Кіріспе

"Көк таулар" - ертегі. Эндрю Ланг оны "Сары ертегі кітабына" (1894) енгізді, бірақ библиографиялық ақпарат бермеді және оның шығу тегі белгісіз болып қалды.

Қысқаша мазмұны

Шотландиялық, ағылшын және ирланд жігіттері әскерден бірге қашып кетті. Бірнеше күннен кейін шотландық бір қаланы көріп, басқалармен сөйлеспей, оған барып, бір ханыммен кездесті. Ол оның сұрауы бойынша тамақ пен төсек берді. Сол сияқты, ағылшынға да солай болды. Ирландиялық сол қалғаны көрді және оған барды, бірақ ханым оған тамақ бергенде, ол қалғаны қарап, тамақ ішпеді. Ол сұрағанда, ол оның кім екенін, қайдан келгенін, не қалай келгенін білмей, тамақ жей алмайтынын айтты. Ол оған өзінің сиқырлы ханшайым екенін айтты, егер ер адам кішкентай бөлмеде оннан түн ортасына дейін үш түн бойы қатарынан тұрса, ол босатылады. Күнде түнде бөлмеге жаратылыстар келіп, оны ұрып-соғып, бірақ ханшайымның оны таңертең емдейтін бөтелкесі бар еді. Ол кетті және оған бір вагонда және алты қайтаратынын айтты. Кішкентай бала келді, және ол ханшайым күтуге кеткенде, бала оның пальтосына шынақ тығып, оны ұйықтатты. Ханшайым келгенде, жігіт оған ұйықтап жатқанын айтты. Принцесса тағы бір рет келеді деді, содан кейін ол оны қайтадан көрмейді. Ирландиялық адам ұйықтамай отыруға бел буды, бірақ бала шапанына тағы да шынаны тығып қойды, ал ханшайым оған семсер қалдырып, кетіп қалды. Ол қалтадағы басқа жігіттерді оятып, күміс пен табақ беріп, оны іздеуге шығады. Үш жылдан кейін ол өзін өлтіру үшін семсерін суырып алды да, оның үстінен "Сен мені Көк таудан табасың" деген жазуды тапты. Ол көк тауларды іздеп жүріп, үш жүз жылдан бері ешкімді көрмеген қартты кездестірді. Қарт сол түні өзінің кітапшасын қарап, онда әлем тарихы жазылған, бірақ Көк таулардың қайда екені туралы ештеңе таппады. Ол сиқырлы сыбызғысын соқты, бұл ирландты бір күнде 900 миль қашықтықтағы ағасына жетуге мүмкіндік берді. Бұл бауырлас барлық құстарды шақырып, олармен ақылдасты. Соңында, бір бүркіт келді, ол көк таудан келген еді. Бүркіт: "Көк тау патшасының қызы үйленуге дайындалып жатыр, өйткені ол әкесінің алдында, егер оны құтқарған адам сол уақытта келмесе, үйленетінін айтты. Бөрік егер олар алпыс ірі қараны өлтіріп, ирландтық оның аузына әр айналған сайын бір тоқсан тастады деді, ол оны көтере алады. Ол қартпен бірге аң аулады, ол онымен және етпен бірге ұшып кетті, бірақ қамалға жақындағанда ет бітіп, бүркіт оны лақтырып жіберді. Ол шығанаққа түсіп, жағаға шыға алды. Ол патшаның әпкесіне ханшайымды өзіне әкелу үшін гвинея берді. Ол ирландты танып, жаңа күйеу жігіт емес, оған тұрмысқа шықты.

Тарихы

Айтылыс халықаралық Аарн Томпсон Утер индексі бойынша ATU 400 типінде "Жоғалған әйелді іздеген адам" деп жіктеледі. Бұл аңыз түрінде батыр табиғаттан тыс шығу тегі бар қызды (мысалы, қарлы қызды) табады немесе ханшайымды сиқырдан құтқарады; қалай болғанда да, ол оған үйленеді, бірақ ол оған тыйым салады. Батыр тыйымды бұзып, әйелі басқа жерге кетеді. Ол оған ұзақ іздеуді ұсынады, оған көбінесе элементтер (күн, ай және жел) немесе құрлық, теңіз және ауа жануарларының билеушілері көмектеседі.

Нысандар

Бөрікпен саяхаттану оқиғасы көптеген ертегілердегі ұқсас оқиғаларға ұқсас, онда кейіпкерге қалған саяхатқа дейін бүркітке ет бөліктерін беру керек, әйтпесе ол ұшуды аяқтамайды. Бұл орайда фольклорлық зерттеулер оның кейінірек AarneThompsonUther ATU 537 деп жіктелетін, "Қосалқышы ретінде бүркіт: көмекші бүркіттің қанатында жүретін батыр" ертегісімен ұқсастығын мойындайды.

Шотландия

Шотландияның Аргилширдегі Rìoghachd Nam Beann Gorma немесе Жасыл таулар патшалығы деген ертегісінде сержант, капрал және әскерден шыққан жеке адам. Келесі күні сержант сарайға барады, онда оны сарайдың қожайынымен бірге тамақтануға шақырады. Ол шамдарды сөндіріп, оған тағамды таңдап алуға ұсыныс жасайды. Сержант оны тауып алады да, қожайыны қызметшілерге оны құлыптауға бұйырады. Бұл қайтадан капралмен болады. Ақырында, жеке адам сарайға барып, қожайынымен тамақтанады. Ол сондай-ақ шамдарды сөндіреді, ал қараңғыда, жеке адам тамақтың орнына оның компаниясын таңдайды. Бұл әйелге ұнайды, ол өзінің Жасыл таулардың патшасының қызы екенін айтады, ол қарапайым адаммен некеге тұруға шешім қабылдады. Әйел олардың некелесу күнін белгілейді және оған киім тігушіден осы оқиғаға арналған жақсы киім сатып алу үшін алтын береді. Алайда, тігінші, өз анасының кеңесімен, жеке адамды екі жеміс беру арқылы алдап, оны ұйқыға батырады (алғашқыда алма, содан кейін алмұрт), ақырында жеке адамды шынамен тіккен, осылайша оның ханшайыммен кездесуіне кедергі келтіреді. Ханшайым бірінші рет киім тігушіге күйеу жігітіне беруге арналған сақина береді және келесі жолы қайта оралуға уәде береді. Екінші рет ханшайым оған қаламгер, ал соңында алтын шынақ береді, әрі қарай оны күтпейтінін айтады және өз патшалығына қайтады. Әскери адам оянып, оның соңынан Жасыл таулар патшалығына дейін жүруге шешім қабылдайды.

Канада

Кейп-Бретоннан жиналған "На Бьентайхен Горма" ("Көк таулар") атты ертегіде сарбаздар - "Түсті жерлер", Гейл және ирланд. Принцесса ирландты оған қарғысты бұзуға көмектесуге көндіреді, бірақ ол сәтсіз. Содан кейін ол оны қайта табу үшін Көк тауларға баруға тиіс. Бұл екінші ертегі жинақтаушымен AarneThompsonUther Index ATU 400, "Жоғалған әйелді іздеу" деп жіктелді, оның ішінде сыртқы Гебридтердегі Барра аралы.