Кіріспе

Фрумушени мозаикасы - Румынияда Фрумушени ауылының маңында, Муреш өзенінің сол жағалауында, Арад қаласының маңында "Фантана Туркулуи" (Түрік құдыры) деген жерде табылған мыңжылдық мозаикалар жиынтығы. Ашық жерлер 11-16 ғасырлардағы бұрынғы Бизере монастырына сәйкес келеді (Біріктемелерді қараңыз).

Ашылу

Фрумушени, Фантанэле, Арад округі, археологиялық қазба жұмыстары доктор Адриан Андрей Русу (Клуж-Напока археология және өнер тарихы институты), д-р. Джордж Паску Хурезан (Арад округі музей кешені), доктор Питер Хугель (Арад округі музей кешені) және доктор. Илеана Бурничиойу ("1 Decembrie 1918" Альба-Юлиядағы университет). Мозаика 2003 жылдың тамызында табылған. Сонымен қатар, қазба жұмыстары кезінде монументальді ғимараттар кешені (23м х 8м екі деңгейлі сарай/порт, екі шіркеу, құдықты мұнара, палисадалар, арықтар және басқа құрылыс компоненттері, портал, фриз, колонналар, қалыптар, бас қалалар, терезе қоршаулары, аркалар, жергілікті және импорттық керамика, мүсіндер, монеталар, кітап байлаушылар, әшекейлер, киім бөлшектері, қола ыдыстар, пышақтар, арбалет бұрандалары, шұңқырлар, шыны панельдер, табақтар, ыдыстар мен құмыралар, шамдар. Бұл аймақта құдық табылған, бұл оның атау себебін түсіндіреді. Сондай-ақ, үш жүзден қабірден тұратын зират табылды. Билік бұл жерде музей павильонын салуды жоспарлап отыр. Бұл жобаны Австрияның археология институты мен Вена университеті де қолдайды. Жерді жергілікті билік жаңа мұражайға табыстады.

Егжей-тегжейлер

Мозаикалар 12-16 ғасырларда жұмыс істеген бұрынғы Рим-католик монастырының қираған жерінде табылған. Бұл кезеңде аймақ Венгрия Корольдігіне тиесілі болды. Мозаика шіркеудің еденін құраған деп есептеледі. Мозаиканың шығыс православиелік шығу тегіне қатысты болжамдар толық дәлелденбеуі мүмкін, өйткені табылғандардың стилі мен мүмкін датасы Италиямен тығыз байланысты болуы мүмкін. Археологиялық деректердің өзі монастырьдың батыс немесе шығыс дәстүрі бойынша құрылғандығын анықтауға жеткіліксіз. Тіпті мозаиканың Византиялық шығу тегі бұл жердің православиелік сәйкестендіруін сендіре алмайды, өйткені бір жағынан Венгрия Корольдігі арасындағы өте мықты байланыс (Бела III Византиялық байланыстарын қараңыз), ал екінші жағынан ғимарат кешенінің жер жоспары мен сәулет көрінісі классикалық батыс литургиялық кеңістігін білдіреді. Үстіңгі жағы бірнеше полихромды мозаикадан тұрады, олар үш 4,5 м.1,3 м панельге топтастырылған, әдемі жасалған, нақты немесе фантастикалық жануарлар, гүлдер, күн және геометриялық бейнелер бейнеленген. Бұл жануарлар қорында қасқыр басқан кентавр, жартылай ит, жартылай шошқа, қанатты ешкі, аю, қоян, балық аулайтын жыртқыш құс бар. Мозаикаларда құтқарылу жолын көрсететін, квадраттармен қоршалған және гүлмен үстінен қойылған, бірдей қолдары бар бірнеше айқыш ағаштар бар. Православ шіркеуінің ашылуы тек румын тарихнамасының ескі болжамдарын растайды, бұл католиктік ордендер (цистерциандар, бенедиктиндер) православтық христиандардан бірнеше монастырларды иеленді, олардың бірі - Бистра монастыры (топоним Бизереге айналды). Католик монастыры 1551 жылы Османдықтардың басып алуынан кейін өз өмірін тоқтатты.