Кіріспе
Түркі халықтарының жазғы мерекесі - Сабантуй - татар, Идель, Урал, Башқұрт және қазақ ("Сабантуй") жазғы мерекесі, ол Волга бульгарының дәуірінен басталады. Алғашында Сабантуй ауылдағы шаруалардың мерекесі болған, кейін ұлттық мерекеге айналып, қазір қалаларда кеңінен аталып өтеді. 2012 жылы Қазан Сабантуйы 23 маусымда атап өтілді.
Sabantuy is a Tatar, Idel Uralian, Bashkir and Kazakh ('Sabantoy') summer festival, that dates back to the Volga Bulgarian epoch. At first Sabantuy was a festival of farmers in rural areas, but it later became a national holiday and now is widely celebrated in the cities. In 2012, Kazan Sabantuy was celebrated on June 23.
Номенклатура
Татар тілінде сөйлейтіндер мерекеге Сабантуй (Сабантуй, ), немесе дұрыс айтқанда, Saban tuyı (Сабан туе, ) деп атайды. Көптік түрі: Sabantuylar Бұл мерекені Волга бойында тұратын басқа түркі халықтары да тойлайды. Башқұрттар оны Хабантуй (Һабантуй), чуваштар Акатуй (Акатуй) деп атайды. Мереке атауы түркі тілдерінде "ашудың мейрамы" дегенді білдіреді. "Арпаның мерекесі" немесе Сабан байрамы (Сабан бәйрәме) деген синоним де кездеседі.
Other Turkic peoples living along the Volga also celebrate the holiday. Bashkir speakers call it Habantuy (Һабантуй), Chuvash speakers — Akatuy (Акатуй). The holiday's name means "plough's feast" in Turkic languages. The synonym "plough's holiday", or Saban bäyräme (Сабан бәйрәме ) also occurs.
Тарих
Сабантуйдың басталуы ислам дініне дейінгі дәуірден басталады. Сабантуйдың бар екендігін 921 жылы ибн Фадлан байқаған. Сол кездегі сабантуйдың әндері мен басқа да салт-дәстүрлері діни мағынаға ие болған болса керек. Кейіннен татарлар мен башқұрттар арасында ислам діні, чуваштар арасында христиан діні тарағаннан кейін бұл мереке әлемге танымал болды. Әр өңірде ауылдар кезекпен мерекелік мерекені атап өтеді. ХХ ғасырдың басында Сабантуй татарлардың ұлттық мерекесі ретінде танылды. Кеңес билігі бұл мейрамды ауылдың қарапайым тұрғындарынан бастау алғаны үшін мақұлдаған болса керек. Алайда олар Сабантуйды егін егілгеннен кейінгі маусымға көшіріп, оны ежелгі жазғы фестивальмен біріктірді. Жақында Мәскеу 2007 жылы "Адамзаттың ауызша және материалдық емес мұраларының шедеврлері" тізіміне енгізу үшін "Сабантуй" мейрамын ұсынуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді.
Дәстүрлер
Сабантуйдың негізгі ерекшеліктері - бұл köräş (татар күресін), ат жарысы, қап жарысы, бағанаға көтерілу, қасықпен ауыз жарысы, қаппен өрескел шайқасу, құмыраны талқандау, қатықтағы монетаны табу және басқа да жарыстар. Мұндай іс-шаралар әдетте орманның шетінде орналасқан мейданда жүргізіледі. Бұл салт бойынша, мейрамға келген қонақтар үшін жол ақысын, ал жеңімпаздарға сыйлықтарды жинап беретін. Қарға ботқасы - діни қазық. Сабантуйдың алдында ауылдағы балаларды сыйлау үшін пісірілетін. Тағы бір дәстүр - зиратта дұға ету. Соңғы жылдары Сабантуй халықтық және эстрадалық музыка фестивальдерімен, сондай-ақ "Play, accordion!" атты аккордеон музыка фестивальдерімен де жиі біріктіріледі. (Уйна, арман! ),
Құраш
Күрес - "Құраш" - Сабантуйдың басты жарысы. Көршілер сүлгі қолданады, ал мақсат - қарсыласты жерге жығып тастау. Әдетте жас жігіттер жарысты бастайды. Сабантуйдың соңында фестивальдің басты оқиғасы - köräş финалы. Жеңімпаз - Сабантуйдың батыры. Бұл сыйлық шағын ауылдарда тоқтыдан бастап, үлкен қалаларда мерекелерде көлікке дейін әр түрлі болады.