға орналастырудың жоғарыда келтірілген кейбір дәлелдерін алып тастайды).