Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иран жазушысы (1928-2022) Ирадж Пежешкзад ( ایرج پزشکزاد , Iraj Pezeškzâd; 29 қаңтар 1927 - 12 қаңтар 2022) - Иран жазушысы және 1970 жылдардың басында жарық көрген атақты парсы романы Dā'i Jān Napoleon (Dear Uncle Napoleon, My Uncle Napoleon) авторы.
Iranian writer (1928–2022)
Iraj Pezeshkzad ( ایرج پزشکزاد , Iraj Pezeškzâd; 29 January 1927 – 12 January 2022) was an Iranian writer and author of the famous Persian novel Dā'i Jān Napoleon (Dear Uncle Napoleon, translated as My Uncle Napoleon) published in the early 1970s.
Өмір және мансап
Пезешкзад 1927 жылы 29 қаңтарда Тегеранда дүниеге келген. Оның анасы Каджар әулетінің аристократы болған. Пезешказад үлкен бақшасы бар үйде үлкен отбасымен бірге өсті. Балалық шағындағы оқиғалары кейіннен "Менікі Наполеон" атты ең танымал романына ықпал етті. Ол Францияда заңгерлік біліміне ие болғаннан кейін Иранда білім алған. Иранның сыртқы қызметіне кірмес бұрын ол бес жыл бойы Иранның сот жүйесінде судья болып қызмет етті. 1979 жылы Иран төңкерісіне дейін дипломат болып қызмет етті, ал төңкерістен кейін Францияда тұруға сыртқы қызметті тастап кетті. Ол Шапур Бахтиар мен оның партиясына - Иранда құрылған ислам режиміне қарсы Иранның ұлттық қарсылық қозғалысына қосылды. Партия үшін көптеген саяси кітаптар жазды (мысалы: "Морори бар вагхее 15 хордад 42, аз энтешарат е нехзат е могавемат е мелли е Иран, Ирадж Пезешкзад"). Кейін Пежешкад Парижде тұрып, журналист болып жұмыс істеді. Ол 2022 жылдың 12 қаңтарында 94 жасында Лос-Анджелестегі отбасына бара жатып қайтыс болды.
Pezeshkzad was born in Tehran, Iran, on 29 January 1927. His mother was an aristocrat from the Qajar dynasty. Pezeshkzad grew up surrounded by extended family in a compound with a large garden. His childhood experiences later inspired his most famous novel, "My Uncle Napoleon". He was educated in Iran before studying in France, where he received his degree in law. He served as a judge in the Iranian Judiciary for five years prior to joining the Iranian Foreign Service. He served as a diplomat until the Iranian revolution in 1979, and left the Foreign Service to reside in France after the revolution, where he joined Shapour Bakhtiar and his party the National Movement of Iranian Resistance against the Islamic regime established in Iran. He wrote many political books for the party (example: "Moroori bar vagheye 15 khordad 42, az entesharat e nehzat e moghavemat e melli e Iran, Iraj Pezeshkzad"). Pezeshkzad later lived in Paris, where he worked as a journalist. He died on 12 January 2022, at the age of 94, while visiting family in Los Angeles.
Әдеби шығармалары
Пежешкад 1950-ші жылдардың басында Вольтер мен Мольердің шығармаларын парсы тіліне аударып, журналдарға қысқа әңгімелер жаза бастады. Ол саяси сатиралық "Товфиг" журналының құрастырушыларының бірі болды. Оның романдары: Париждегі Хажи Мам Джафар, Харун әл Рашид ордасындағы Машала Хан, Асемун Рисмун, Ғашық Хафиз және Дай Жан Наполеон. Ол сондай-ақ бірнеше пьеса жазды, соның ішінде "Хонар е Мард бех зе Долат е ост тахрир шод" және 1905-1911 жылдардағы Иран Конституциялық төңкерісі, Француз төңкерісі және Ресей төңкерісі туралы түрлі мақалалар жазды. Соңғы романы "Ханневаде е Ник Ахтар" ("Ник Ахтар отбасы") болды. Содан кейін ол "Голгаштта е Зендеги" (Тұрмыстың қуанышы) атты өмірбаянын жариялады.
Pezeshkzad began writing in the early 1950s by translating the works of Voltaire and Molière into Persian and by writing short stories for magazines. He was one of the contributors of a political satire magazine Towfigh. His novels include Haji Mam ja'far in Paris, Mashalah Khan in the Court of Haroun al Rashid, Asemun Rismun, Hafez in Love, and Dai Jan Napoleon. He also wrote several plays, including Honar e Mard beh ze Dolat e oost tahrir shod, and various articles on the Iranian Constitutional Revolution of 1905–1911, the French Revolution, and the Russian Revolution. His last novel was Khanevade ye Nik Akhtar (The Nik Akhtar Family). He then published his autobiography titled Golgashtha ye Zendegi (The Pleasure Grounds of Life).
Менің Наполеон ағайым
Пежешкадтың ең танымал шығармасы - "Менің Наполеон ағайым" 1973 жылы жарық көрді. Ол оған ұлттық танымалдылық әкелді және оны ирандық және халықаралық сыншылар мәдени құбылыс ретінде бағалады. Бұл әлеуметтік сатира және қазіргі парсы әдебиетінің шедеврі. Бұл оқиға 1940-жылдардың басында Тегеранның бағында Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде орын алады, онда үш отбасы параноикалық патриархтың тираниясы астында өмір сүреді. Кітап жарық көргеннен кейін көп ұзамай телесериалға айналдырылды және бірден бүкіл ұлттың қиялын жаудырды. Оның тарихы мәдени беткейге айналды, кейіпкерлері ұлттық бейнелерге айналды. Кітапты ағылшын тіліне Дик Дэвис, сондай-ақ француз, неміс, орыс, норвегиялық және эстон тілдеріне аударды. Ағылшын тіліндегі әдебиет сыншылары бұл кітапты жақсы бағалады. "The Plain Dealer" газетінде "Мейің Наполеон аға" кітабының мақтауында "АҚШ-тың Иранмен қарым-қатынасын жақсарту үшін, шұңқырлы дипломаттар мен ұлттық кешірім сұрағаннан да көп нәрсе жасай алады" деп жазылған. "The Washington Post" газетінде "Пезешкзад, басқа да мазмұнды авторлар сияқты, өзінің мәдени шекарасынан асып түседі" деп мәлімделген.
Pezeshkzad's most famous work My Uncle Napoleon, was published in 1973 and earned him national acclaim and was accoladed by Iranian and international critics alike as a cultural phenomenon. It is a social satire and a masterpiece of contemporary Persian literature. The story is set in a garden in Tehran in the early 1940s at the onset of the Second World War, where three families live under the tyranny of a paranoid patriarch nicknamed Dear Uncle Napoleon. The book was turned into a highly successful television series soon after its publication and immediately captured the imagination of the whole nation. Its story became a cultural reference point and its characters national icons. The book has been translated to English by Dick Davis as well as a number of other languages including French, German, Russian, Norwegian, and Estonian. Literary critics of the English speaking world have given it rave reviews. The Plain Dealer asserted in its praise of the book that My Uncle Napoleon " may do more to improve U. S. Iranian relations than a generation of shuttle diplomats and national apologies," and The Washington Post claimed that "Pezeshkzad, like any other author of substance, transcends his cultural boundaries".
Жеке өмір
Пезешкзад Иранның Махин Чайбанимен үйленді; ол 1979 жылы қайтыс болды. Олардың жалғыз ұлы Бахман Пезешказад - Париждегі суретші. 1979 жылы Ираннан кеткеннен кейін Пезешкад Иранға қайта оралуға құштар болса да, ол ешқашан олай болған жоқ.
Pezeshkzad married Mahin Chaybani in Iran; she died in 1979. Their one son, Bahman Pezeshkzad, is an artist based in Paris. Although Pezeshkzad longed to return to Iran after leaving in 1979, he never did.