Кіріспе

Қауіп құстарының туысы (Phorusrhacidae) грек мифологиясындағы Титан (мифологиялық грек Титандары үшін "Титан" деген мағынаны білдіреді) - бұл Оңтүстік Америкада пайда болған phorusrhacid ("қауіп құстары") туысы, ірі жыртқыш құстардың жойылған туысы, плиоцен және ерте плейстоцен кезінде АҚШ-та мекендеген Cariamiformes . Алғашқы қазбаларды Флоридадағы Санта-Фе өзенінен археологтар Бенджамин Уоллер мен Роберт Аллен тауып, 1963 жылы орнитолог Пирс Бродкорб "Титанис валери" деп атады. Голотип материалы фрагментарлы, тек қана толық емес оң тарсометатарс (аяқ сүйегі) және фаланга (аяқ сүйегі) құрайды, бірақ белгілі ең үлкен форусрацидті жеке тұлғалардың біріне жатады. Бұл сипаттамадан кейінгі жылдары Флорида, Техас және Калифорнияның басқа аймақтарында көптеген оқшауланған элементтер табылды. Ол Devincenzia және Kelenken сияқты соңғы және ең үлкен форусрахцидтерді қамтитын Phorusrhacinae тұқымдасына жатқызылды. Барлық форусрахсидтер сияқты Титанда да артқы аяқтары ұзын, алақаны жұқа, қанаттары салыстырмалы түрде кішкентай, ал кеудесі үлкен, құйрығы ілгек. Бұл ең ірі форусрахсидтердің бірі, мүмкін, сақталған материалға негізделген Phorusrhacos-қа ұқсас. Соңғы бағалаулар бойынша Титанияның биіктігі мен дене массасы шамамен 6 метрді құрайды. Фрагментарлы қазбалардың арқасында анатомиясы нашар белгілі, бірақ тарсометатарсдағы бірнеше ерекше белгілер байқалды. Бұл бас сүйектің ұзындығы шамамен 1,5 метрден 2 метрге дейін, бұл кез келген құстың ең үлкен сүйектерінің бірі. Форурхацидтер жер асты жыртқыш немесе қоқыс жегіш болған деп есептеледі және көбінесе плаценталық сүтқоректі жыртқыш болмаған кезде Кенозойлық Оңтүстік Америкада үстем болған ең жоғары жыртқыш деп саналады, бірақ олар кейбір ірі, етқоректі борхиеенид сүтқоректілермен бірге өмір сүрді. Титаник Солтүстік Америкада көптеген плаценталық жыртқышпен бірге өмір сүрді және оның экожүйесіндегі бірнеше ең жоғарғы жыртқыштардың бірі болған. Тарсометатарс өзінің туысы Келенкен сияқты ұзын және жұқа болатын, ол тез жүгіретін және жылдам жүгіретін. Ілеспе Andalgalornis зерттеулері үлкен форусрацидтердің өте қатты және стресске төзімді бас сүйектері болғанын көрсетеді; бұл олардың кішкентай олжаны тұтас жұтып алғандығын немесе ірі олжаны қарнын қайталап соққылаумен нысанаға алғандығын көрсетеді. Титанистi Флориданың, Калифорнияның оңтүстiгiнiң және Техастың оңтүстiк-шығысындағы плиоцен кенорындарынан, үлкен ашық саванналар мен сүтқоректі мегафаунаның кенжарлары болған аймақтардан білеміз. Ол құрып кеткен армадилло туыстары Холмезина және Глиптотериум, жылқылар, тапирлер, капибаралар және басқа да плиоцендік өсімдіктер сияқты сүтқоректілерді аулаған. Титанис - Солтүстік Америкадан белгілі жалғыз форусрахсидтер арасында бірегей, ол Ұлы Америка алмасуы кезінде Оңтүстік Америкадан өтіп кеткен.

Ашылуы мен жасы

Титанияның қалдықтары ең ерте кезде 1961/1962 жылдың қысында табылған, ол кезде әуесқой археологтар Бенджамин Уоллер мен Роберт Аллен Флорида штатының Гилкрист және Колумбия округтерінің шекарасында Санта-Фе өзенінде суға түсу техникасын қолдана отырып, артефактілер мен қалдықтар іздеп жүрді. Екі коллекционер өздерінің табылғандарын Флориданың табиғи тарих мұражайына (UF) кейіннен эквидтердің, пробоскидтердің сүйектерімен және Флориданың көптеген басқа да Плиоценнің соңы мен Плейстоценнің соңғы кезеңіндегі қалдықтарымен бірге берді. Уоллер мен Алленнің құс кәдімгі фоссилі тек дистальді тарсометатарс (аяқ сүйегі) және педальді фалангадан (аяқ сүйегі) тұрады, олар тиісінше UF 4108 және 4109 үлгі нөмірлері бойынша орналастырылған. 1962 жылы палеонтолог Клейтон Рей оларды бірегей деп танығанға дейін олар мұражайдың сыйлықтарында талдаусыз қалды. Ол құстардың ерекшеліктерін және олардың алып өлшемдерін байқап, олардың форусрахсидтерден (немесе "террор құстарынан", ірі жыртқыш құстар тобынан) екеніне сенді. Көптеген қазбаларға қарамастан, олардың тек 12-сі Титанияға тиесілі, оның ішінде мойын омыртқалары, карпометакарп және метатарсаль. Бұл Флоридадан тыс жерлерден Титанияның қалдықтарын алғаш рет сипаттаған. Ондағы қазбалар негізінен ыдырап кеткен, ерте плиоцен мен кеш плейстоцен кезеңдеріне жататын қалдықтар бір-бірімен араласып кеткен. Бұл сипаттама Бродкорбтың Плейстоценнің соңғы кезеңіндегі жасын дұрыс бағаламағанынан кейін жасалды. Кейінгі кезде табылған сирек кездесетін жер элементтерін талдау Техас Титанының Панама аралығының пайда болуына дейінгі кезеңдегі Плиоцен жыныстарынан шыққандығын көрсетті. Бұл оны Флориданың 2,2-1,8 миллион жыл бұрынғы, сондықтан Бланка дәуірінен қалған, Флориданың фоссильдерімен салыстырғанда, 5 миллион жылдық Титанистiң фоссилiнiң ең көне болғаны. Сол кезде қанаттың сүйегі терраторн Айолорниске қатысты болды, бұл бағалауды 1972 жылы орнитолог Хильдегард Ховард қолдады. Бұл кейінірек жүргізілген зерттеулер арқылы расталды. Түнгі Америкада форусрахидтер келгенге дейін баторнит түріндегі жыртқыш құстар тұқым қуалайтын. Ең көне форусракцидтік қазбалар Оңтүстік Америкадан палеоцен кезінде (континент оқшауланған арал болған кезде) келіп, плейстоценге дейін сақталып, ақыр соңында Титан арқылы Солтүстік Америкаға тарады. Еуропа мен Африканың қалдықтары осы топқа жатқызылса да, олардың жіктелуі таласқа ұшырады. Топтың қайдан пайда болғаны белгісіз; кариамидтер де, форусрахцидтер де Оңтүстік Америкада пайда болған болуы мүмкін, немесе оңтүстік құрлықтар бір-біріне жақын болған кезде немесе теңіз деңгейі төмен болған кезде басқа жерден келген болуы мүмкін. Титанис өзі әр түрлі плаценталық сүтқоректі жыртқышпен бірге өмір сүрді, оның ішінде семсер тісті мысық Смилодон, Мирациноникс сияқты гепард, Аеноцион сияқты қасқыр және қысқа жүзді аю Арктодус сияқты етқоректілер болды. Осы тұқымдардың барлығы, соңғы форусрахсидтермен бірге, Плейстоценнің соңғы кезеңінде жойылып кетті. Phorusrhacidae тұқымдасының ішкі филогенетикасы көптеген онжылдықтар бойы белгісіз болған және көптеген таксондар аталғанымен, олар 21-ғасырда көбірек талдаулар алды. Алайда, Титаникті Phorusrhacos, Kelenken және Devincenzia-мен бірге Phorusrhacinae тұқымдасына жатқызу керек. 2015 жылы Llallawavis-ті сипаттағанда, аргентиналық палеонтолог Федерико Дж. Дегранж және оның әріптестері Phorusrhacidae-дің филогенетикалық талдауын жүргізді, онда олар Phorusrhacinae-ді полифилетикалық немесе табиғи емес топтастыру деп тапты (топология 2). Топология 1: Алваренга және басқалар. (2011) нәтижелер

Бас сүйегі

Бас сүйегінің тек қана премаксилла, фронталь (жоғарғы жамбас сүйегі), птеригоид (бауыры сүйегі), квадрат (бас сүйегінің жамбас сүйегі), орбиталь процес және екі квадратюгал (жаңсақ сүйектері) ғылыми әдебиетте аталып кеткен. Бұл бас сүйектің ұзындығы шамамен 1,5 метрден 2 метрге дейін, бұл кез келген құстың ең үлкен сүйектерінің бірі. Бұл өлшемдер Титаннан алынған квадратсугалдар мен Форусрахос бас сүйегінің өлшемдеріне негізделген. Титаннан омыртқа бағанасы аз белгілі, бірақ бірнеше омыртқалар жиналған. Жатырша омыртқалары антеропостериорлық жағынан созылған және біршама икемді, ал арқалық, сакральдық және құйрықтық омыртқалары көбірек қорапша және қатты. Кейіннен 2005 жылы Гульд пен Квитмайер зерттеуде бұл қанаттың буыны бірегей емес екенін және арнайы ұстайтын қолдары жоқ серияларда бар екенін көрсетті. Қанаттың сүйектері ерекше буындай құрылымда орналасқан, бұл саусақтар белгілі бір дәрежеде иіліп кетуі мүмкін екенін көрсетеді. Ұзын қауырсын қауырсынның дәлелі Патагорнис пен Лаллалавистен белгілі, олардың буынында қауырсын түймелері деп аталатын үлкен туберкулездер бар. Бұл қауырсынның ұшқыштары ұзын қауырсынды ұстап тұрды. Альваренга мен Элизабет Хофлинг 2003 жылғы мақалада форусраксидтік әдеттер туралы кейбір жалпы пікірлер айтты. Олар ұша алмайтын, бұл олардың қанаттарының мөлшеріне және дене массасына сәйкес келеді, ал қанаттың көлемі топтың үлкен мүшелерінде көбірек қысқарды. Бұл зерттеушілер белдік, жоғарғы жақ сүйек және көкірек сүйектерінің тарылуы құстардың биік өсімдіктер өскен немесе бұзылған жерлерде кішірек жануарларды іздеп, алуға мүмкіндік беретін бейімделулер болуы мүмкін екенін атап өтті. Көздің үстіндегі жасты сүйектерінен (қазіргі соколдағыға ұқсас) пайда болған үлкен кеңістіктер көзді күн сәулесінен қорғаған және көздің айқын көрінуіне мүмкіндік берген, бұл олар көлеңкелі ормандарда емес, ашық, күн сәулесінен жарық аймақтарда аң аулағандығын көрсетеді. Олар бұл құстардың дене көлемі үлкен болғандықтан бұл бағалаулар мүмкін емес деп тапты және оның орнына күштілігі орташа өлшемді сүтқоректілердің ұзын сүйектерін сындыруға пайдаланылуы мүмкін екенін айтты, мысалы, сайга немесе Томсонның газельінің мөлшері. Бұл күш сүйектің ішіндегі миға жету үшін немесе аяқты тепкілеу қаруы ретінде пайдалану арқылы (кейбір заманауи жер құстары сияқты) пайдаланылуы мүмкін, бұл кейбір форусрацидтерде белгілі үлкен, иілген және бүйірінен қысылған тырнақтармен сәйкес келеді. Сонымен қатар, олар болашақтағы зерттеулер олардың қарны мен тырнақтарын жақсы броньдалған сүтқоректілерге, мысалы, армадилолар мен глиптодонттарға қарсы қолданғандығын тексеруге мүмкіндік береді деп ұсынды.

Бас сүйек пен мойынның қызметі

2010 жылы Дегранж және оның әріптестері орта көлемді форусрахсидті Андальгалорнис туралы зерттеу жүргізді, ол КТ сканерлерін қолдана отырып, шекті элементтік талдау негізінде оның тістеу күшін және бас сүйегіндегі стресс үлестірімін бағалады. Олар оның тістеу күшін ұяшығының ұшында 133 Ньютон деп тапты және ол басқа үлкен форусрактар сияқты басқа да үлкен форусрактар сияқты үлкен дәрежеде интракраниалды қозғалмаушылықты (бас сүйектерінің бір-біріне қатысты қозғалмаушылығын) жоғалтып алғанын көрсетті. Бұл зерттеушілер бұл жоғалтуды бас сүйегінің қатаңдығының жақсаруына бейімделу ретінде түсіндірді. Қазіргі қызыл аяқты серия мен ақ құйрықты бүркітке қарағанда, форусрахсид бас сүйегі бүйірлік жүктеме кезінде салыстырмалы түрде жоғары стресс көрсетті, бірақ күш жоғары және төменге қолданылған кезде төмен стресс болды, ал "артқа тарту" симуляцияларында бас қалыпты орнына оралды. Бас сүйегінің екі жағы мен ортасының салыстырмалы әлсіздігіне байланысты, бұл зерттеушілер Andalgalornis-тің үлкен, күресіп жатқан олжаны бағындыру үшін қарнын пайдалануды қамтитын қауіпті мінез-құлықпен айналысуы мүмкін емес деп санайды. Оның орнына, олар оны өлтіруге болатын және тұтас жұтып, қауіпсіз түрде жеуге болатын кішігірім жеммен қоректенгенін ұсынды. Дегранж және басқалар. Сонымен қатар, ол "жаулап алу және шегіну" стратегиясында қарнымен бірнеше рет қайталанатын шабуылдарды қолданды. Қауіпке ұшыраған аңдарды, өткір тырнақтары болмаса да, аяқтарымен ұстап тұруға болады. 2020 жылы Дегранждың форусрацидтік бас сүйегі морфологиясын зерттеуі топ ішінде серияға ұқсас ата-бабадан алынған екі негізгі морфотиптің бар екенін анықтады. Бұл "Псилоптерлік бас сүйегі", ол плезиоморфты (ата-бабалар түріне көбірек ұқсас) және "Террорлық құс бас сүйегі", оның ішінде Титания мен басқа да ірі мүшелері, көбірек мамандандырылған, қатты бас сүйектері бар. Айырмашылықтарға қарамастан, зерттеулер екі типтің де құрбандықты ұқсас ұстағанын көрсетті; "Террор құсы" типінің қаттырақ бас сүйектері мен одан да үлкен тістеу күші үлкен құрбандықты ұстауға бейімделу болуы мүмкін еді. Флоридадағы Бланка дәуіріндегі Титанистен алынған қатпарлар жүзден астам түрді және көптеген сүтқоректілерді сақтайды. Бұған жойылған сопақшалар мен перисодактилдер жатады, олар жайылымдық жылқылар мен серуендеуші тапирлер арқылы бейнеленеді. Артиодактилдердің кең ауқымы болды, соның ішінде пекарийлер, камелидтер, пронгорналар және қазіргі ақ құйрықты бұғылар. Үлкен кеміргіштерді капибаралар мен шошқақұйрықтар құрайды. және күркірлер. Жердің қалған құрлықтарынан бөлінудің бұл кезеңі ерекше сүтқоректілер мен құстардың эволюциясына әкелді, Солтүстік Американың плаценталық етқоректілеріне қарағанда жыртқыш ретінде форусрацидтер мен спарасодонттардың үстемдігі болды. Солтүстік Американың фаунасы қазір жойылып кеткен гомфотерлер, амфициондар және мамутидтер сияқты отбасылармен бірге аймақты мекендейтін канидтар, фелидтер, урсидтер, тапиридтер, антилокапридтер және эквидтер сияқты тірі топтардан құралған. Ұшуға қабілетті құстар материктер арасында оңай көшіп-қонып, біртекті құс фаунасын жасайды. Ұлы американдық алмасу палеоген мен плиоцен кезеңдерінің арасында болды, бірақ көптеген түрлер шамамен 2,7 миллион жыл бұрын өсті. Соңғы кезең - Глиптодонттардың, капибаралардың, пампатерлердің және сумкалылардың Солтүстік Америкаға Панама аралығы арқылы көшуі, бұл Оңтүстік Американы Американың қалған бөлігімен байланыстырды, ал құйрықтылар, сопақшалар, фелидтер, канидтер және көптеген басқа сүтқоректілер топтарының Оңтүстік Америкаға кері көшіп кетуі. Титанияның ең көне қазбасы 5 миллион жыл бұрын табылған, бұл - 4,5 - 3,5 миллион жыл бұрын пайда болған аралықтан кем дегенде жарты миллион жыл бұрын. Титаниктің Солтүстік Америкаға қалай жеткені белгісіз. 2006 жылғы мақалада айтылған гипотезаға сәйкес, ол Орталық Америка мен Кариб аралдары арқылы аралдан аралға көшкен болуы мүмкін. Истмус құрылғаннан кейінгі кезеңде көптеген топтардың жойылуы болды, соның ішінде Оңтүстік Американың форусрахсидтері, соңғы форусрахсидтер Плейстоценде жойылып кетті. Америкаға адам қоныстануы, климаттың өзгеруі және басқа да факторлар Оңтүстік Америкада қалған сүтқоректілердің көпшілігінің жойылуына әкелген.

Құрып кету

Американың барлық жерінде Титанияның және басқа да форусрацидтердің жойылуы бастапқыда Ұлы Америка алмасуы кезінде бірдей ежелгі жер бетіндегі экожүйелерді иеленген ірі плаценталық (канид, фелид және мүмкін урсид) етқоректілермен бәсекелестікке байланысты болды деп болжанды. Алайда, бұл күмән тудырады, өйткені Титаниктер Солтүстік Америкаға кіргеннен кейін бірнеше миллион жыл бойы екі топқа қарсы да табысты бәсекеге түсті. Айта кетерлігі, Оңтүстік Америкадан алынған кейбір форусқышқыл материалдар Плейстоценнің соңғы кезеңінен, Титаннан жас, адам келуі уақытына жақын.