Кіріспе
Оңтүстік Африка тайпаларының фольклорындағы аңыз құс Жарық құсы немесе импундюлу немесе текван (немесе изулу, иони йезулу) - зулу тайпасының фольклорындағы құс. Импундюлу (анықтамалары бойынша "жарық құсы") адам өлшеміне тең қара-ақ құс түрінде, қанаты мен тырнақтарымен күн күркірі мен найзағайды шақырады. Бұл - сиқыршылықпен байланысты вампирлік жаратылыс, көбінесе сиқыршының немесе сиқыршының қызметшісі немесе туысы, ол сиқыршының жауларына шабуыл жасайды. Кейде ол әйелдерді азғыратын әдемі жігіт түрінде көрінеді.
The lightning bird or impundulu or thekwane (or izulu, inyoni yezulu) is a creature in the folklore of the Zulu tribe. The impundulu (which translates as "lightning bird") takes the form of a black and white bird, the size of a person, which is said to summon thunder and lightning with its wings and talons. It is a vampiric creature associated with witchcraft, often the servant or familiar of a witch or witch doctor, which attacks the witch's enemies. Sometimes it takes the form of a beautiful young man who seduces women.
Құс
Кейбір африкалық тайпалар үшін "шекеш" - "жарық құсы" деп саналады. Басқалардың арасында найзағай құсы өзін тек найзағай арқылы ғана көрсетеді деп есептеледі, әйелдермен бірге, ол өзін құс ретінде көрсетеді. Бұл жағдайда құс ойдан шығарылған және бірнеше түрге ие болуы мүмкін. Бірде ауыл қызы қара әтешпен құс сияқты оның қорабынан ұшып шығып, бұлттарға ұшып кеткенше денесінде тырнақтардың іздерін қалдырды. Басқа жағдайларда ол - пауқұстың қауырсыны сияқты қызғылт қауырсыны немесе қызыл құйрығы, құйрығы мен аяғы бар. Көптеген болжамды байқаулар найзағай құсын адамның өлшеміне тең қанатты тіршілік иесі ретінде сипаттайды; қажет болған кезде ол адам ретінде маскарациялануы мүмкін, бірақ әдетте бұл үлкен қара және ақ жыртқыш құс.
Құзыреті
Құстың майы құс найзағай шаққанда отқа айналатын отын ретінде немесе құнды дәстүрлі медицинада маңызды рөл атқарады деп есептеледі. Майды құсты найзағай жерге тиген сәтте ұстап немесе құсты жер асты қуысынан қазып алу арқылы алуға болады деп есептеледі. Сонымен қатар, құс найзағайдың соққы берген жерінде жер астына үлкен жұмыртқа салады деп күтілуде. Бұл жақсы немесе жаман белгі болуы мүмкін, сондықтан жұмыртқаны табу немесе жою үшін қазу қажет болуы мүмкін. Бұл аңның вампирлерге тағы бір ұқсастығы бар, ол - найзағай құсы өлмейтін, өйткені ол қожайындарынан ұзақ өмір сүреді. Аңыз бойынша, құс сиқыршының отбасында анадан қызға беріледі, ол иесінің бұйрығын орындайды, ал импундлуда тек бір ғана әлсіздік бар. Жарық құсы оқпен немесе пышақпен өлтіруге бейім, оны улантуға немесе суға батыруға болмайды, бірақ жаратылысты отпен жоюға болады.
Мәдени маңызы
Көп жағдайда тайпаның сиқыршы дәрігері найзағай құсымен күресуде маңызды рөл атқарады. Мысалы, құстың етінен алынған деп есептелетін қоспаны ұрыларды іздеуге арналған дәріге айналдыру мүмкін. Осылайша сиқыршы-дәрігерлер қоғамның заңға мойынсұнатын және қылмыскер мүшелерінің саналарын өз бақылауында ұстайды. Импундлу - сиқыршылардың сенімді адамы, кейде ол гиенаның арқасында жүреді, өйткені сиқыршылар өздерін гиенаға айналдыра алады. Жарық құсы - сиқыршының туысы ретінде кеңінен қорқытылады. Ол зұлым жан деп саналады, өйткені ол сиқыршылардың бұйрықтарын орындайды; егер сиқыршы дәрігер импундлу жіберсе, ол адамға ауру мен өкінішті жағдай туғызады.
Танымал мәдениет
Импудулу Марлон Джеймстің "Қара жұлдыз" трилогиясында басты антагонист ретінде қызмет етеді және екі кітапта да пайда болады Қара барс, Қызыл қасқыр және Ай сиқыршысы, Жәндік патшасы.
Басқа вампир құстары
Аңыз бойынша, найзағай құсы - қанмен қоректенетін вампир. Адам түрінде ол адамдарды қоректендіреді, ал жануар түрінде ол басқа құстарды қоректендіреді. Бұл қан құстарын ұйқыдағы теңіз құстарының қауырсын басына тістеп қан алатын вампир-финкке ұқсас, бірақ вампир-финк Галапагос аралдарында ғана кездеседі. Африкада қызыл құс бар, егер олар жаңа қанды көрсе, бұл құстарды малға қоныстанған кезде көруге болады, сондықтан вампир құстарының басқа үлгілері бар, бірақ ешқайсысы импундюлу сияқты қорқынышты емес. 2005 жылы Оңтүстік Африкадағы бір адам екі жасар баланы өлтіргені үшін айыпты деп танылды.