Кіріспе

Гордосервон немесе Гордосербон немесе Гордосерба (Γορδόσερβον; ) - ерте ортағасырлық Византия қаласы және Киші Азияның Вифиния аймағындағы Никея метрополисінің епископтық, суфраган. Ол 7-9 ғасырлар аралығындағы бірнеше шіркеу дереккөздерінде аталады. Ең бастысы, қала Трулло кеңесі актілерінде (691 692) кеңеске қатысқан епископ Исидордың ордасы ретінде аталады. Бұл қаланың нақты орналасқан жері және оның атауының этимологиясы ғалымдар үшін қызығушылық тудыратын тақырып болды, олар екі сұраққа да бірнеше шешім ұсынды.

Тарих

VII ғасырда Византия императорлары Констант II (657-658 жж.) және Юстиниан II (688-689 жж.) Македония аймағындағы Струма және Вардар өзендеріне дейін Балқан славяндарына қарсы жорық жүргізді. Жаулап алынған рулардың көбісі Кіші Азияның солтүстік-батысындағы Опсикион аймағына көшірілді. Бұл кіші Азия славяндарының бір бөлігі 665 жылы және 692 жылы арабтарға қарай қашып кетті. Қаланың атауы оның негізін қалаушылардың арасында сербтер болғандығын білдіретіндіктен, кейбір қазіргі ғалымдар колонияны осы славяндар құрған деп санайды және оны 649, 667, 680 немесе 688 689 жылы деп санайды. Сима Цирковичтің айтуынша, Гордосервонды мекендеген кейбір сербтер Салоники қаласына жақын аймақтан әкелінуі мүмкін. Сол сияқты 1129-1130 жылдары кейбір сербтерді Иоанн II Комненос Вифинияға қоныстанған болуы мүмкін, өйткені 13 ғасырдағы Partitio regni Graeci (1204) дереккөзінде аталған Никомедия маңындағы Сервохория (Σερβοχώρια) деп аталатын елді мекен туралы айтылған. 20-ға дейін Гордо Серворум немесе Гордосерваева әдетте жаңа Джулиополиспен теңестірілді, ол өз кезегінде Гордиуммен (Фригияның астанасы) немесе басқа бір жермен бірдей атаумен теңестірілді. Гордион, Горденорум, Гордиу come{nis), Гордиу tīchos бірнеше 1-ғасырлық б.з.д. Уильям Митчелл Рамзи (1890) Юстинианополис Меланы, Nova Justinianopolis Gordi (680) деп аталатын, Битиниядағы Гордосербой немесе Гордосерба, Фригия Салютарисдегі Гордоруния немесе Гордориния епархияларымен және Галатиядағы Джулиополистің бұрынғы атауы Горду Комемен байланыстырды және Сангариос өзенінің бойындағы ежелгі ел немесе аудан Гордос деп аталды. Сонымен қатар, ол Гордосерба билік епархиясы Юстиниан I-ге VI ғасырда құрылған деп мәлімдеді. Симеон Вайлье Католик энциклопедиясына (1913) жазған, Мишель Ле Куин сияқты, Никеяның Джулиополисі Битинияның Гордосербоймен бірдей деп есептеді, өйткені әйтпесе нақты орналасқан жері, титулярлары мен епископтары белгісіз; және оны бұрынғы Гордийдің Джулиополисімен шатастыруға болмайды. Алайда, Петр Харанис Кіші Азияның ертедегі славяндары туралы дереккөздерді талдап, көшіп-қонудың нақты күні туралы дереккөздердің екіжақты екенін, әсіресе Констанс II туралы және бұл жердің алғашқы нақты аталуы 692 жылы екенін атап өтті. Егер қоныс сербтерге қатысты болса, онда ол Псевдо-Эпифанийдің (640) Эктезисінің күніне қайшы келеді. Харанис және басқа ғалымдар қаланың славяндық сербтік шығу тегіне күмән келтіреді, өйткені белгілі епископтардың арасында (Исидор, Неофит, Стефанос) славян есімдері жоқ және серб этнонимінің этимологиясы туралы белгісіздікке байланысты.

Этимология

Ладислав Згуста "серб" сөзі славяндарға ешқандай қатысы жоқ деп есептеді және Άνάζαρβος және Ανάζαρβα Καμουή σαρβον (Anazarbus) сияқты топонимдерге назар аударды, ал Генрих Кунстманн егер Гордосерба мен Сервохория бірдей болса, онда екеуінің де 12-ғасырда Иоанн II Комненнің қызметімен байланысы жоқ деп мәлімдеді. Згустаға қарағанда, Сервохория "серб жері" дегенді білдіреді. Предраг Коматина сербтердің байланысын да дәлелдеді, бірақ "гордо" протославян тілінен *gordъ (бедел, қала) шыққандығын жоққа шығарды, өйткені Гордос елді мекен орналасқан ауданның атауы болғандықтан, мағынасы "сербтердің қаласы" емес, "гордос сербтерінің орны" болған.