Кіріспе

1-ші ғасырдағы христиан әулиесі және епискобы, ерте христиандықтың 1-ші ғасырдағы тұлғасы Силас немесе Сильван (көне грекше: Σίλας/Σιλουανός; шамамен 1-ші ғасырда өмір сүрген) – Жаңа өсиет бойынша Пауыл елшінің екінші миссионерлік саяхатына қатысқан ерте христиан қауымының маңызды мүшесі.

Атауы мен этимологиясы

Силас дәстүрлі түрде төрт хатта есімдері аталған Сильванмен бірдей деп есептеледі. Кейбір аудармалар, оның ішінде "Жаңа халықаралық аударма" да, оны "Силас" деп атайды. Пауыл, Силас және Тимофей Жаңа өсиеттегі Салоникалықтарға жолданған екі хаттың авторлары ретінде көрсетілген, бірақ авторлыққа қатысты пікір таластар бар. Қорынттықтарға жолданған екінші хатта Силас Пауыл мен Тимофеймен бірге Қорынттағы қауымға уағыз жасайды деп айтылады, ал Петірдің бірінші хатында Силас "сенімді бауырлас" деп сипатталады. Оның атының түпнұсқа немесе "дұрыс" түрі туралы әртүрлі пікірлер бар: "Силас", "Сильван", "Сейла" және "Саул" сол кезде әртүрлі тілдерде бір есімнің баламалы нұсқалары ретінде қарастырылған сияқты. "Силас" атының қайсысы түпнұсқа екені, ал қайсысы аударма немесе теңдес лақап екені, немесе кейбір сілтемелер бірдей аттарға ие әртүрлі адамдарға қатысты ма, әлі белгісіз. Ол Елшілердің істерінде үнемі "Силас" деп аталады, бірақ римдік аты Сильван ("ормандық" деген мағынаны білдіреді) Пауыл және Петірдің бірінші хатында қолданылады. "Сильван" түпнұсқа "Силас" атының латыншаға аудармасы болуы мүмкін, немесе "Силас" грек тілінде "Сильван" атының лақап аты болуы мүмкін.

Киелі кітаптағы оқиғалар

Силас алғаш рет Елшілердің істері 15:22 (NKJV) -де еске алынады, онда ол және Яһуда Барсаба (көбінесе 'Иуда' деп аталады) Иерусалим кеңесінен кейін Пауыл мен Барнабамен Антиохияға оралу үшін шіркеу егдеулері таңдаған еді. Силас пен Яһуда бауырластардың арасындағы көшбасшылар, пайғамбарлар және жігерлендіретін сөздерді айтушылар ретінде танылған. Пауыл мен Барнабаның Марк қатысуына байланысты туған даудан кейін, Пауыл Силасты екінші миссионерлік сапарына бірге алып жүруге таңдады. Осы екінші сапарда ол және Пауыл Филиппіде қысқа уақытқа түрмеге қамалған, онда жер сілкінісі олардың тізбектерін үзіп, түрме есігін ашқан. Сондықтан Силас кейде өнерде үзілген тізбектерді көтеріп жүргендей бейнеленеді. Елшілердің істері 16:25-37. Елшілердің істері 17:18 (NKJV) бойынша, Силас пен Тимофей Пауылмен бірге Филиппіден Салоникаға сапар шекті, онда оларға кейбір дәстүрлі яһудилер синагогтарда жаулықпен қарады. Осы жаулықты көрсетушілер оларды Береяға дейін қуды, Пауылдың қауіпсіздігіне қауіп тудырып, Пауылды Силас пен Тимофейден бөліп жіберді. Пауыл Афинаға сапар шекті, ал Силас пен Тимофей кейіннен оған Коринфте қосылды. Бұл оқиғалар шамамен 50 жылға дейін даулануы мүмкін: Елшілердің істері 18:12 (NKJV) проконсул Галлионға сілтеме жасау осы мерзімді анықтауға көмектеседі (Галлион жазуымен салыстыр). Елшілердің істері 18:6-7 (NKJV) бойынша, Пауыл яһудилердің жаулығына байланысты Коринфтегі синагогқа баруын тоқтатты, және Силас туралы ары қарай Елшілердің істерінде еске алынбайды. Ол 1 және 2 Салоникалықтарға жолданған сәлемде кездеседі, сондай-ақ 2 Коринфтіктерге 1:19-да еске алынады. Бұл күтілген нәрсе, өйткені осы қалаларға сапар шеккен кезде Пауылдың миссиясына қатысқандығы туралы оқимыз. Ол 1 Петірдің 5:12-дегі қорытындысында да кездеседі, және, мүмкін, жазушы болған. Петір Силасты "сенімді бауырлас" деп есептейді.

Мистика

Анна Кэтрин Эммерих өзінің аяндарында Силастың алғашқы аты Села болғанын, ол Гермамен бірге үш "жасырын шәкірттің" бірі болғанын айтады. Олар кейіннен Исамен бірге Үш патшаның өлкесіне, Ур қаласына жақын жерге, одан Хелиополиске саяхат жасады, ал оның ата-анасы Үш патшаның керуенімен бірге келген.

Құрмет

Сент-Силас Америкадағы евангелистік лютеран шіркеуінің және АҚШ-тың Епископтық шіркеуінің қасиеттілер тізімінде 26 қаңтарда Тімоте мен Титпен бірге кіші мереке күні ретінде, ал 13 шілдеде Рим-католик шіркеуімен, 10 ақпанда – лютеран шіркеуі-Миссури синодымен тойланады. Сент-Силас Шығыс Православ шіркеуімен 30 шілдеде Сильван, Кресценс, Эпенет және Андроник елшілерімен бірге, ал 4 қаңтарда барлық елшілермен бірге құрметтеледі.