Кіріспе

House v. Bell, 547 U.S. 518 (2006) - АҚШ Жоғарғы Сотының сот ісі. Бұл іс - сот үкімінен кейін жаңа ДНК-ның сот-медициналық дәлелдемелерінің рұқсат етілуіне қарсылық білдіреді. Сот жаңа ДНК дәлелдемелерін қабылдау жаңа дәлелдемелерді ескере отырып, істерді қайта ашуға мүмкіндік беретін Schlup v. Delo (1995) заңына сәйкес келетінін тапты.

Өмірбаян

1985 жылы Кэролин Мунси Ноксвиллдің маңында Теннесси штатының Луттрелл қаласында өлімге ұшырады. Оның денесі келесі күні көлденеңнен табылды. Пол Грегори Хаус, Мунсейлердің досы, қылмысқа кінәлі деп танылды. Хаус шартты түрде босатылған және Юта штатында ауыр қылмыс жасағаны үшін сотталған. Кейбір айғақтарға сүйенсек, Хаусты көл жағасында көрген, Хаустың джинсысынан құрбанның қанына ұқсас қан табылған, ал Хаустың ұрығы құрбанның түнгі киімі мен іш киімінен табылған, Хаусты сотта өлім жазасына лайық деп таныған ауырлататын факторлармен кінәлі деп тапты. Теннесси Жоғарғы Соты Хаустың айыбын және жазасын растады, Хаусқа қарсы дәлелдерді "жағдайлық" деп сипаттады, бірақ "қалай күшті". Кейіннен, штаттық сот алдында Хаус айыптаудан кейінгі жеңілдету туралы өтініш білдірді, ол сот кезінде адвокаттың тиімсіз көмегін алғанын және кейбір сот алқасының нұсқауларына қарсылық білдірді. Сот процесін жүргізген сол судьяның алдында өткен тыңдау кезінде сот өтінішті қабылдамады, Хаустың сот адвокатын жеткілікті деп тапты және Хаустың басқа да қарсылықтарын жоққа шығарды. Апелляциялық шағымда Хаустың адвокаты тек алқабилер нұсқауларының дәлелін қайталады, ал Теннесси қылмыстық апелляциялық соты растады, ал Теннесси Жоғарғы соты мен АҚШ Жоғарғы соты қайта қараудан бас тартты. Хаус екінші сотқа арыз жазып, өзінің тиімсіз көмек туралы арызын қайталады. Хаустың талаптары рәсімдік түрде орындалмағандығы туралы кең ауқымды сот талқылауынан кейін Теннесси Жоғарғы Соты Хаустың талаптары мемлекеттік заң бойынша тыйым салынды деп тапты. Кейін Хаус федералдық хабеас корпус туралы арыз жазды, онда адвокаттың тиімсіз көмегі мен прокурорлық теріс қылық туралы көптеген шағымдар айтылды. 2002 жылдың қарашасында АҚШ-тың Алтыншы округтік апелляциялық соты Хаусты ақтауы мүмкін жаңа ДНК дәлелдемелерінің негізінде істі қарады. Құрбанның киіміндегі спермадан алынған ДНК Хаусқа емес, күйеуіне сәйкес келеді. Сонымен қатар, Хаус оның джинсысынан табылған қанның өлім-жітімін тексеруден алынған үлгілерден төгілгенін, ал дәлелдемелерді Теннессиден ФБР-ге тасымалдағандығын айтты. Екі куәгер құрбанның күйеуі Хьюберт Мэнсидің кісі өлтіргенін мойындағанын айтты. Жаңа дәлелдемелерді ескере отырып, Апелляциялық сот істі Теннессидің Жоғарғы сотына жіберіп, оған сотталғаннан кейін шағымдалмаған талаптарды қарауға тыйым салатын мемлекеттік заңның осы жағдайда қалай қолданылатынын қарастыруды сұрады. 2003 жылдың желтоқсанында Теннесси штатының Жоғарғы соты өлім жазасы туралы апелляциялық шағымдар кезінде ұсынылған жаңа ДНК дәлелдемесі жаңа сот процесін қажет ететінін қарастырудан бас тартты және басқа да сұрақтарға жауап беруден бас тартты. Теннесси штатының Жоғарғы соты бұл істі қайтадан Федералды апелляциялық сотқа жіберді. Федералды апелляциялық сот 2004 жылы 6 қазанда Хаустың апелляциялық арызын 87-ші шешіммен қатты дауыспен қабылдамады. 2005 жылы 28 маусымда АҚШ Жоғарғы Соты жаңа дәлелдемелер негізінде қай жағдайда өлім жазасы туралы істерді қайта қарауға келісті.

Соттың пікірі

Жалпы, мемлекеттік заң бойынша дефолт болған талаптарға, егер өтініш беруші дефолт туралы жеткілікті түсіндірме бермесе және мәлімделген қателік оның сотына зиян келтіргенін (яғни қателік басқа нәтижеге әкелгенін) дәлелдемесе, федералдық хабеас корпус тексеруі берілмейді. Бұл стандарт мемлекеттік сот шешімдерін құрметтеу қағидасына негізделген, әдетте сотталған айыпталушылар үшін қиын. 1995 жылы Шлюп пен Делоға қатысты шешімде АҚШ Жоғарғы Соты жоғарыда аталған ережеге "әдеттегідей жағдайларға" қатысты "әділет қателігін" мойындады. Ол 2006 жылы бірнеше айдан кейін түрмеден босатылды, бірақ мемлекет тарапынан іс жүргізудің қиындықтары салдарынан қайта оралды және тағы екі жыл ұсталды. Прокурор бастапқыда Хаусты қайта соттайтынын және оның кісі өлтіруге қатысы бар деп сенетінін айтты, бірақ ақыры 2009 жылдың мамырында айыптауды алып тастады. Оның айтуынша, жаңа, толығырақ ДНҚ-ның әділ-құқықтық дәлелдемелері белгісіз қылмыскерге нұсқаған. Хаус 2008 жылы кепілдікпен босатылғанға дейін Теннесси штатының өлім жазасына кесілген адамдарының қатарында 22 жылдан астам уақыт болды.